Đại biểu Quốc hội đồng tình ban hành cơ chế đặc thù cho các dự án phục vụ APEC 2027

Các đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận Tổ chiều ngày 3/8. Ảnh: VPQH

Đồng thuận cao với việc sớm ban hành Nghị quyết

Tham gia thảo luận tại tổ chiều ngày 3/8, đại biểu Vũ Ngọc Lâm (Đoàn Quảng Ninh) bày tỏ thống nhất cao với việc sớm ban hành Nghị quyết do đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, gắn với đối ngoại và uy tín quốc gia, trong khi thời gian chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao APEC 2027 không còn nhiều. Theo đại biểu, việc có cơ chế đặc thù là cần thiết để tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ triển khai các dự án.

Đại biểu Nguyễn Minh Sơn (Đoàn Đồng Tháp) cũng thể hiện sự đồng tình cao với Tờ trình của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính. Theo đại biểu, ngoài mục tiêu chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao APEC 2027, việc triển khai các công trình còn có ý nghĩa thực hiện nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và góp phần khẳng định chủ quyền tại khu vực biên giới biển Tây Nam của Tổ quốc. Đại biểu nhấn mạnh, chủ trương triển khai các dự án đã được cấp có thẩm quyền quyết định và hiện các công trình đang được triển khai tại Phú Quốc.

Thảo luận về nội dung này, đại biểu Nguyễn Tân Cương, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng, Quốc hội cần ban hành Nghị quyết trong thời điểm hiện nay vì các dự án phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027 đều có quy mô lớn, tính chất kỹ thuật phức tạp, được triển khai đồng thời trong thời gian ngắn tại khu vực đô thị biển đảo với điều kiện thi công đặc thù. Việc một số công trình đã triển khai trước khi hoàn tất đầy đủ các thủ tục pháp lý dẫn đến khó khăn trong nghiệm thu, thanh toán, quyết toán, do đó cần có cơ chế để tháo gỡ.

Theo đại biểu, việc ban hành Nghị quyết không chỉ nhằm bảo đảm tiến độ tổ chức Hội nghị Cấp cao APEC 2027 mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam. Đại biểu cũng cho rằng đây không phải là trường hợp cá biệt khi trước đây Quốc hội đã từng ban hành cơ chế để tháo gỡ vướng mắc cho một số dự án nhằm giải phóng nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Tân Cương nhấn mạnh, Nghị quyết chỉ nên áp dụng đối với các dự án phục vụ trực tiếp Hội nghị Cấp cao APEC tại Phú Quốc. Đối với các tổ chức, cá nhân có sai phạm nếu có, các cơ quan chức năng vẫn tiếp tục thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Cùng bày tỏ sự đồng tình, ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng (Đoàn TP. Đà Nẵng) nhấn mạnh, APEC là sự kiện chính trị, đối ngoại đặc biệt quan trọng. Việc Việt Nam đăng cai Hội nghị Cấp cao APEC 2027 sẽ góp phần nâng cao uy tín, vị thế của đất nước, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay.

Đại biểu Nguyễn Tân Cương, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (Đoàn Đồng Tháp) tham gia thảo luận. Ảnh: VPQH

Theo ông, các công trình phục vụ APEC không chỉ phục vụ hội nghị mà còn có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của Phú Quốc - địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội. Với khối lượng công việc rất lớn, thời gian thi công ngắn nhưng qua các báo cáo và trao đổi, ông bày tỏ tin tưởng các công trình có thể hoàn thành đúng tiến độ.

Tuy nhiên, ông cho rằng nếu thực hiện đầy đủ theo trình tự, thủ tục thông thường thì khó có thể đáp ứng yêu cầu về thời gian. Vì vậy, việc Chính phủ trình Quốc hội ban hành một nghị quyết để tháo gỡ các vướng mắc pháp lý là cần thiết. “Tôi cũng đồng tình với việc cần thiết phải có một nghị quyết để tháo gỡ những vấn đề vướng mắc”, ông Lê Ngọc Quang nêu ý kiến.

Bên cạnh đó, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng đề nghị tiếp tục làm rõ cơ sở thực tiễn của việc ban hành Nghị quyết; rà soát cụ thể phạm vi áp dụng, xác định rõ cơ chế đặc thù được áp dụng đối với lĩnh vực nào, dự án nào và trong khoảng thời gian nào. Đồng thời, cần cập nhật đầy đủ danh mục các dự án, tiến độ, quy mô, tổng mức đầu tư cũng như những nội dung cần xin điều chỉnh, tháo gỡ.

Theo ông, nếu được Quốc hội thông qua, đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc, bảo đảm các dự án về đích đúng tiến độ.

Bảo đảm chặt chẽ, minh bạch, khả thi

Bên cạnh sự đồng thuận về chủ trương, nhiều đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát để Nghị quyết khi ban hành bảo đảm tính thống nhất và khả thi. Đại biểu Vũ Ngọc Lâm cho rằng, tên gọi và phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết cần được rà soát để thống nhất với nội dung dự thảo. Đối với nguyên tắc “không hợp pháp hóa sai phạm có tính chất vụ lợi”, đại biểu đề nghị nghiên cứu kỹ cách thể hiện để tránh nhiều cách hiểu khác nhau trong quá trình triển khai thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Minh Sơn cũng đề nghị làm rõ phạm vi điều chỉnh tại Điều 1, xác định cụ thể các loại thủ tục được áp dụng như thủ tục đầu tư, xây dựng, quy hoạch hay khoáng sản để bảo đảm thống nhất với các điều khoản phía sau của dự thảo.

Đối với quy định “không hợp pháp hóa sai phạm có tính chất vụ lợi”, đại biểu cho rằng cần làm rõ khái niệm “vụ lợi”, cơ quan có thẩm quyền kết luận và căn cứ xác định nhằm tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện. Đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ phạm vi các dự án được hưởng cơ chế đặc thù, bảo đảm chỉ áp dụng đối với đúng các dự án đã được cấp có thẩm quyền cho chủ trương, tránh mở rộng sang các công trình không thuộc đối tượng điều chỉnh của Nghị quyết.

Đại biểu Nguyễn Minh Sơn (Đoàn Đồng Tháp) phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: VPQH

Đối với các quy định về quy hoạch, khai thác khoáng sản và xử lý các công trình đã thi công, đại biểu Nguyễn Minh Sơn đề nghị bổ sung điều kiện không làm thay đổi mục tiêu dự án, không làm tăng quy mô vượt quy hoạch dự kiến, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh và môi trường. Đồng thời, quy định rõ phương pháp xác định khối lượng khoáng sản đã khai thác cũng như trách nhiệm của đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát trong việc bảo đảm an toàn công trình.

Thảo luận về nội dung này, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn TP. Hải Phòng) nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhưng đề nghị bổ sung các quy định bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, người lao động tham gia các dự án phục vụ APEC 2027. Theo đại biểu, nhà đầu tư, chủ đầu tư cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, bảo đảm các quy định về lao động, việc làm, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động và không để phát sinh tranh chấp, khiếu kiện trong quá trình triển khai dự án. Đồng thời, cần quan tâm đến chính sách dài hạn đối với người dân bị thu hồi đất và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung nguyên tắc không chỉ không hợp pháp hóa các sai phạm có tính chất vụ lợi mà cả những trường hợp gây thất thoát, lãng phí; đồng thời không loại trừ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân lợi dụng việc thực hiện nghị quyết để tham nhũng, tiêu cực hoặc gây thất thoát tài sản nhà nước.