 |
| Bộ Công an và Bộ Tài chính phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Hoàn thiện chính sách, pháp luật về quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong kỷ nguyên mới bảo đảm kết hợp chặt chẽ giữa an ninh với kinh tế - xã hội, đối ngoại theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng”. |
Chuyển từ thu hút FDI theo chiều rộng sang chất lượng, hiệu quả
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước trong suốt quá trình đổi mới và hội nhập. Khu vực FDI đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, góp phần bổ sung nguồn lực đầu tư, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với khu vực này cũng thay đổi. Theo Thứ trưởng, vấn đề quan trọng không còn chỉ là thu hút được bao nhiêu vốn FDI, mà là thu hút như thế nào, vào lĩnh vực nào, tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế và đóng góp ra sao cho năng lực tự chủ quốc gia.
Tinh thần này gắn với Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.
 |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu khai mạc Hội thảo. |
Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, định hướng cốt lõi là Việt Nam không thu hút FDI bằng mọi giá mà ưu tiên chọn lọc theo chất lượng, hiệu quả, công nghệ và tiêu chí bảo vệ môi trường; lấy củng cố nội lực, giữ vững độc lập, tự chủ và bảo đảm an ninh kinh tế làm nền tảng cho hội nhập.
Từ định hướng đó, khi phân tích những thay đổi đang tác động tới dòng vốn đầu tư quốc tế, Thứ trưởng cho rằng có 2 chuyển dịch lớn cần đặc biệt lưu ý.
Trước hết, dòng vốn FDI thế giới đang bước vào giai đoạn phục hồi nhẹ nhưng không đồng đều. Những biến động kinh tế, địa chính trị, cạnh tranh công nghệ, căng thẳng thương mại và xung đột đã dẫn tới quá trình tái cấu trúc dòng vốn và chuỗi cung ứng.
Xu hướng đầu tư vào những quốc gia có quan hệ thân thiện hơn (friend-shoring) hoặc mang tính khu vực nhiều hơn (near-shoring) ngày càng rõ nét. Sự phân hóa này phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước những biến động của kinh tế thế giới.
Dòng vốn FDI cũng chuyển từ dàn trải sang tập trung vào các dự án quy mô lớn. Các tập đoàn đa quốc gia ưu tiên nguồn lực cho những dự án có tính chiến lược cao, trong khi dòng tiền tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, khoáng sản chiến lược và chuyển đổi năng lượng.
Chuyển dịch thứ hai đặt ra trực tiếp đối với Việt Nam là chuyển mạnh từ tư duy thu hút FDI theo chiều rộng sang thu hút có chọn lọc, lấy chất lượng, hiệu quả, công nghệ, tính liên kết với doanh nghiệp trong nước và đóng góp cho năng lực tự chủ của nền kinh tế làm các tiêu chí quan trọng.
Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút khoảng 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký và 150-200 tỷ USD vốn thực hiện, với khoảng 75% nguồn vốn đến từ các nền kinh tế phát triển. Mục tiêu về chất lượng tập trung vào nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 45-50% trong các ngành công nghiệp chủ lực, đồng thời thúc đẩy khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
“Về bản chất, đó là đẩy mạnh chuyển dịch từ thu hút FDI chiều rộng sang chiều sâu, lấy sự liên kết bền vững giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa làm hạt nhân cốt lõi. Việc gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và năng lực hấp thụ công nghệ không chỉ giúp doanh nghiệp trong nước thoát khỏi bẫy gia công, lắp ráp giá trị gia tăng thấp, mà còn tạo động lực quan trọng để xây dựng nền kinh tế tự chủ, tự cường và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh.
Từ yêu cầu đó, Thứ trưởng đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ những giải pháp chính sách có tính khả thi nhằm dung hòa nhu cầu vốn lớn với đẩy mạnh thu hút FDI chất lượng cao, đồng thời bảo đảm vững chắc an ninh quốc gia, tự chủ kinh tế, độc lập chiến lược và hội nhập quốc tế.
