Không có “cú sốc dòng tiền”, chỉ có bài toán cải cách sau nâng hạng

Ông Phạm Tiến Dũng, Giám đốc Khối Phân tích, Công ty cổ phần Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) trao đổi với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính xung quanh câu chuyện nâng hạng thị trường, diễn biến dòng vốn ngoại và các yếu tố quyết định tính bền vững của dòng tiền sau nâng hạng.

Ông Phạm Tiến Dũng, Giám đốc Khối Phân tích, Công ty cổ phần Chứng khoán Bảo Việt.

Phóng viên: Ông nhìn nhận thế nào về cơ hội của thị trường chứng khoán Việt Nam khi bước sang “sân chơi” mới với tiêu chuẩn cao hơn, là thị trường mới nổi thứ cấp?

Ông Phạm Tiến Dũng: Trở thành thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell được xem là tiền đề để thị trường chứng khoán Việt Nam hướng đến mục tiêu đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi bậc cao hơn của FTSE và thị trường mới nổi của MSCI.

Ngoài việc thu hút thêm dòng vốn quốc tế, động thái này còn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu, đồng thời thúc đẩy tiến trình cải cách, minh bạch và chuẩn hóa thị trường, tạo nền tảng thu hút bền vững hơn cho nhà đầu tư cả trong và ngoài nước. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là việc những cải cách về sản phẩm, hạ tầng và minh bạch hóa thị trường thực sự được triển khai và chuyển hóa thành chất lượng vận hành thực tế. Đây mới chính là nền tảng cốt lõi, bảo đảm cho sự phát triển bền vững và dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Phóng viên: Từ kinh nghiệm các thị trường đã được FTSE nâng hạng, ông đánh giá thế nào về tính bền vững của dòng vốn ngoại sau nâng hạng?

Ông Phạm Tiến Dũng: Dựa trên quan sát biến động của một số thị trường chứng khoán được nâng hạng lên thị trường mới nổi loại 2 của FTSE trước đây như Iceland, Romania, Saudi Arabia hay Kuwait, việc được FTSE nâng hạng không đảm bảo dòng vốn quốc tế chảy vào một cách bền vững. Dòng vốn thụ động (passive funds) vào nhanh nhưng theo lộ trình và có giới hạn, trong khi dòng vốn chủ động (active funds) chỉ đến mạnh nếu cải cách tiếp tục được duy trì và thị trường chứng minh được chất lượng sau nâng hạng.

Như vậy, có thể thấy việc nâng hạng FTSE nên được nhìn nhận là điểm khởi đầu, mở ra cơ hội lớn hơn cho thị trường, nhưng tận dụng được cơ hội hay không lại phụ thuộc nhiều vào nỗ lực duy trì sự phát triển, cải cách cơ quan quản lý cũng như các thành viên của thị trường. Nâng hạng FTSE sẽ tạo ra yêu cầu chuẩn mực mới cao hơn cho toàn bộ thị trường. Áp lực cải thiện chất lượng doanh nghiệp niêm yết, công bố thông tin, IR và quản trị sẽ còn lớn hơn nữa từ những nhà đầu tư chuyên nghiệp, nhưng đây là một cơ hội để dòng vốn toàn cầu nhận diện cơ hội đầu tư tại Việt Nam. Việc tận dụng thành công sẽ giúp thị trường chứng khoán trở thành kênh dẫn vốn dài hạn cho nền kinh tế.

Phóng viên: Việc giải ngân khoảng 1,7 tỷ USD theo lộ trình nhiều đợt sẽ tác động ra sao đến biến động thị trường trong ngắn hạn?

Ông Phạm Tiến Dũng: Việc dòng vốn thụ động khoảng 1,7 tỷ USD được giải ngân theo 4 giai đoạn là cách tiếp cận hợp lý và phù hợp với thông lệ của FTSE. Cách làm này giúp thị trường hấp thụ dòng vốn một cách tự nhiên và hạn chế biến động mạnh và rủi ro chênh lệch cung-cầu trong ngắn hạn.

Việc chia làm 4 lần giải ngân có thể khiến hiệu ứng “bùng nổ” về mặt tâm lý không quá rõ rệt tại một thời điểm, nhưng đổi lại, nó giúp giảm rủi ro tăng nóng rồi điều chỉnh mạnh. Với nhà đầu tư tổ chức thì sự ổn định và khả năng giải ngân có kiểm soát quan trọng hơn rất nhiều so với một cú bùng nổ ngắn hạn.

Ở góc độ dài hạn, tôi cho rằng thị trường không nên quá kỳ vọng vào một cú sốc dòng tiền, mà nên nhìn nhận quá trình giải ngân kéo dài này như một cơ hội để củng cố chất lượng thị trường và doanh nghiệp niêm yết, từ đó tạo nền tảng giữ chân dòng vốn sau khi quá trình nâng hạng hoàn tất.

Phóng viên: Vậy, theo ông, dòng tiền đón đầu của nhà đầu tư chủ động sẽ tập trung vào những nhóm cổ phiếu nào và trong khoảng thời gian bao lâu?

Ông Phạm Tiến Dũng: Việc được tuyên bố nâng hạng đã là một cột mốc quan trọng đối với thị trường. Còn về cụ thể, tôi cho rằng trước các thời điểm giải ngân hay các mốc tái cơ cấu danh mục chính thức của FTSE, dòng tiền chủ động thường đi trước để đón đầu hoạt động mua của các quỹ chỉ số nhằm tận dụng cơ hội ngắn hạn. Dù vậy, sự bền vững của dòng tiền sẽ phụ thuộc vào nền tảng cơ bản như tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, room ngoại, thanh khoản và mức độ minh bạch. Đây mới là yếu tố quyết định khả năng duy trì dòng vốn quốc tế lâu dài, thay vì chỉ trông chờ vào các mốc kỹ thuật của chỉ số.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!