 |
| FTSE nâng hạng mở dòng vốn quốc tế vào các cổ phiếu Việt Nam. |
Lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp tiếp tục được FTSE Russell giữ nguyên sau cập nhật ngày 4/9/2026. Chặng đầu tiên dự kiến được thực hiện với tỷ lệ chuyển đổi 10%, trên danh sách 27 cổ phiếu thuộc các nhóm vốn hóa lớn, vừa và nhỏ.
Tỷ lệ 10% thoạt nhìn có thể chưa tạo cảm giác về một bước ngoặt lớn. Nhưng với thị trường vốn, ý nghĩa của chặng đầu tiên không chỉ nằm ở lượng tiền được phân bổ, mà ở việc một cơ chế phân bổ vốn theo chỉ số bắt đầu vận hành ở quy mô mới.
Theo BSC Research, tháng 9/2026 sẽ là thời điểm 28 quỹ ETF và quỹ chỉ số tham chiếu các bộ chỉ số FTSE GEIS bắt đầu phân bổ vốn vào 27 cổ phiếu Việt Nam theo lộ trình chuyển đổi nâng hạng. Tổng quy mô tài sản của các quỹ này lên tới khoảng 1.164 tỷ USD, khiến ngay cả một tỷ trọng rất nhỏ dành cho Việt Nam cũng có thể tạo ra dòng tiền đáng kể.
Hiện Việt Nam chiếm 0,0490% trong FTSE Global All Cap, 0,4880% trong FTSE Emerging All-cap, 0,0311% trong FTSE All-world và 0,3089% trong FTSE Emerging. Những con số này thoạt nhìn còn khá khiêm tốn, nhưng đặt trong nền tài sản hơn 1.000 tỷ USD của các quỹ và quỹ chỉ số tham chiếu, phần vốn phân bổ cho cổ phiếu Việt Nam lại trở thành một quy mô đáng chú ý.
Điểm đáng nói là dòng tiền này không đơn thuần đến từ kỳ vọng của nhà đầu tư về câu chuyện nâng hạng. Khi tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số được xác lập, các quỹ tham chiếu cũng phải điều chỉnh danh mục tương ứng.
Khi tỷ trọng Việt Nam trong chỉ số thay đổi, các quỹ bám theo chỉ số cũng phải điều chỉnh danh mục. Dòng tiền vì thế không chỉ đến từ quyết định mua thêm cổ phiếu Việt Nam của từng nhà đầu tư, mà còn từ quá trình tái phân bổ danh mục theo một chuẩn tham chiếu mới.
Theo tính toán của BSC Research, tổng giá trị dòng vốn dự kiến phân bổ cho 27 cổ phiếu Việt Nam trong 4 chặng chuyển đổi khoảng 2.000,34 triệu USD. Lộ trình cụ thể lần lượt là 10% - 20% - 35% - 35%, tương ứng khoảng 200 triệu USD ở chặng đầu, sau đó là 400 triệu USD, 700 triệu USD và 700 triệu USD.
 |
Đáng chú ý, BSC Research cho biết các tỷ lệ thực tế trong 4 bộ chỉ số FTSE gần như sát với kịch bản tích cực mà công ty này từng dự báo, với mức sai số dưới 0,01%. Trên cơ sở đó, dòng vốn dự kiến đối với 27 cổ phiếu trong 4 chặng chuyển đổi được ước tính.
Nhìn vào bảng phân bổ, có thể thấy rõ hơn hình hài của dòng vốn mới. VIC và VHM nổi bật với quy mô phân bổ lớn nhất, tiếp đến là HPG, VPB, FPT và VCB. Trong đó, BSC Research ước tính VIC có thể thu hút khoảng 653,94 triệu USD trong cả 4 chặng; VHM khoảng 242,06 triệu USD; VCB khoảng 74,41 triệu USD và BID khoảng 23,59 triệu USD. HPG được dự kiến thu hút gần 122,98 triệu USD, FPT khoảng 78,60 triệu USD.
Khoảng cách này cho thấy dòng vốn nâng hạng không phải một “chiếc bánh” được chia đều cho 27 cổ phiếu. Tỷ trọng của từng cổ phiếu trong các bộ chỉ số sẽ quyết định phần vốn mà cổ phiếu đó có thể nhận được. Vì vậy, những cổ phiếu vốn hóa lớn, có vị trí cao trong rổ chỉ số sẽ nhận phần vốn phân bổ lớn hơn, trong khi các cổ phiếu có tỷ trọng thấp hơn nhận được phần vốn khiêm tốn hơn.
