Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Dự thảo hướng tới xử lý các tồn tại phát sinh trong quá trình triển khai dự án, bảo đảm tiến độ, đồng thời vẫn đặt ra các yêu cầu chặt chẽ về chất lượng, an toàn, phòng chống thất thoát và trục lợi chính sách.
 |
| Quốc hội nghe tờ trình dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Ảnh: VPQH |
Bảo đảm tiến độ các dự án phục vụ APEC 2027
Sáng ngày 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
Theo Bộ trưởng, dự thảo Nghị quyết áp dụng đối với các dự án, công trình phục vụ APEC 2027 đã được triển khai thi công trong khoảng thời gian từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026 trước khi hoàn thiện đầy đủ các thủ tục theo quy định của pháp luật.
Phạm vi điều chỉnh bao gồm các dự án thuộc danh mục được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025; các dự án, công trình có liên quan phục vụ trực tiếp Hội nghị cấp cao APEC; các hạng mục thuộc dự án đối ứng thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC; cùng các dự án có hoạt động khai thác, thu hồi khoáng sản đi kèm các dự án này.
Để xử lý những vướng mắc phát sinh, Chính phủ đề xuất nhiều cơ chế đặc thù. Trong đó, các dự án, công trình được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện các thủ tục pháp lý nhằm bảo đảm tiến độ.
Đối với các dự án đã thi công trước và hiện đang hoàn tất hồ sơ pháp lý, kết quả thực hiện trước đó sẽ được ghi nhận. Những dự án vẫn đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục sẽ được áp dụng quy trình đơn giản, rút gọn hoặc cơ chế đặc biệt theo Nghị quyết, song phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về an toàn công trình, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, an toàn lao động và bảo đảm lợi ích của Nhà nước.
Đối với các dự án đối ứng của dự án BT đã thi công nhưng chưa hoàn tất thủ tục đất đai, dự thảo cho phép áp dụng một số cơ chế đặc thù như: giao đất từng phần; xác định giá trị quỹ đất thanh toán theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở được phê duyệt; thời gian tính giá trị tiền sử dụng đất của quỹ đất là 75 ngày kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.
Dự thảo cũng quy định khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư được ghi nhận thông qua hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng để làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán và kiểm toán. Kiểm toán Nhà nước sẽ thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi UBND tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình trước Quốc hội. Ảnh: VPQH |
Về tổ chức thực hiện, dự thảo giao HĐND và UBND tỉnh An Giang chịu trách nhiệm triển khai Nghị quyết, bảo đảm không để xảy ra trục lợi chính sách, hoàn thành các dự án đúng tiến độ, đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn, chất lượng và vận hành an toàn, hiệu quả.
Chính phủ có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, thanh tra, đánh giá và kiểm soát rủi ro; các bộ, ngành hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra theo thẩm quyền; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán theo quy định. Chủ đầu tư, nhà đầu tư và nhà thầu phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của hồ sơ, chất lượng công trình và việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Theo dự thảo, Nghị quyết có hiệu lực trong 5 năm. Những dự án đã áp dụng cơ chế đặc thù sẽ được tiếp tục thực hiện đến khi hoàn thành. Đồng thời, dự thảo cũng quy định cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người đứng đầu, người tham gia xây dựng, thẩm tra, thẩm định, tổ chức thực hiện và các tổ chức, cá nhân đã tham gia thi công trước khi hoàn thiện thủ tục, với điều kiện không vụ lợi, không tham nhũng trong quá trình thực thi công vụ.
Siết chặt điều kiện kiểm soát rủi ro
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.
Đối với hoạt động khai thác, thu hồi khoáng sản, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung các điều kiện kiểm soát chặt chẽ hơn về kiểm tra hiện trạng, xác nhận khối lượng, nguồn gốc, mục đích sử dụng, thời điểm khai thác và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Đồng thời, cần quy định rõ việc xác định khối lượng khoáng sản đã sử dụng cho các công trình phục vụ APEC 2027 và phần khoáng sản còn dư để quản lý, xử lý theo quy định, tránh hợp thức hóa hoạt động khai thác trái phép hoặc gây thất thoát tài nguyên.
Đối với các dự án đã thi công khi chưa hoàn tất thủ tục đầu tư công hoặc đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung điều kiện được tiếp tục thi công khi các hạng mục đã có thiết kế bản vẽ thi công được tư vấn độc lập thẩm tra theo quy định của Luật Xây dựng. Đồng thời, làm rõ căn cứ pháp lý của việc áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt để bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư công và Luật Đầu tư.
Liên quan đến các công trình chưa hoàn thiện thủ tục xây dựng, cơ quan thẩm tra cho rằng cần bổ sung cơ chế thay thế nhằm kiểm soát chất lượng, an toàn công trình; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong kiểm tra, giám sát, nghiệm thu và xử lý rủi ro. Đồng thời, cần rà soát cơ sở pháp lý đối với việc phân cấp cho UBND tỉnh An Giang trong một số nội dung thuộc lĩnh vực xây dựng, nhất là việc chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài hoặc tiêu chuẩn quốc tế đối với các công trình sử dụng công nghệ mới.
Đối với các cơ chế xử lý đất đai, nhất là quỹ đất lấn biển và quỹ đất thanh toán hợp đồng BT, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ tác động, làm rõ phạm vi áp dụng, thẩm quyền, trách nhiệm của các bên và phương thức xác định giá đất nhằm bảo đảm không thất thoát tài sản nhà nước, đồng thời giữ tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các nội dung cần báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền, đặc biệt là các chính sách liên quan đến việc xử lý các dự án đã triển khai khi chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục về quy hoạch, đầu tư, môi trường, xây dựng và đất đai, cũng như các nội dung liên quan đến diện tích đất lấn biển theo đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
