Việt Nam có cơ sở để tự tin với mục tiêu tăng trưởng 2 con số

TS. Huỳnh Thanh Điền

Phóng viên: Nhìn lại kết quả phát triển kinh tế - xã hội 10 tháng năm 2026, ông đánh giá như thế nào về những thành tựu đạt được dưới sự điều hành của Đảng, Chính phủ và nỗ lực của các địa phương? Đặc biệt, Việt Nam có cơ sở để kỳ vọng đạt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm nay hay không?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Tôi cho rằng, kết quả tăng trưởng kinh tế thời gian qua là rất đáng ghi nhận, nhất là trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới còn nhiều biến động, thương mại quốc tế đối mặt với không ít thách thức.

Điều đáng chú ý là Việt Nam đang từng bước tạo dựng những nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Để hiện thực hóa khát vọng này, chúng ta không chỉ cần tăng trưởng cao trong một vài năm mà phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao liên tục trong một đến hai thập kỷ.

Nhìn vào kinh nghiệm phát triển của Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc có thể thấy, tăng trưởng cao và bền vững là điều kiện quan trọng để một quốc gia chuyển mình, vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Tuy nhiên, tăng trưởng không thể chỉ dựa vào mở rộng đầu tư, khai thác tài nguyên hay lợi thế lao động giá rẻ, mà phải đi cùng với việc nâng cao năng lực sản xuất, làm chủ công nghệ và xây dựng cộng đồng doanh nghiệp trong nước đủ mạnh.

Năm 2025 có thể xem là năm tạo tiền đề và năm 2026 là năm đầu tiên triển khai quyết liệt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Qua những kết quả đạt được, tôi nhận thấy một chuyển biến tích cực là Việt Nam tiếp tục khẳng định được sức hấp dẫn đối với các dòng vốn đầu tư quốc tế.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu có nhiều bất ổn, các nhà đầu tư và đối tác quốc tế vẫn lựa chọn Việt Nam là điểm đến sản xuất, kinh doanh. Hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, cho thấy khả năng thích ứng và vị thế ngày càng được củng cố của nền kinh tế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở trong nước, hàng loạt công trình, dự án hạ tầng trọng điểm được khởi công, đẩy nhanh tiến độ và từng bước đưa vào khai thác. Cùng với đó, tinh thần cải cách thể chế, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho hoạt động sản xuất, kinh doanh được đẩy mạnh.

Về khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026, tôi cho rằng chúng ta có cơ sở để tin tưởng, dù áp lực trong những tháng cuối năm là rất lớn. Vấn đề quan trọng là phải xác định đúng những động lực có thể tạo ra kết quả ngay trong ngắn hạn, đồng thời tiếp tục chuẩn bị nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Phóng viên: Theo ông, đâu là những động lực quan trọng đang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Theo tôi, có ba động lực nổi bật đang tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế, gồm huy động các nguồn lực đầu tư, cải cách thể chế và chủ động hội nhập quốc tế.

Trước hết, đầu tư công đang phát huy vai trò dẫn dắt rất rõ nét. Chúng ta cần nhìn nhận đầu tư công không đơn thuần là xây dựng một tuyến đường hay một công trình hạ tầng, mà còn là công cụ kích hoạt hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh của khu vực tư nhân.

Chẳng hạn, khi Nhà nước đầu tư xây dựng một tuyến đường, không chỉ ngành xây dựng được hưởng lợi mà nhiều lĩnh vực khác như vật liệu xây dựng, cơ khí, vận tải, logistics và các ngành dịch vụ liên quan cũng có thêm việc làm, đơn hàng.

Về ngắn hạn, đầu tư công tạo ra nhu cầu cho nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất, việc làm và thu nhập. Về dài hạn, hệ thống kết cấu hạ tầng được hoàn thiện sẽ mở ra không gian phát triển mới, giảm chi phí logistics, tăng khả năng kết nối và thu hút thêm nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân.

Động lực thứ hai là cải cách thể chế. Tôi cho rằng đây là một trong những chuyển biến đáng chú ý nhất thời gian qua. Tinh thần đổi mới, lắng nghe và kịp thời điều chỉnh những cơ chế, chính sách chưa phù hợp đang được thể hiện ngày càng rõ.

Khi thể chế được cải thiện, các vướng mắc trong đầu tư, kinh doanh được tháo gỡ, nguồn lực xã hội sẽ có điều kiện được khơi thông và sử dụng hiệu quả hơn. Điều này không chỉ tạo ra kết quả tăng trưởng trong ngắn hạn mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia về lâu dài.

