Kết nối dữ liệu đồng bộ để hiện thực hóa hải quan số

Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà

Phóng viên: Thưa đại biểu, bà đánh giá như thế nào về những nội dung sửa đổi của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan mà Chính phủ đang trình Quốc hội?

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà: Tôi cơ bản đồng tình với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan cũng như nhiều nội dung đổi mới của dự thảo Luật. Đặc biệt, tôi đánh giá cao việc dự thảo Luật đã quán triệt tinh thần đổi mới công tác xây dựng pháp luật theo Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong quản lý hải quan.

Việc tăng cường phân quyền cho thủ trưởng cơ quan hải quan trong quyết định miễn kiểm tra thực tế hàng hóa, xử lý một số thủ tục hải quan hay áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và tăng tính chủ động trong tổ chức thực hiện.

Để các quy định mới phát huy hiệu quả cao nhất, theo tôi, Chính phủ cần tiếp tục rà soát các quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh trùng lặp, chồng chéo giữa các điều luật, đồng thời xác định rõ phạm vi giao quy định chi tiết để hạn chế phát sinh khoảng trống pháp lý khi ban hành văn bản hướng dẫn.

Phóng viên: Dự thảo luật xác định cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số là trọng tâm. Theo bà, đâu là những nội dung cần được ưu tiên để hiện thực hóa mục tiêu này?

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà: Tôi rất đồng tình với định hướng lấy cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm.

Thực tế, ngành Hải quan đã có nhiều kết quả tích cực trong triển khai hải quan điện tử. Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, đặc biệt là sự phát triển mạnh của thương mại điện tử xuyên biên giới, tính liên thông của hệ thống dữ liệu và việc sử dụng dữ liệu dùng chung cần tiếp tục được đẩy mạnh hơn nữa.

Việc bổ sung các quy định về quản lý hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử là rất cần thiết, tạo cơ sở pháp lý để quản lý hiệu quả loại hình thương mại đang phát triển nhanh, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Đối với những địa phương như Quảng Ninh đang triển khai thí điểm mô hình cửa khẩu thông minh, việc tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hệ thống dữ liệu và đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ là điều kiện quan trọng để phát huy hiệu quả của mô hình, góp phần rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao năng lực kiểm soát hàng hóa.

Hoạt động nghiệp vụ tại Trung tâm dữ liệu hải quan. Ảnh: Cục Hải quan.

Liên quan đến kiểm soát tuyến đường vận chuyển tại Điều 65 của dự thảo Luật, có thể nghiên cứu mở rộng việc ứng dụng các công nghệ giám sát hiện đại như định vị vệ tinh (GPS) để theo dõi quá trình vận chuyển hàng hóa. Cách làm này vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa tạo sự linh hoạt hơn trong quá trình vận chuyển, nhất là khi phát sinh những tình huống khách quan trên thực tế.

Cùng với đó, việc tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan hải quan với các nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp chuyển phát nhanh cũng như các cơ sở dữ liệu quốc gia, trong đó có cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là hết sức cần thiết.

Khi dữ liệu được kết nối đồng bộ, định danh điện tử được xác thực thống nhất thì công tác quản lý sẽ chính xác, minh bạch hơn, đồng thời góp phần giảm thủ tục, giảm phiền hà và tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp.

Phóng viên: Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về xử lý hàng hóa gây ô nhiễm môi trường. Bà đánh giá như thế nào về nội dung này?

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà: Tôi cho rằng việc dự thảo luật bổ sung quy định về xử lý hàng hóa gây ô nhiễm môi trường là cần thiết, góp phần tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường trong hoạt động hải quan.

Tuy nhiên, trong quá trình hoàn thiện dự thảo, theo tôi có thể tiếp tục rà soát để phân định rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan trong trường hợp không xác định được chủ phương tiện, người điều khiển hoặc chủ sở hữu hàng hóa.

Đối với doanh nghiệp kinh doanh kho bãi hoặc đơn vị vận chuyển, đây chủ yếu là đơn vị cung cấp dịch vụ chứ không phải chủ sở hữu hàng hóa. Vì vậy, có thể nghiên cứu quy định theo hướng phân định trách nhiệm phù hợp hơn với chức năng, vai trò của từng chủ thể, bảo đảm tính khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý, xử lý đối với hàng hóa gây ô nhiễm môi trường.

Tôi tin rằng, với những nội dung đổi mới quan trọng trong dự thảo và việc tiếp tục hoàn thiện các quy định trong quá trình xây dựng văn bản hướng dẫn, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho quá trình hiện đại hóa hải quan, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu trong thời gian tới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đại biểu!