Muốn hút vốn dài hạn, doanh nghiệp phải “nâng chuẩn” ESG và quản trị

Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về vai trò của thị trường vốn trong việc thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp niêm yết, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nông nghiệp?

Ông Thái Văn Chuyện - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thành Thành Công - Biên Hòa (AgriS).

Ông Thái Văn Chuyện: Thị trường vốn đóng vai trò nền tảng và mang tính dẫn dắt đối với sự phát triển của doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế. Đối với các doanh nghiệp niêm yết, đây không chỉ là kênh huy động nguồn vốn trung và dài hạn hiệu quả, mà còn là “đòn bẩy” thúc đẩy nâng cao tính minh bạch, chuẩn mực quản trị và trách nhiệm giải trình. Chính những yếu tố này góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

Với chúng tôi, gần hai thập kỷ tham gia thị trường chứng khoán đã mang lại những chuyển biến quan trọng. Chúng tôi có cơ hội tiếp cận rộng rãi hơn với các nhà đầu tư trong và ngoài nước, qua đó mở rộng nguồn lực tài chính phục vụ cho các chiến lược phát triển dài hạn. Đồng thời, quá trình này cũng thúc đẩy doanh nghiệp không ngừng nâng cao chuẩn mực quản trị, minh bạch tài chính và chất lượng công bố thông tin, từ đó tạo dựng niềm tin bền vững với cộng đồng nhà đầu tư.

Đặc biệt, đối với ngành nông nghiệp, một lĩnh vực có nhiều đặc thù vai trò của thị trường vốn càng trở nên thiết yếu. Ngành nông nghiệp có chu kỳ sản xuất dài, phụ thuộc lớn vào các yếu tố tự nhiên như thời tiết và mùa vụ, đồng thời sở hữu chuỗi giá trị rộng, gắn kết với hàng trăm nghìn nông hộ và đối tác trong hệ sinh thái. Bên cạnh đó, yêu cầu đầu tư vào vùng nguyên liệu, công nghệ và hệ thống logistics cũng đòi hỏi nguồn vốn lớn và mang tính dài hạn.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng gia tăng, ngành nông nghiệp đang đứng trước áp lực phải chuyển đổi mạnh mẽ sang các mô hình sản xuất xanh và hiệu quả hơn. Đối với AgriS, nguồn vốn huy động từ thị trường không chỉ phục vụ cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, mà còn lan tỏa giá trị đến toàn bộ hệ sinh thái từ người nông dân, các đối tác sản xuất đến các đơn vị trong chuỗi cung ứng.

Vì vậy, việc đảm bảo nguồn vốn trung và dài hạn ổn định không chỉ là nhu cầu tài chính, mà còn là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững trong dài hạn.

Phóng viên: AgriS là một trong những doanh nghiệp nổi bật trong khả năng huy động vốn, từ thực tiễn hoạt động và quá trình làm việc với các nhà đầu tư trong và ngoài nước, ông đánh giá như thế nào về xu hướng dòng vốn thời gian gần đây?

Ông Thái Văn Chuyện: Từ thực tiễn hoạt động, chúng tôi nhận thấy dòng vốn đang dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng gắn với các tiêu chuẩn ESG - bao gồm Môi trường, Xã hội và Quản trị. Ngày càng nhiều nhà đầu tư, đặc biệt là các tổ chức tài chính quốc tế, ưu tiên lựa chọn doanh nghiệp có chiến lược phát triển bền vững, minh bạch, đồng thời thể hiện cam kết rõ ràng. Xu hướng này đang dần trở thành tiêu chí quan trọng trong các quyết định đầu tư.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, xu hướng đầu tư theo ESG càng thể hiện rõ nét trong bối cảnh toàn cầu thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển chuỗi giá trị bền vững. Doanh nghiệp cần đảm bảo hiệu quả tài chính, đồng thời chứng minh được trách nhiệm với môi trường và xã hội. Điều này vừa mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn chất lượng cao, vừa đặt ra yêu cầu nâng cấp toàn diện mô hình phát triển.

Bên cạnh đó, yêu cầu về minh bạch và chất lượng quản trị ngày càng được nâng cao. Nhà đầu tư quan tâm đến kết quả tài chính, đồng thời đánh giá kỹ mô hình quản trị, năng lực kiểm soát rủi ro và cách doanh nghiệp sử dụng dòng vốn. Tính tuân thủ, mức độ minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn trở thành yếu tố then chốt, buộc doanh nghiệp phải hoàn thiện hệ thống dữ liệu, báo cáo và quản trị theo chuẩn mực quốc tế.

Phóng viên: Ông có thể chia sẻ một số kinh nghiệm hoặc trường hợp tiêu biểu trong quá trình AgriS tiếp cận và hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế, qua đó làm rõ các tiêu chí mà nhà đầu tư toàn cầu đang quan tâm?

Ông Thái Văn Chuyện: Trong thời gian qua, nhờ duy trì nền tảng tài chính ổn định cùng định hướng nhất quán về phát triển bền vững và ESG, Công ty Cổ phần Thành Thành Công - Biên Hòa đã từng bước khẳng định vị thế và trở thành đối tác tin cậy của nhiều định chế tài chính quốc tế. Chỉ trong gần hai năm, doanh nghiệp đã huy động thành công hơn 400 triệu USD từ các tổ chức uy tín như IFC, DEG, ResponsAbility, FCB và ING. Kết quả này phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào chiến lược phát triển dài hạn và năng lực quản trị của doanh nghiệp.

Thị trường vốn được coi là chìa khóa mở rộng nguồn lực cho doanh nghiệp nông nghiệp.