Về kinh tế, vấn đề đặt ra là thể chế hóa những chủ trương, định hướng lớn của Nghị quyết số 10-NQ/TW thành các công cụ có tính thị trường, thúc đẩy nhà đầu tư và các địa phương chuyển sang đầu tư với chất lượng, công nghệ cao hơn, đi kèm chuyển giao công nghệ, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước và bảo đảm mục tiêu chuyển đổi xanh hướng tới net-zero.
Về an ninh, cần nghiên cứu thiết kế bộ lọc an ninh quốc gia đa tầng để kiểm soát, thẩm định hiệu quả các dự án FDI từ sớm, từ xa, đặc biệt đối với an ninh mạng, dữ liệu, năng lượng và địa bàn chiến lược.
Đối với lĩnh vực đối ngoại, Thứ trưởng Trần Quốc Phương gợi mở yêu cầu xây dựng chính sách đối ngoại kinh tế linh hoạt, đa dạng hóa đối tác, giữ vững sự cân bằng, đan xen lợi ích với các nước lớn trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị, đồng thời chủ động ứng phó với các rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn mới nhằm bảo đảm tự chủ chiến lược.
Thứ trưởng kỳ vọng, Hội thảo đề xuất được những quan điểm, giải pháp và công cụ chính sách cụ thể, khả thi, góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về đầu tư nước ngoài theo hướng vừa tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, vừa bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc, an ninh kinh tế và năng lực tự chủ của nền kinh tế; từng bước xây dựng khuôn khổ thu hút FDI thế hệ mới để Việt Nam trở thành một mắt xích có giá trị cao trong chuỗi sản xuất, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
 |
| Hội thảo tập trung vào các yêu cầu thu hút, quản lý đầu tư nước ngoài gắn với an ninh, lợi ích quốc gia và phát triển bền vững. |
Báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, Trung tướng, PGS.TS Trịnh Ngọc Quyên, Giám đốc Học viện An ninh Nhân dân nhấn mạnh, hoàn thiện chính sách, pháp luật về quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài trong kỷ nguyên mới, bảo đảm kết hợp chặt chẽ giữa an ninh với kinh tế - xã hội và đối ngoại là vấn đề lớn, có tính liên ngành, liên quan đến vai trò của nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương.
Theo đó, Hội thảo tập trung vào yêu cầu thu hút, quản lý đầu tư nước ngoài trong kỷ nguyên mới và những vấn đề đặt ra đối với hoàn thiện chính sách, pháp luật; cơ chế lựa chọn, hỗ trợ, quản lý nhà đầu tư chiến lược; xây dựng Nhà nước kiến tạo, phát triển nhằm thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao gắn với an ninh, lợi ích quốc gia và phát triển bền vững.
Cùng với đó là nhận diện các nguy cơ, thách thức, rủi ro chiến lược đối với an ninh, lợi ích quốc gia trong đầu tư nước ngoài; hoàn thiện cơ chế và bộ tiêu chí thẩm định, đánh giá tổng hợp đối với đầu tư nước ngoài về kinh tế, xã hội, công nghệ, môi trường, an ninh, quốc phòng.
Một nội dung khác được đặt ra là định hướng hoàn thiện chính sách, pháp luật về quản lý, thu hút đầu tư nước ngoài đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; nâng cao năng lực quản trị quốc gia, chủ động phòng ngừa rủi ro chiến lược, bảo vệ an ninh, lợi ích quốc gia - dân tộc, phát triển doanh nghiệp trong nước và củng cố năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới
Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài; đánh giá thực trạng chủ trương, chính sách, pháp luật; đồng thời đề xuất các luận cứ khoa học phục vụ hoàn thiện chính sách về quản lý, thu hút, sàng lọc, giám sát và kiểm soát đầu tư nước ngoài, gắn môi trường đầu tư với bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc và giữ vững an ninh quốc gia.
Phát biểu tổng kết Hội thảo, Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, trong những năm qua, thực hiện đường lối đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng của Đảng, Nhà nước, quán triệt, thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV và các nghị quyết chiến lược của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, các ngành, các cấp đã chủ động rà soát, tham mưu, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về quản lý, thu hút đầu tư nước ngoài theo hướng chuyển từ tư duy thu hút vốn sang tư duy phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia.