Động lực thứ ba là chính sách hội nhập quốc tế chủ động, sâu rộng của Việt Nam. Việc tham gia các hiệp định thương mại tự do, mở rộng quan hệ đối tác chiến lược và hợp tác kinh tế với nhiều quốc gia đã tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Có thể thấy, từ định hướng phát triển, hoàn thiện chính sách đến tổ chức thực hiện, cả hệ thống chính trị đang có những chuyển động mạnh mẽ. Đây là yếu tố rất quan trọng để Việt Nam tận dụng cơ hội phát triển trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, điều cần nhấn mạnh là tăng trưởng phải gắn với nâng cao nội lực. Việt Nam không thể chỉ là địa điểm thu hút vốn đầu tư và gia công sản xuất cho các doanh nghiệp nước ngoài. Chúng ta phải từng bước xây dựng được những doanh nghiệp nội địa có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị, làm chủ công nghệ và khẳng định vị thế trong từng ngành, từng lĩnh vực.

Đó mới là nền tảng để duy trì tăng trưởng cao, nâng cao tính tự chủ và đưa nền kinh tế phát triển bền vững.

Hàng loạt công trình, dự án hạ tầng trọng điểm được khởi công, đẩy nhanh tiến độ và từng bước đưa vào khai thác. Ảnh Lê Toàn.

Phóng viên: Chính phủ đang đẩy mạnh liên kết vùng và giao mục tiêu tăng trưởng cụ thể cho các địa phương. Ông nhìn nhận như thế nào về định hướng này?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Tôi đánh giá cao chủ trương giao mục tiêu tăng trưởng cho các địa phương, bởi điều này tạo động lực và trách nhiệm rõ ràng hơn trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, theo tôi, việc giao chỉ tiêu cần căn cứ vào quy hoạch tổng thể và vai trò của từng địa phương trong không gian phát triển vùng, thay vì áp dụng một mức tăng trưởng giống nhau cho tất cả các địa phương.

Chẳng hạn, những địa phương có lợi thế về công nghiệp, thương mại, dịch vụ, hạ tầng và khả năng thu hút đầu tư tốt có thể được giao mục tiêu tăng trưởng cao hơn, thậm chí 13 - 15%. Ngược lại, những địa phương được định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, bảo tồn tài nguyên hoặc đảm nhiệm các chức năng đặc thù cần có mục tiêu phù hợp.

Điều quan trọng không phải là tất cả các địa phương đều đạt cùng một mức tăng trưởng, mà là phát huy tốt nhất lợi thế của từng địa phương để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung của cả nước.

Muốn vậy, phải đặt quy hoạch vùng lên trước, xác định rõ vai trò của từng địa phương trong chuỗi liên kết phát triển. Địa phương nào là cực tăng trưởng, địa phương nào cung ứng nguyên liệu, công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ hoặc đảm nhận chức năng vệ tinh cần được phân định phù hợp.

Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cũng mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khắc phục tình trạng cát cứ, thiếu liên kết giữa các địa phương trước đây. Nếu xây dựng được những hành lang kinh tế, chuỗi cung ứng và cơ chế phối hợp vùng hiệu quả, tăng trưởng sẽ có sức lan tỏa lớn hơn, đồng thời khai thác tốt hơn tiềm năng của từng địa phương.

Khơi thông dòng vốn, kích cầu tiêu dùng để thúc đẩy tăng trưởng

Phóng viên: Để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026, theo ông, đâu là những giải pháp cần ưu tiên trong những tháng cuối năm?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Theo tôi, cần tập trung vào hai giải pháp có thể tạo tác động trực tiếp đến tăng trưởng trong ngắn hạn, đó là đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và kích thích tiêu dùng trong nước.

Đối với đầu tư công, cần có cơ chế điều hành linh hoạt hơn, không nên quá cứng nhắc trong phân bổ và sử dụng vốn. Những dự án đã hoàn thành thủ tục, có khả năng triển khai và giải ngân nhanh cần được ưu tiên bố trí nguồn lực. Ngược lại, đối với những dự án chưa thể triển khai hoặc giải ngân chậm, cần chủ động điều chuyển vốn theo quy định để tránh tình trạng nguồn lực bị tồn đọng.

Tôi cho rằng cần chú trọng kết quả giải ngân thực chất, thay vì chỉ tập trung vào việc giữ nguyên kế hoạch vốn đã phân bổ cho từng dự án.

