Thay vì tạo sóng ngắn hạn, nâng hạng thị trường chứng khoán mở ra chu kỳ đầu tư trung - dài hạn, nơi hiệu quả cao nhất đến từ giai đoạn trước và trong quá trình giải ngân, không phải sau khi hoàn tất.
Xoay quanh câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán và những tác động tới thị trường, Tạp chí Kinh tế - Tài chính đã có những trao đổi với bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt về chủ đề này.
 |
| Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS). |
Phóng viên: Trong bối cảnh nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn, việc nâng hạng được kỳ vọng tạo ra sự thay đổi gì trên thị trường, thưa bà?
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng: Việc được FTSE Russell nâng hạng không chỉ là thay đổi về phân loại thị trường, mà quan trọng hơn là tạo ra bước chuyển trong cấu trúc thị trường vốn của Việt Nam theo hướng bền vững và cân bằng hơn. Hiện nay, thị trường vốn Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào dòng tiền ngắn hạn, với nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 85-90% thanh khoản, trong khi nguồn vốn trung và dài hạn còn hạn chế. Khi nâng hạng, Việt Nam sẽ có khả năng tiếp cận tốt hơn với các dòng vốn dài hạn từ quỹ đầu tư toàn cầu, quỹ hưu trí và bảo hiểm. Theo tổng hợp từ Bloomberg và Reuters, quy mô dòng vốn quốc tế có thể đạt 5-8 tỷ USD trong chu kỳ 1-2 năm.
Điểm cốt lõi là sự dịch chuyển này sẽ giúp giảm rủi ro kỳ hạn (maturity mismatch) trong hệ thống tài chính, khi doanh nghiệp có thêm khả năng tiếp cận nguồn vốn cổ phần dài hạn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng. Điều này góp phần giảm áp lực đòn bẩy, ổn định cấu trúc tài chính và hỗ trợ các kế hoạch đầu tư dài hạn. Đồng thời, việc nâng hạng kéo theo yêu cầu cao hơn về minh bạch và quản trị, qua đó nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và hạ chi phí vốn cho doanh nghiệp. Về dài hạn, thị trường chứng khoán sẽ từng bước chuyển từ kênh mang tính chu kỳ ngắn hạn sang kênh dẫn vốn trung - dài hạn hiệu quả hơn cho nền kinh tế.
Phóng viên: Theo bà, cơ chế giải ngân theo từng bước sẽ ảnh hưởng như thế nào đến mức độ biến động và tính ổn định của thị trường?
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng: Việc giải ngân theo nhiều giai đoạn (10% - 20% - 35% - 35%) là cách tiếp cận tiêu chuẩn của FTSE Russell nhằm đảm bảo thị trường có thể hấp thụ dòng vốn một cách hiệu quả. Điều này không làm giảm sức hấp dẫn của thị trường, mà ngược lại giúp hình thành một dòng tiền nền tảng, phân bổ đều theo thời gian, qua đó hạn chế biến động cực đoan và hỗ trợ xu hướng dài hạn.
Từ góc độ đầu tư, cơ chế này tạo điều kiện để nhà đầu tư tích lũy và gia tăng vị thế theo từng nhịp điều chỉnh, thay vì phải chạy theo các “điểm bùng nổ”. Điều quan trọng là thị trường thường phản ánh kỳ vọng trước khi dòng tiền thực sự vào, do đó hiệu quả đầu tư cao nhất thường đến từ giai đoạn trước và trong quá trình giải ngân, chứ không phải sau khi hoàn tất.
Phóng viên: Vậy, theo bà, thị trường thường bắt đầu phản ánh kỳ vọng nâng hạng từ thời điểm nào và dấu hiệu nhận diện là gì?
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng: “Điểm rơi” của dòng tiền, nếu nhìn dưới góc độ kỹ thuật, có thể gắn với các mốc giải ngân của các quỹ ETF. Tuy nhiên, dưới góc độ đầu tư, điều quan trọng hơn là nhận diện đúng “điểm rơi của kỳ vọng”, tức thời điểm thị trường bắt đầu phản ánh trước sự thay đổi về cấu trúc dòng vốn. Thực tế cho thấy, giai đoạn này thường diễn ra trước khi nâng hạng từ 6-12 tháng, khi dòng vốn chủ động bắt đầu tích lũy và thị trường dần hình thành mặt bằng định giá mới.
Quá trình này không diễn ra theo đường thẳng, mà thường đi kèm với các nhịp điều chỉnh, tích lũy lại và kiểm định kỳ vọng. Vì vậy, nếu tiếp cận theo góc độ đầu tư, “điểm rơi” không phải là một thời điểm duy nhất để mua - bán, mà là một vùng thời gian để xây dựng và củng cố vị thế.
