Cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh, rà soát kỹ dự án APEC 2027 áp dụng cơ chế đặc thù

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp tổ chiều 3/8 của Quốc hội. Ảnh: VPQH

Chỉ duy trì điều kiện kinh doanh với ngành nghề thật sự cần thiết

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, chiều 3/8, Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; Dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Phát biểu thảo luận tại Tổ 2 của Quốc hội (Đoàn TP. Hồ Chí Minh), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao quá trình chuẩn bị dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư với nhiều cuộc tham vấn cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trực tiếp.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc lấy ý kiến được Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) triển khai tích cực; đồng thời dự án luật cũng đã được cơ quan thẩm tra nghiên cứu, xem xét kỹ lưỡng trước khi trình Quốc hội.

Nhìn lại quá trình cải cách, Chủ tịch Quốc hội cho biết, danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã liên tục được thu hẹp qua các lần sửa đổi Luật Đầu tư: từ 267 ngành, nghề theo Luật Đầu tư năm 2014, giảm còn 243 ngành, nghề năm 2016, còn 227 ngành, nghề theo Luật Đầu tư năm 2020 và đến Luật Đầu tư năm 2025 còn 198 ngành, nghề.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch Quốc hội, mặc dù số lượng ngành, nghề đã giảm đáng kể, nhưng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp chưa giảm tương xứng. Nhiều lĩnh vực vẫn phải thực hiện đồng thời nhiều loại giấy phép, chấp thuận của các cơ quan quản lý khác nhau; vẫn tồn tại các điều kiện kỹ thuật, tiêu chuẩn và thủ tục hành chính gây khó khăn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Từ thực tế đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát kỹ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, bảo đảm chỉ duy trì đối với những ngành, nghề thật sự cần thiết, liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần xem xét từng ngành, nghề trên nguyên tắc đánh giá mức độ rủi ro đối với xã hội; đồng thời nghiên cứu khả năng thay thế điều kiện đầu tư kinh doanh bằng các công cụ quản lý khác như tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, cơ chế hậu kiểm hoặc chế tài xử lý vi phạm. Đối với những ngành, nghề đã phát triển ổn định, doanh nghiệp có khả năng tự chịu trách nhiệm và hệ thống hậu kiểm đã đầy đủ thì nên mạnh dạn bãi bỏ điều kiện kinh doanh nhằm tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ, tăng trách nhiệm tự công bố và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp. Đồng thời, tăng cường thanh tra theo mức độ rủi ro, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động quản lý, giám sát.

Đối với đề xuất bãi bỏ 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong dự thảo Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục rà soát để xem xét mở rộng phạm vi cắt giảm nếu đủ điều kiện, bảo đảm đầy đủ các điều kiện về hậu kiểm, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu quản lý, năng lực thanh tra, giám sát và chế tài xử lý vi phạm, không để phát sinh thêm thủ tục hành chính hoặc giấy phép mới.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần hạn chế tình trạng quy định điều kiện kinh doanh phân tán ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật; khắc phục các quy định mang tính định tính, thiếu tiêu chí định lượng, gây khó khăn trong thực hiện và kiểm tra.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị thiết lập cơ chế rà soát định kỳ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện để kịp thời loại bỏ những quy định không còn phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực mới như công nghệ số, đổi mới sáng tạo và tài chính số. Đồng thời, cần hoàn thiện quy định chuyển tiếp, làm rõ nguyên tắc xử lý đối với các giấy phép, chứng nhận và quyền, nghĩa vụ đã phát sinh trước khi luật có hiệu lực.

Gỡ vướng cho các dự án APEC đi kèm kiểm soát chặt rủi ro

Cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án phục vụ Tuần lễ cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc, Chủ tịch Quốc hội khẳng định việc đăng cai APEC là nhiệm vụ chính trị đối ngoại đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Phú Quốc được lựa chọn là địa điểm tổ chức bởi có nhiều lợi thế về phát triển du lịch, hạ tầng dịch vụ và tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu tổ chức APEC, nhiều hạng mục hạ tầng, nhất là sân bay và các công trình phục vụ hội nghị, cần được đầu tư, nâng cấp khẩn trương.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, những khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, nhưng phải bảo đảm khả thi, đúng pháp luật; đồng thời giám sát chặt chẽ tiến độ, công khai, minh bạch và không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 2. Ảnh: VPQH

Theo Chủ tịch Quốc hội, nguyên tắc xuyên suốt là “việc gì rõ, đủ căn cứ, đúng thẩm quyền, thật sự cần thiết thì mạnh dạn ủng hộ; việc gì còn rủi ro phải thiết kế cơ chế kiểm soát; việc gì chưa đủ cơ sở thì tiếp tục hoàn thiện”.

Đối với cơ chế đặc thù, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu phân định rõ trách nhiệm giữa Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương; cơ chế đặc thù phải gắn với trách nhiệm đặc biệt trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, Quốc hội sẽ tiếp tục giám sát quá trình triển khai để bảo đảm đúng mục tiêu và hiệu quả.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị rà soát kỹ danh mục công trình, dự án được áp dụng cơ chế đặc thù, tránh tình trạng lợi dụng việc tổ chức APEC để đưa vào những dự án không thật sự cấp bách; tuyệt đối không áp dụng tùy tiện, không hạ thấp chất lượng công trình, không để thất thoát tài sản công hoặc tạo tiền lệ không tốt trong quản lý đất đai, tài nguyên và ngân sách.

Liên quan đến việc cho phép triển khai một số hạng mục khi chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục theo quy định của pháp luật về xây dựng, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải làm rõ cơ chế kiểm soát thay thế nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn công trình; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thẩm định, giám định, nghiệm thu và xử lý rủi ro phát sinh; đồng thời quy định rõ trình tự, thẩm quyền xem xét áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài hoặc tiêu chuẩn quốc tế khi cần thiết.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ tin tưởng với sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương và Chính phủ, cùng việc tăng cường nguồn lực và nhân sự cho Phú Quốc, các dự án trọng điểm sẽ hoàn thành đúng hoặc vượt tiến độ, góp phần tổ chức thành công APEC 2027, đồng thời tạo động lực lâu dài để Phú Quốc phát triển mạnh về du lịch, dịch vụ và thu hút đầu tư sau hội nghị.