Nâng hạng mở thêm không gian cho ngành Quỹ Việt Nam

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho rằng, ngành Quỹ cần được nhìn nhận là một lực lượng định chế đầu tư chuyên nghiệp, có vai trò tập hợp và chuyển hóa nguồn vốn thành dòng vốn dài hạn.

Quỹ mở và ETF chiếm khoảng 80% tổng tài sản ròng

Phát biểu tại Chương trình Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam - VFA 2026, ngày 22/9, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Vũ Thị Chân Phương cho biết, sự kiện diễn ra ngay sau khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và bắt đầu gia nhập Bộ chỉ số cổ phiếu toàn cầu FTSE GEIS.

Theo bà Phương, nâng hạng mở ra cơ hội mới cho thị trường chứng khoán và ngành Quỹ, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp.

“Khi vị thế và mức độ kết nối của thị trường Việt Nam được nâng lên, yêu cầu đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp cũng phải được nâng lên tương ứng”, Chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh.

Trong 10 năm qua, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý tăng bình quân trên 20% mỗi năm. Quỹ mở và quỹ hoán đổi danh mục (ETF) hiện chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng (NAV), nhờ ưu thế về thanh khoản, tính linh hoạt trong phân bổ danh mục và mức độ minh bạch.

Bà Vũ Thị Chân Phương đánh giá, những kết quả trên tạo nền tảng cho ngành Quỹ bước vào giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc tăng quy mô tài sản quản lý, mà còn bao gồm nâng cao chất lượng dòng vốn, năng lực quản trị, tính chuyên nghiệp và khả năng đóng góp cho nền kinh tế.

“Phát triển ngành Quỹ cần được đặt trong tổng thể quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, nâng cao chất lượng thị trường và tăng khả năng huy động, phân bổ nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế”, Chủ tịch UBCKNN cho biết.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới tăng trưởng cao, bền vững và đẩy mạnh phát triển hạ tầng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, ngành Quỹ được xác định là một trong những kênh tập hợp nguồn vốn phân tán trong xã hội, tổ chức quản lý chuyên nghiệp và phân bổ vào các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị lâu dài.

Theo Chủ tịch UBCKNN, ngành Quỹ trong giai đoạn mới cần được nhìn nhận là lực lượng định chế đầu tư chuyên nghiệp, giữ vai trò chuyển hóa các nguồn vốn riêng lẻ thành dòng vốn dài hạn và phân bổ hiệu quả cho nền kinh tế.

Định hướng này được thể hiện tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam và Quyết định số 3168/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính về tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, phát triển ngành Quỹ đầu tư chứng khoán.

Những định hướng phát triển ngành Quỹ trong giai đoạn mới

Chủ tịch UBCKNN cho biết, thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tập trung triển khai 6 định hướng nhằm thúc đẩy ngành Quỹ phát triển thực chất, chuyên nghiệp và bền vững.

Thứ nhất, UBCKNN tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về tổ chức và hoạt động của công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư, đại lý phân phối và các tổ chức cung cấp dịch vụ. Khung pháp lý sẽ được hoàn thiện theo hướng mở rộng các loại hình quỹ, sản phẩm đầu tư, đồng thời bảo đảm quản trị rủi ro, an toàn hệ thống và quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư.

Toàn cảnh Chương trình VFA 2026.

Thứ hai, cơ quan quản lý thúc đẩy tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Mục tiêu là hình thành cơ cấu nhà đầu tư cân bằng hơn, có khả năng cung cấp nguồn vốn dài hạn cho thị trường.

Thứ ba, sản phẩm quỹ sẽ được phát triển theo hướng đa dạng, gắn với nhu cầu tích lũy của người dân và nhu cầu vốn của nền kinh tế. Các sản phẩm có thể kết nối dòng vốn với hạ tầng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững sẽ được nghiên cứu, mở rộng.

Thông tư số 136/2025/TT-BTC đã bổ sung khuôn khổ cho quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ và hoàn thiện quy định đối với quỹ chỉ số. Đây là cơ sở pháp lý để tiếp tục phát triển hệ sinh thái sản phẩm quỹ.

Thứ tư, các công ty quản lý quỹ được định hướng nâng cao năng lực quản trị, quản trị rủi ro, phân tích và quản lý danh mục; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phát triển nhân lực và chuẩn hóa hoạt động theo thông lệ quốc tế.

UBCKNN sẽ tăng cường giám sát dựa trên rủi ro, tập trung vào hoạt động định giá tài sản, quản lý thanh khoản, xung đột lợi ích và quản lý tài sản của nhà đầu tư; đồng thời xử lý nghiêm hành vi vi phạm để củng cố kỷ luật thị trường.

Thứ năm, UBCKNN sẽ phối hợp với các sở giao dịch chứng khoán, VSDC, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, hiệp hội và cơ quan báo chí đẩy mạnh phổ biến kiến thức về sản phẩm quỹ. Nội dung tập trung vào đặc điểm sản phẩm, mức độ rủi ro, chi phí, thanh khoản và nguyên tắc phân bổ tài sản.

Thứ sáu, ngành Quỹ sẽ chủ động hội nhập và thu hút dòng vốn dài hạn từ các định chế tài chính toàn cầu. Theo FTSE Russell, quá trình đưa thị trường Việt Nam vào FTSE GEIS được thực hiện qua 4 đợt, từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.

Chủ tịch UBCKNN cho rằng, bên cạnh dòng vốn đầu tư theo chỉ số, Việt Nam hướng tới thu hút thêm dòng vốn chủ động, dài hạn từ các quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản và định chế tài chính quốc tế. UBCKNN sẽ tiếp tục duy trì các tiêu chí nâng hạng, tăng cường đối thoại và tạo thuận lợi để các tổ chức tài chính nước ngoài tham gia sâu hơn vào thị trường Việt Nam.