Qua đó, hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài trên các lĩnh vực, địa bàn được nâng lên, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, hình thành một số ngành công nghiệp chủ lực, mở rộng thị trường xuất khẩu, từng bước đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu.
Thượng tướng Lê Văn Tuyến nhấn mạnh, báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, đến ngày 31/8/2026, cả nước có 47.793 dự án đầu tư nước ngoài còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký trên 561,6 tỷ USD; vốn thực hiện lũy kế đạt 367,45 tỷ USD, tương đương 65,4% tổng vốn đăng ký.
 |
| Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an phát biểu tổng kết Hội thảo. |
Bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng và hiệu quả thu hút, quản lý, sử dụng đầu tư nước ngoài chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách; những hạn chế, vướng mắc, bất cập trong các quy định của pháp luật về quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
“Qua 73 báo cáo tham luận trong kỷ yếu Hội thảo và các ý kiến phát biểu trực tiếp, Hội thảo đã tập trung phân tích những khó khăn, vướng mắc trong hệ thống quy định pháp luật”, Thượng tướng Lê Văn Tuyến đánh giá.
Theo Thượng tướng Lê Văn Tuyến, thực trạng thu hút, quản lý vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam thời gian qua đã bộc lộ rõ những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong hệ thống các quy định của pháp luật. Thực tiễn quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài cũng bộc lộ những thiếu sót để tổ chức, cá nhân nước ngoài lợi dụng thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm an ninh, lợi ích quốc gia.
Trên cơ sở nhận diện các nguy cơ, thách thức và rủi ro chiến lược, Hội thảo đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật về quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, quán triệt quan điểm tại Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị: phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài gắn với nâng cao hiệu quả, năng lực tự chủ chiến lược, sức cạnh tranh của nền kinh tế, mở rộng mạng lưới thị trường, tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu; góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, giữ vững ổn định chính trị, quốc phòng, an ninh, nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thượng tướng Lê Văn Tuyến nhận định, các báo cáo tại Hội thảo đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, nhận thức trong lựa chọn, sàng lọc đầu tư nước ngoài; chuyển từ thu hút đầu tư theo chiều rộng sang chiều sâu, hướng trọng tâm vào những lĩnh vực chiến lược của nền kinh tế và các không gian phát triển mới.
Cùng với đó, phát huy vai trò đối ngoại, ngoại giao kinh tế để thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao, xây dựng các đối tác chiến lược trong hợp tác đầu tư nước ngoài trên cơ sở hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, giữ vững lợi ích quốc gia - dân tộc; đột phá thể chế thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa; phát huy nguồn lực đầu tư nước ngoài gắn với nâng cao năng lực nội sinh.
Quản lý, quản trị thu hút đầu tư nước ngoài cũng cần được đổi mới theo hướng hiện đại, chuyển mạnh từ phản ứng sang kiến tạo, từ xử lý sự vụ sang quản trị rủi ro, từ bị động ứng phó sang chủ động chuẩn bị; nâng cao năng lực phòng thủ dựa trên “hàng rào kỹ thuật”, bảo đảm thông thoáng về thủ tục, chặt chẽ về nguyên tắc lợi ích chiến lược.
Từ kết quả Hội thảo, Thượng tướng Lê Văn Tuyến đề nghị cơ quan chủ trì khẩn trương tổng hợp những vướng mắc, bất cập trong quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và các kiến nghị, định hướng hoàn thiện chính sách, pháp luật để báo cáo Thường vụ Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, trao đổi với các bộ, ngành liên quan, rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật có liên quan.
Trong đó, nghiên cứu bổ sung các nghị định của Chính phủ về sàng lọc đầu tư, cơ chế thẩm định Nhà nước, rà soát, đánh giá an ninh quốc gia đối với dự án đầu tư nước ngoài, qua đó tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thuận lợi cho quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài gắn với giữ vững tự chủ chiến lược, nâng cao năng lực phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới.