Từ góc độ triết lý đầu tư, điều quan trọng không phải là tối ưu hóa điểm mua, mà là nắm giữ được tài sản tốt trong suốt quá trình tái định giá. Những nhà đầu tư đạt hiệu quả cao nhất thường là những người kiên trì nắm giữ các doanh nghiệp có nền tảng tốt xuyên qua các giai đoạn biến động, qua đó hưởng trọn vẹn lợi ích từ chu kỳ dòng vốn và tăng trưởng lợi nhuận. Vì vậy, thay vì chờ đợi “điểm rơi hoàn hảo”, nhà đầu tư nên tập trung vào việc tích lũy sớm và duy trì tỷ trọng hợp lý trong suốt chu kỳ nâng hạng.
Phóng viên: Từ kinh nghiệm các thị trường đã nâng hạng, bà nhìn nhận quá trình này diễn ra theo chu kỳ như thế nào?
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng: Kinh nghiệm từ các thị trường như Saudi Arabia, Qatar hay UAE (theo tổng hợp từ Bloomberg và Reuters) cho thấy nâng hạng là một quá trình kéo dài, không phải một sự kiện đơn lẻ. Thị trường thường ghi nhận mức tăng đáng kể, khoảng 30-50% trong 12-18 tháng trước khi chính thức nâng hạng, khi dòng vốn chủ động và nhà đầu tư dài hạn bắt đầu định vị danh mục. Sau thời điểm nâng hạng, thị trường bước vào giai đoạn ổn định hơn, khi các yếu tố cơ bản như tăng trưởng lợi nhuận và môi trường vĩ mô đóng vai trò quyết định.
Từ góc độ đầu tư, bài học quan trọng là nhận diện sớm chu kỳ tái định giá và kiên trì nắm giữ trong suốt chu kỳ đó. Những nhà đầu tư hiệu quả nhất thường là những người xây dựng vị thế từ sớm và duy trì tỷ trọng ở các doanh nghiệp có nền tảng tốt, thay vì giao dịch theo biến động ngắn hạn. Nâng hạng vì vậy nên được nhìn nhận như một “chu kỳ đầu tư trung - dài hạn”, nơi chiến lược phù hợp là nắm giữ xuyên chu kỳ, không phải giao dịch theo sự kiện.
Phóng viên: Còn về dòng vốn chủ động (active funds) thì sao, sẽ phản ứng như thế nào sau khi Việt Nam được nâng hạng?
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng: Dòng vốn chủ động đóng vai trò quyết định đối với xu hướng trung và dài hạn của thị trường, như tôi đã nói ở trên, với quy mô ước tính lên tới 5-8 tỷ USD, lớn hơn đáng kể so với dòng vốn thụ động. Tuy nhiên, ý nghĩa quan trọng hơn là dòng vốn này sẽ mở rộng tập nhà đầu tư dài hạn và nâng chuẩn đánh giá đối với doanh nghiệp niêm yết.
Các quỹ chủ động thường giải ngân dựa trên các tiêu chí cốt lõi như tăng trưởng lợi nhuận, hiệu quả sử dụng vốn (ROE), chất lượng quản trị và tính minh bạch, qua đó tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng thực sự vững chắc. Điều này không chỉ tạo ra dòng tiền, mà còn thúc đẩy quá trình tái cấu trúc thị trường theo hướng ưu tiên chất lượng và tính bền vững.
Từ góc độ triết lý đầu tư, đây là một cơ hội mở rộng (broadening opportunity) thay vì chỉ là cơ hội theo thời điểm. Nhà đầu tư không chỉ hưởng lợi từ dòng tiền, mà còn tham gia vào một chu kỳ nâng chuẩn và tái định giá kéo dài nhiều năm, nơi những doanh nghiệp tốt có thể duy trì tăng trưởng và thu hút dòng vốn ổn định. Do đó, chiến lược phù hợp là đồng hành dài hạn với các doanh nghiệp có khả năng thu hút và giữ chân dòng vốn chủ động, thay vì tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn theo biến động thị trường.
Nâng hạng không phải là một “sự kiện để giao dịch”, mà là một quá trình nâng cấp cấu trúc thị trường vốn và mở ra chu kỳ đầu tư trung - dài hạn.
Giá trị lớn nhất sẽ thuộc về những nhà đầu tư nhận diện sớm xu hướng, lựa chọn đúng doanh nghiệp và kiên trì nắm giữ xuyên suốt quá trình tái định giá của thị trường.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn bà!