Thực tiễn hợp tác cho thấy, việc tiếp cận các nguồn vốn quốc tế ngày nay gắn liền với những yêu cầu toàn diện hơn. Bên cạnh hiệu quả tài chính, các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến chất lượng quản trị doanh nghiệp, mức độ minh bạch thông tin cũng như các tác động môi trường - xã hội. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị hiện đại, chuẩn hóa dữ liệu và duy trì kỷ luật báo cáo theo các chuẩn mực quốc tế. Đáp ứng những yêu cầu đó, AgriS kiên định theo đuổi chiến lược nông nghiệp bền vững, từng bước chuyển đổi sang mô hình tích hợp gắn với chuỗi giá trị tuần hoàn.

Một ví dụ tiêu biểu là mối quan hệ hợp tác chiến lược với DEG - định chế tài chính phát triển của Chính phủ Đức. Bên cạnh các khoản tài trợ tín dụng, DEG còn đồng hành cùng AgriS thông qua các chương trình hỗ trợ kỹ thuật không hoàn lại nhằm thúc đẩy nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn. Các sáng kiến cụ thể bao gồm việc ứng dụng thiên địch như ong mắt đỏ để kiểm soát sâu hại thay thế hóa chất, hay phát triển mô hình sản xuất phân bón hữu cơ từ phụ phẩm mía đường tại Attapeu (Lào), góp phần cải thiện chất lượng đất và giảm phát thải.

Trong quá trình hợp tác, DEG áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt không chỉ về hiệu quả tài chính mà còn đối với các tiêu chí ESG. Hằng năm, AgriS thực hiện các báo cáo định kỳ và được đánh giá bởi các đơn vị tư vấn độc lập về hiện trạng môi trường - xã hội. Chính những yêu cầu này đã tạo động lực để doanh nghiệp liên tục nâng cao năng lực quản trị, đồng thời đảm bảo rằng các hoạt động sản xuất kinh doanh luôn gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững và tạo ra giá trị lâu dài cho toàn bộ hệ sinh thái.

Phóng viên: Theo ông, những rào cản và thách thức lớn nhất mà các doanh nghiệp nông nghiệp hiện nay đang đối mặt trong việc tiếp cận các nguồn vốn trung và dài hạn là gì?

Ông Thái Văn Chuyện: Từ thực tiễn huy động vốn và hợp tác với các tổ chức tài chính trong và ngoài nước, chúng tôi nhận thấy việc thu hút dòng vốn dài hạn cho ngành nông nghiệp hiện nay vẫn đối mặt với nhiều thách thức mang tính cấu trúc. Những thách thức này không chỉ đến từ đặc thù của ngành mà còn liên quan đến mức độ phát triển của thị trường tài chính và yêu cầu ngày càng cao từ phía nhà đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng đầu tư bền vững đang gia tăng mạnh mẽ trên toàn cầu.

Thứ nhất, việc tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn cho lĩnh vực nông nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế. Các dự án nông nghiệp thường có chu kỳ đầu tư dài, hiệu quả tài chính được tích lũy theo thời gian và chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố tự nhiên, khiến nhiều nhà đầu tư vẫn giữ tâm lý thận trọng. Điều này dẫn đến khoảng trống về nguồn vốn dài hạn, yếu tố then chốt để doanh nghiệp có thể triển khai các chiến lược phát triển quy mô lớn và bền vững.

Thứ hai, hệ sinh thái các sản phẩm tài chính bền vững tại Việt Nam dù đã có những bước khởi đầu tích cực nhưng vẫn đang trong giai đoạn hình thành. Các công cụ như trái phiếu xanh, đầu tư ESG hay thị trường tín chỉ carbon đã xuất hiện, tuy nhiên mức độ phổ biến và khả năng tiếp cận đối với doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đa dạng hóa nguồn vốn phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Thứ ba, yêu cầu ngày càng cao về năng lực quản trị và minh bạch ESG cũng đặt ra áp lực đáng kể cho doanh nghiệp. Nhà đầu tư hiện nay không chỉ quan tâm đến hiệu quả tài chính mà còn đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống quản trị minh bạch, dữ liệu đầy đủ và báo cáo theo các chuẩn mực quốc tế. Đối với các doanh nghiệp nông nghiệp với chuỗi giá trị trải dài từ vùng nguyên liệu, nông dân đến chế biến và phân phối, việc chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng hệ thống báo cáo đồng bộ là một quá trình phức tạp, đòi hỏi đầu tư lớn về nguồn lực và thời gian.

Phóng viên: Từ góc độ doanh nghiệp, ông có những đề xuất hay kiến nghị gì đối với cơ quan quản lý nhằm hoàn thiện thị trường vốn và hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nông nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận các dòng vốn bền vững trong thời gian tới?

Ông Thái Văn Chuyện: Từ những thách thức trên, theo tôi trước hết, cần có các cơ chế khuyến khích dòng vốn trung và dài hạn cho các lĩnh vực đặc thù như nông nghiệp. Việc phát triển các quỹ đầu tư chuyên biệt hoặc các sản phẩm tín dụng phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn trong việc huy động vốn cho các dự án dài hạn.

Thứ hai, việc hoàn thiện khung pháp lý cho các sản phẩm tài chính bền vững là rất cần thiết. Điều này bao gồm việc thúc đẩy các công cụ như trái phiếu xanh, đầu tư ESG và thị trường tín chỉ carbon, đồng thời tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với các tổ chức tài chính quốc tế.

Cuối cùng, cần xây dựng một bộ tiêu chuẩn ESG thống nhất ở cấp quốc gia, đi kèm với các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xây dựng hệ thống dữ liệu và lập báo cáo theo thông lệ quốc tế. Đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị và tiếp cận hiệu quả hơn với các dòng vốn bền vững trong tương lai.

Phóng viên: Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!