Bên cạnh đó, phải đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành để các nhà thầu, doanh nghiệp có nguồn lực tiếp tục triển khai những hạng mục tiếp theo. Khi dòng vốn đầu tư công được đưa nhanh vào nền kinh tế, nhiều ngành sản xuất, kinh doanh sẽ được hưởng lợi, qua đó tạo thêm động lực cho tăng trưởng.

Giải pháp thứ hai là kích cầu tiêu dùng. Thời gian qua, Chính phủ đã triển khai nhiều chính sách giảm thuế, phí và hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, để thúc đẩy tăng trưởng trong những tháng cuối năm, cần quan tâm hơn đến việc kích thích sức mua của người dân.

Theo tôi, có thể khuyến khích các doanh nghiệp quan tâm hơn đến chính sách tiền lương, thưởng và phúc lợi cho người lao động, đặc biệt trong dịp cuối năm. Khi người lao động có thêm thu nhập, dù khoản hỗ trợ không quá lớn, nhu cầu mua sắm và sử dụng dịch vụ cũng sẽ tăng lên.

Khi sức mua được cải thiện, hàng hóa tiêu thụ tốt hơn, doanh nghiệp có thêm đơn hàng và động lực mở rộng sản xuất. Hoạt động sản xuất phát triển lại tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân, qua đó hình thành vòng tuần hoàn tích cực của nền kinh tế.

Các hoạt động văn hóa, du lịch, lễ hội và dịch vụ cũng có thể góp phần thúc đẩy tiêu dùng, kích thích các ngành kinh tế liên quan phát triển.

Phóng viên: Về dài hạn, ông có kiến nghị gì để Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số mà còn duy trì được chất lượng tăng trưởng và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Theo tôi, có hai vấn đề lớn cần tập trung giải quyết, đó là tăng cường liên kết giữa khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước và tổ chức lại các kênh huy động vốn cho nền kinh tế.

Trước hết, mặc dù hoạt động xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng mạnh, nhưng khu vực doanh nghiệp FDI vẫn đóng vai trò chủ yếu. Trong khi đó, khả năng tham gia trực tiếp vào chuỗi sản xuất và xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp trong nước còn hạn chế.

Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, nền kinh tế có thể tăng trưởng về quy mô nhưng năng lực tự chủ và khả năng làm chủ công nghệ chưa được cải thiện tương xứng.

Do đó, chính sách thu hút FDI trong giai đoạn tới cần chuyển mạnh từ ưu tiên thu hút vốn sang chú trọng chất lượng đầu tư và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Chẳng hạn, có thể thiết kế các cơ chế ưu đãi theo hướng ưu tiên những dự án FDI có cam kết hợp tác, đặt hàng, chuyển giao công nghệ hoặc hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng. Qua đó, tạo động lực để doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cùng phát triển, thay vì hoạt động tách biệt.

Khi doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, chúng ta mới có điều kiện từng bước tích lũy công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và hình thành những doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Vấn đề thứ hai là khơi thông các kênh dẫn vốn, đặc biệt là nguồn vốn trung và dài hạn.

Hiện nay, hệ thống ngân hàng vẫn đang đảm nhận một phần đáng kể nhu cầu vốn đầu tư trung và dài hạn của nền kinh tế. Trong khi đó, nguồn vốn huy động của ngân hàng có đặc điểm chủ yếu là ngắn hạn, dẫn đến áp lực cân đối kỳ hạn và chi phí vốn.

Khi ngân hàng phải dành nguồn lực lớn cho các dự án đầu tư dài hạn, khả năng cung ứng tín dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh có thể bị ảnh hưởng, trong khi mặt bằng lãi suất cũng chịu thêm áp lực.

Vì vậy, cần phát triển mạnh mẽ hơn thị trường vốn, nhất là thị trường cổ phiếu và trái phiếu, để tạo kênh huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và công nghiệp.

Việc hình thành trung tâm tài chính quốc tế cũng là cơ hội quan trọng để Việt Nam thu hút những dòng vốn đầu tư quốc tế, đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển.

Theo tôi, cần hướng tới một cơ cấu huy động vốn hợp lý hơn, trong đó thị trường vốn phát huy vai trò chủ lực đối với nhu cầu đầu tư trung và dài hạn, còn hệ thống ngân hàng có thêm điều kiện tập trung cung ứng tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Khi các kênh dẫn vốn được tổ chức hiệu quả, chi phí vốn của doanh nghiệp có điều kiện giảm xuống, từ đó thúc đẩy mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!