Thúc đẩy nguồn vốn Nhật Bản vào năng lượng và công nghệ tại Việt Nam

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Thanh Hằng

Thúc đẩy hợp tác năng lượng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Ngày 2/10, tại trụ sở Bộ Tài chính, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn tiếp và làm việc với đoàn công tác JBIC do ông Maeda Tadashi, Chủ tịch Hội đồng quản trị dẫn đoàn.

Tại buổi làm việc, ông Maeda Tadashi đánh giá cao những bước phát triển mạnh mẽ của Việt Nam và các định hướng thúc đẩy kinh tế tư nhân, thu hút đầu tư nước ngoài, chuyển đổi sang nền kinh tế có giá trị gia tăng cao hơn. Việc chú trọng huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, có vai trò quan trọng đối với việc duy trì tăng trưởng cao trong dài hạn, thúc đẩy các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Trong khi đó, Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thể hiện định hướng chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào công nghệ, năng suất và giá trị gia tăng.

“Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong 10-20 năm tới, Việt Nam cần tiếp tục huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân. JBIC sẵn sàng hợp tác, hỗ trợ Việt Nam triển khai các định hướng phát triển của Chính phủ thông qua những giải pháp tài chính và phương thức hợp tác mang tính đổi mới sáng tạo”, ông Maeda Tadashi cho biết.

Trao đổi về bối cảnh quốc tế, Chủ tịch JBIC cho rằng, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi lớn, đồng thời làm gia tăng nhu cầu điện cho các trung tâm dữ liệu. Cùng với đó, những gián đoạn trong chuỗi cung ứng nhiên liệu đặt ra yêu cầu tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng.

Ông Maeda Tadashi giới thiệu sáng kiến Đối tác tăng cường khả năng chống chịu về năng lượng và tài nguyên châu Á (POWERR Asia), trong đó JBIC triển khai các chương trình hỗ trợ xây dựng kho dự trữ dầu chiến lược tại các nước ASEAN, bao gồm Việt Nam.

Đối với các dự án điện tại Việt Nam, JBIC đang phối hợp với các cơ quan liên quan và doanh nghiệp Nhật Bản để thúc đẩy hợp tác, trong đó có các dự án nhiệt điện sử dụng khí trong nước và khí LNG nhập khẩu. Chủ tịch JBIC cũng nêu vấn đề rủi ro tỷ giá khi khoản vay chủ yếu bằng USD, trong khi doanh thu bán điện bằng đồng Việt Nam, đồng thời đề nghị phía Việt Nam xem xét giải pháp phù hợp.

Ông Maeda Tadashi, Chủ tịch Hội đồng quản trị JBIC. Ảnh: Thanh Hằng

Phát biểu sau khi lắng nghe ý kiến từ phía JBIC, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn ghi nhận sự chủ động của Chính phủ Nhật Bản và JBIC trong thúc đẩy các chương trình về phát thải ròng bằng không và tăng trưởng xanh tại châu Á.

“Mục tiêu đặt ra là quy mô vốn huy động gấp đôi so với giai đoạn trước và hiệu quả sử dụng vốn cũng phải tăng gấp đôi so với giai đoạn trước”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Để đáp ứng yêu cầu này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị hai bên tiếp tục lựa chọn các dự án có tính khả thi, đặc biệt trong lĩnh vực điện; phối hợp nghiên cứu xử lý rủi ro tỷ giá và nâng cao hiệu quả huy động, sử dụng vốn. Nhu cầu đầu tư cần được xem xét đồng bộ từ phát triển nguồn điện đến hạ tầng truyền tải.

Bộ trưởng cũng thông tin về việc khẩn trương xây dựng trung tâm năng lượng và dự trữ quốc gia về dầu mỏ, khí đốt chiến lược tại Quảng Ngãi, đồng thời mong muốn JBIC tham gia tích cực thông qua các cơ chế hợp tác và đầu tư phù hợp.

Những định hướng này được đặt trên nền tảng hợp tác đã có giữa Việt Nam và JBIC. Theo tài liệu phục vụ buổi làm việc, JBIC đã cam kết cấp tín dụng cho 16 khoản vay được Chính phủ bảo lãnh, chủ yếu trong lĩnh vực điện, năng lượng và xi măng, với tổng giá trị cam kết quy đổi khoảng 67.000 tỷ đồng. Đến ngày 15/9/2026, đa số các khoản vay đã hoàn thành trả nợ đúng hạn; dư nợ còn lại khoảng 706,82 triệu USD.

