Nâng hạng FTSE, khi nào dòng vốn chủ động sẽ nhập cuộc?

Kịch bản cơ sở: Tỷ trọng của Việt Nam duy trì quanh mức 0,49% trong FTSE Emerging All Cap Index. Nguồn: SSI Research

Dòng vốn thụ động theo lộ trình nâng hạng

Tháng 9/2026 là giai đoạn triển khai nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam theo FTSE Russell. Theo Báo cáo Chiến lược tháng 9/2026 của SSI Research, tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index đã tăng từ khoảng 0,34–0,35% hồi tháng 3 lên khoảng 0,49-0,50% vào tháng 8. Đợt triển khai đầu tiên khởi động quá trình chuyển đổi chính thức vào rổ chỉ số thị trường mới nổi.

Nâng hạng mở ra khả năng tiếp cận dòng vốn thụ động, trong khi các kỳ đánh giá tiếp theo sẽ kiểm chứng liệu cải cách thị trường và các chứng khoán mới có tiếp tục mở rộng quy mô đầu tư được của Việt Nam hay không.

Dòng vốn thụ động được phân bổ theo tỷ trọng của thị trường trong các bộ chỉ số mà quỹ mô phỏng. Trong kịch bản cơ sở, tỷ trọng Việt Nam duy trì quanh 0,49% trong FTSE Emerging All Cap Index, với tổng dòng vốn thụ động lũy kế khoảng 2,28 tỷ USD qua bốn đợt triển khai. Riêng đợt đầu tháng 9/2026, quy mô ước đạt 228,23 triệu USD. Các đợt tiếp theo diễn ra vào tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027, với tỷ lệ giải ngân lần lượt là 20%, 35% và 35%.

Ở kịch bản tích cực, tỷ trọng Việt Nam tăng dần từ 0,50% lên 0,95% qua bốn đợt, tổng dòng vốn thụ động ước đạt khoảng 4,45 tỷ USD. Các ước tính này dựa trên quy mô tài sản quỹ tại ngày 31/8/2026 và giả định về tỷ trọng của Việt Nam trong chỉ số.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận dòng vốn thụ động và quyết định phân bổ của nhà đầu tư chủ động là hai vấn đề khác nhau. Việc được đưa vào rổ chỉ số tạo ra sự ghi nhận đối với thị trường Việt Nam, nhưng chưa đồng nghĩa với việc các quỹ chủ động sẽ tự động tăng tỷ trọng đầu tư.

Hiệu quả doanh nghiệp quyết định khả năng tăng tỷ trọng chủ động

Theo SSI Research, nhà đầu tư chủ động tiếp tục đánh giá Việt Nam như một khoản phân bổ theo quốc gia, dựa trên chất lượng tăng trưởng, độ tin cậy của cải cách, định giá, thanh khoản và khả năng đầu tư. Nâng hạng FTSE thiết lập sự ghi nhận trong rổ chỉ số; sự thể hiện ở cấp doanh nghiệp mới quyết định liệu Việt Nam có trở thành một vị thế tăng tỷ trọng chủ động hay không.

Kịch bản tích cực: Tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index lần lượt là 0,50% - 0,65% - 0,80% và 0,95% theo từng đợt. Nguồn: SSI Research

Việc mở rộng quy mô thị trường có thể đầu tư đòi hỏi free-float lớn hơn, thêm dư địa sở hữu nước ngoài, các niêm yết vốn hóa lớn mới, cải thiện thanh toán và thực thi, quản trị và công bố thông tin mạnh hơn, cùng nền tảng nhà đầu tư định chế trong nước sâu hơn. Tăng trưởng kinh tế đơn thuần không mở rộng dung lượng chỉ số nếu giá trị đó chưa được đại diện thông qua các chứng khoán niêm yết đủ lớn và dễ tiếp cận.

Trong lĩnh vực doanh nghiệp nhà nước, Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg được nhìn nhận như một khung tái phân bổ vốn Nhà nước. Các hướng triển khai gồm hợp tác, có thể đưa vốn mới vào bảng cân đối doanh nghiệp để tài trợ mở rộng, và thoái vốn, có thể thay đổi cơ cấu sở hữu hoặc mở rộng free-float. Tác động đối với thị trường niêm yết phụ thuộc vào các kế hoạch tái cơ cấu cụ thể, huy động vốn sơ cấp, triển khai tài sản, cải cách quản trị và việc tái phân bổ nguồn thu thoái vốn.

Về định giá, thị trường đang giao dịch ở mức P/E dự phóng năm 2026 là 12,9 lần, hoặc 9,6 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup. SSI Research nhận định mức chiết khấu này có thể còn duy trì cho đến khi xuất hiện bằng chứng rõ ràng hơn rằng hoạt động kinh tế mạnh đang chuyển thành chu kỳ lợi nhuận rộng và bền vững hơn, thay vì chủ yếu đến từ thu nhập tài chính và bàn giao bất động sản.

Triển vọng lợi nhuận cũng được dự báo chậm lại. Tăng trưởng lợi nhuận của danh mục theo dõi, loại trừ Vingroup, có thể giảm về khoảng 15% trong nửa cuối năm 2026 từ mức khoảng 30% trong nửa đầu năm, phản ánh độ trễ của lãi suất cao và thị trường bất động sản hạ nhiệt.

Ở góc độ kinh tế vĩ mô, GDP quý III được dự báo tăng 8,7-9,3%, với kịch bản cơ sở gần 9,0%. Trọng tâm của quá trình tăng trưởng là khả năng chuyển đổi nguồn lực được huy động thành năng suất và giá trị có thể đầu tư, thông qua năm giai đoạn: huy động, phân bổ, truyền dẫn, năng suất và khả năng đầu tư.

Theo đó, luận điểm đầu tư cấu trúc phụ thuộc vào việc sản lượng có trở thành năng suất hay không, và liệu năng suất đó có được đại diện thông qua các chứng khoán dễ tiếp cận, có thanh khoản và có thể đầu tư hay không. Đây cũng là cơ sở để các nhà đầu tư chủ động đánh giá khả năng tăng tỷ trọng đối với thị trường Việt Nam trong các giai đoạn tiếp theo.