Đây cũng là lúc câu chuyện nâng hạng chuyển từ phạm vi của một chỉ số thị trường sang câu chuyện cụ thể của từng cổ phiếu, khi tỷ trọng trong các bộ chỉ số sẽ quyết định phần vốn mà từng mã có thể thu hút. Ý nghĩa của dòng vốn này vì thế không chỉ nằm ở số tiền được phân bổ, mà còn ở việc mở rộng khả năng tiếp cận của cổ phiếu Việt Nam với dòng vốn toàn cầu.
Bởi trước đây, câu chuyện vốn ngoại thường được nhìn qua những phiên mua bán ròng, qua “khẩu vị” của từng nhóm nhà đầu tư hay qua kỳ vọng về sự trở lại của dòng tiền. Với các quỹ chỉ số, cách vận hành khác hơn: dòng vốn đi theo trọng số.
Với các quỹ bám theo chỉ số, thay đổi tỷ trọng đồng nghĩa với thay đổi danh mục và kéo theo nhu cầu giao dịch tương ứng. Vì thế, nâng hạng không đơn thuần làm tăng khả năng Việt Nam được các nhà đầu tư quốc tế quan tâm hơn. Nó đưa cổ phiếu Việt Nam vào một hệ thống phân bổ vốn có tính quy tắc hơn, nơi những thay đổi về phân hạng và tỷ trọng chỉ số có thể chuyển hóa thành nhu cầu mua bán thực tế. Đây cũng là lý do tác động của nâng hạng không nên được đo bằng riêng một phiên cơ cấu.
Tháng 9/2026 đáng chú ý hơn khi hoạt động của các quỹ tham chiếu FTSE GEIS diễn ra cùng thời điểm với kỳ cơ cấu định kỳ của các ETF ngoại lớn đang đầu tư vào Việt Nam. BSC Research thống kê ba ETF Vaneck, Xtrackers và Fubon có tổng quy mô trên 1,256 tỷ USD, trong đó lần lượt khoảng 522 triệu USD, 384 triệu USD và 350 triệu USD.
Vì vậy, những biến động cung - cầu trên thị trường chứng khoán trong tháng 9 sẽ đến từ nhiều dòng tiền cùng lúc, và không thể quy toàn bộ cho quá trình nâng hạng FTSE. Nhưng nếu nhìn xa hơn những giao dịch ngắn hạn, tháng 9 mới chỉ là điểm bắt đầu của một dòng vốn được phân bổ theo lộ trình.
Chặng 10% đầu tiên sẽ tạo ra khoảng 200 triệu USD dòng vốn dự kiến. Sau đó là 20%, rồi 35% và 35%. Khoảng 2 tỷ USD dự kiến không đi vào thị trường trong một lần, mà sẽ được phân bổ dần qua 4 chặng chuyển đổi.
Điều đó cũng có nghĩa, tháng 9/2026 chưa phải thời điểm toàn bộ tác động của quá trình nâng hạng được thể hiện. Đây là chặng đầu tiên, với tỷ lệ chuyển đổi 10%, trước khi dòng vốn bước vào những chặng có quy mô lớn hơn.
Từ đây, câu chuyện không còn dừng ở việc Việt Nam được xếp vào nhóm thị trường nào. Quan trọng hơn, cổ phiếu Việt Nam sẽ đứng ở đâu trong dòng vốn toàn cầu khi cơ chế phân bổ vốn theo các bộ chỉ số quốc tế bắt đầu được mở rộng?
Và với khoảng 2 tỷ USD dự kiến được phân bổ qua 4 chặng cho 27 cổ phiếu, câu trả lời sẽ không đến trong một phiên giao dịch. Nó sẽ dần hiện rõ qua từng lần điều chỉnh tỷ trọng, từng danh mục và từng dòng tiền.
Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam vì thế không chỉ thay đổi vị thế của thị trường trên bản đồ phân loại toàn cầu. Quan trọng hơn, đây là bước mở rộng kết nối với những dòng vốn được phân bổ theo các bộ chỉ số quốc tế, tạo thêm một kênh dẫn vốn có tính quy tắc hơn vào thị trường.
