Sau nâng hạng, thị trường bước vào cuộc đua nâng chất

Nâng hạng mở thêm cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng chất thịtrường. Ảnh: Thu Dịu

Dòng vốn cần thêm hàng hóa chất lượng

Nâng hạng thị trường là điểm khởi đầu của cuộc đua nâng chất, hướng tới dòng vốn dài hạn. Do vậy, những kỳ vọng về dòng vốn ngoại cần được nhìn trong một khoảng thời gian dài hơn. Theo các nhà phân tích Agriseco, thị trường Việt Nam có thể thu hút 7-9 tỷ USD dòng vốn nước ngoài giải ngân trong 1-2 năm tới, trong đó 2-3 tỷ USD là dòng vốn thụ động bắt buộc phải giải ngân. Các nhà phân tích lưu ý, những kỳ vọng về dòng tiền tỷ USD thường được nhìn trong ít nhất 12 tháng, phù hợp với lộ trình phân bổ của FTSE Russell.

Chuyên gia của Công ty Cổ phần chứng khoán SSI cho rằng, sau nâng hạng dự kiến khoảng 3 tỷ USD có thể đến từ các quỹ toàn cầu đầu tư thụ động, trong khi dòng vốn từ các quỹ chủ động có thể lớn hơn khoảng 4-5 lần. Những kỳ vọng về dòng vốn ngoại đặt ra một vấn đề lớn hơn đối với thị trường khi các quỹ toàn cầu quản lý quy mô tài sản từ hàng chục đến hàng trăm tỷ USD, thị trường Việt Nam cần có đủ hàng hóa với quy mô, thanh khoản và chất lượng để dòng vốn có thể đầu tư hiệu quả.

Bà Nguyễn Ngọc Anh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Quản Lý Quỹ SSI (SSIAM) nhấn mạnh, các quỹ toàn cầu quan tâm đến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), room ngoại thực tế, thanh khoản và khả năng giải ngân với quy mô lớn mà không làm biến động giá quá mạnh. Điều này cho thấy yêu cầu đối với thị trường không chỉ là mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài, mà còn phải bảo đảm khả năng đầu tư với quy mô lớn, giao dịch hiệu quả và thoát vốn thuận lợi.

Trong Báo cáo “Global Market Accessibility Review 2026”, MSCI đã bắt đầu đề cập vấn đề free-float thấp tại một số doanh nghiệp vốn hóa lớn của Việt Nam. Theo SSI, đây là tín hiệu cho thấy cuộc thảo luận đang dịch chuyển từ “market access” sang “market investability” - tức là không chỉ có thể tiếp cận thị trường mà còn phải có khả năng đầu tư với quy mô lớn, giao dịch hiệu quả và thoát vốn thuận lợi.

IPO phải đi cùng nâng chuẩn

Trong bối cảnh đó, việc bổ sung các doanh nghiệp có chất lượng và quy mô lớn trở thành một yêu cầu đáng chú ý. Việc có thêm doanh nghiệp hoạt động phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), niêm yết, đồng thời tăng tỷ lệ free-float tại các doanh nghiệp nhà nước lớn trên sàn thông qua phát hành thêm hoặc thoái vốn nhà nước là mong đợi chung của các nhà đầu tư nước ngoài khi xem xét đầu tư vào Việt Nam.

IPO vì thế có thể trở thành một kênh huy động vốn hấp dẫn hơn khi vị thế thị trường được nâng lên và dòng vốn nước ngoài gia tăng. Việt Nam có số lượng IPO tương đối ít trong những năm gần đây, nhưng việc được FTSE Russell xếp hạng lại được kỳ vọng nâng cao vị thế của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.

Theo ông Chad Ovel, đối tác tại Mekong Capital, việc các công ty được hỗ trợ bởi vốn tư nhân có lộ trình niêm yết cổ phiếu là vô cùng quan trọng. Việt Nam đang có dòng vốn đầu tư nước ngoài dồi dào vào thị trường tư nhân và cần duy trì điều đó để thị trường trở nên năng động hơn, qua đó đưa IPO trở thành một con đường huy động vốn khả thi và đáng tin cậy cho toàn bộ nguồn vốn tư nhân đó.

Ngoài ra, theo các chuyên gia, việc những doanh nghiệp FDI lớn tham gia thị trường được kỳ vọng tạo bước ngoặt, góp phần cải thiện chất lượng và thanh khoản thị trường, đồng thời tăng tính minh bạch tại khu vực doanh nghiệp có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế.

Khi nguồn cung cổ phiếu mới được kỳ vọng mở rộng, câu chuyện không chỉ là có thêm doanh nghiệp lên sàn, mà là doanh nghiệp nào đủ chất lượng để trở thành hàng hóa hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế.

Mặt khác, theo bà Nguyễn Ngọc Anh, minh bạch là yêu cầu quan trọng nhất đối với doanh nghiệp IPO muốn tiếp cận hiệu quả dòng vốn quốc tế sau nâng hạng. Trong đó, doanh nghiệp cần chú trọng chất lượng công bố thông tin bằng tiếng Anh và thời hạn công bố thông tin. Việt Nam đã xây dựng lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh đến năm 2028 và yêu cầu công bố thông tin về room ngoại trước tháng 9/2026.

Bên cạnh đó là tính minh bạch trong các giao dịch với bên liên quan, cơ cấu thành viên hội đồng quản trị độc lập và khả năng bảo vệ cổ đông thiểu số. Ngoài các yêu cầu về minh bạch và quản trị, chất lượng lợi nhuận và tiềm năng tăng trưởng cũng là những yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp khi tiếp cận dòng vốn quốc tế.

Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Agriseco cho rằng, nâng hạng chỉ nên được xem là điểm khởi đầu. Thị trường cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, cơ chế giao dịch và khung pháp lý; doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng hoạt động và khả năng đáp ứng các chuẩn quốc tế; còn các thành viên thị trường cần cải thiện năng lực phân tích, quản trị rủi ro và chất lượng dịch vụ.

Theo các chuyên gia, mục tiêu cuối cùng, không chỉ là thu hút thêm vốn ngoại sau nâng hạng, mà là xây dựng một thị trường có chiều sâu hơn, chuyên nghiệp hơn và đủ sức hấp dẫn dòng vốn dài hạn trong nhiều năm tới.