Mở rộng đầu tư chất lượng cao và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Bên cạnh năng lượng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn mong muốn JBIC phát huy kinh nghiệm và sự am hiểu thị trường Việt Nam để thúc đẩy các nhà đầu tư Nhật Bản mở rộng hoạt động. Các lĩnh vực ưu tiên gồm chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động và tăng cường gắn kết giữa doanh nghiệp Việt Nam với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo định hướng hợp tác nêu trong các phụ lục, Bộ Tài chính mong muốn JBIC tiếp tục chia sẻ thông tin về xu hướng đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản và đánh giá môi trường đầu tư Việt Nam. Đây là cơ sở để các cơ quan liên quan tham khảo trong quá trình xây dựng chính sách, thu hút những dự án có giá trị gia tăng cao, có khả năng lan tỏa công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Toàn cảnh buổi làm việc.

Trao đổi về những lĩnh vực hợp tác mới, ông Maeda Tadashi cho biết JBIC đã mở rộng hoạt động đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp thông qua các quỹ đầu tư mạo hiểm. Tại các giai đoạn đầu, việc hỗ trợ được thực hiện qua các quỹ; đồng thời, JBIC phát triển hoạt động tư vấn đầu tư và quản lý tài sản thông qua công ty con JBIC IG Partners.

Theo Chủ tịch JBIC, các hoạt động này còn hướng tới doanh nghiệp khởi nghiệp ASEAN ở những giai đoạn phát triển tiếp theo, khi nhu cầu vốn lớn hơn. Ông cũng chia sẻ kinh nghiệm hợp tác với các đối tác quốc tế và hỗ trợ xây dựng các định chế đầu tư.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn hoan nghênh thông tin về hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp của JBIC. Bộ trưởng cho biết, Việt Nam đang tích cực triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, coi đây là động lực quan trọng cho tăng trưởng trong giai đoạn tới.

“Rất là vui mừng và rất kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có một số kỳ lân được tài trợ vốn bởi JBIC”, Bộ trưởng bày tỏ.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng Đảng và Chính phủ đề ra, Việt Nam cần huy động một nguồn lực tài chính lớn trong và ngoài nước, trong đó, phát hành trái phiếu trên thị trường vốn quốc tế là một kênh huy động có ý nghĩa cân nhắc thực hiện. Tại buổi làm việc, Chủ tịch JBIC cho biết JBIC thường xuyên hỗ trợ, tư vấn các tổ chức phát hành nước ngoài tiếp cận thị trường Nhật Bản để phát hành trái phiếu Samurai. Trong một số trường hợp, JBIC cũng xem xét bảo lãnh tới 95% khối lượng trái phiếu phát hành, đồng thời có thể trực tiếp đầu tư trái phiếu. Với kinh nghiệm và sự am hiểu sâu về thị trường vốn Nhật Bản, JBIC có thể hỗ trợ, tư vấn cho các tổ chức phát hành trong quá trình chuẩn bị, xây dựng phương án phát hành và tiếp cận nhà đầu tư.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn tặng quà lưu niệm tới Chủ tịch JBIC Maeda Tadashi. Ảnh: Thanh Hằng

Bộ trưởng Tài chính đánh giá cao sự phối hợp tích cực của JBIC với Bộ Tài chính nói riêng và các cơ quan Việt Nam nói chung nhằm thúc đẩy hợp tác tài chính trong thời gian qua. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị JBIC tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ Việt Nam nghiên cứu khả năng huy động vốn trên thị trường quốc tế, trong đó có phương án phát hành trái phiếu. Phía JBIC khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp, cung cấp thông tin và hỗ trợ Bộ Tài chính Việt Nam trong quá trình nghiên cứu khả năng huy động vốn trên thị trường quốc tế cũng như phát triển thị trường tài chính trong nước.

Kết thúc buổi làm việc, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cảm ơn những chia sẻ của Chủ tịch JBIC và đoàn Nhật Bản, đồng thời kỳ vọng hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác, huy động nguồn lực cho phát triển năng lượng, đầu tư chất lượng cao và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Nhân dịp này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn tặng Chủ tịch JBIC Maeda Tadashi bức tranh dân gian Đông Hồ “Cậu bé ôm cá chép”, biểu tượng cho may mắn, nghị lực và khát vọng vươn lên, qua đó gửi gắm lời chúc quan hệ Việt Nam - Nhật Bản ngày càng bền chặt, hiệu quả.