Du lịch Việt Nam: Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá để trở thành ngành kinh tế mũi nhọn

Du lịch Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá khi lượng khách quốc tế tăng, vị thế điểm đến được cải thiện.

Chuyển động tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển

Ngành Du lịch Việt Nam bước vào mùa cao điểm đón khách quốc tế trong bối cảnh thị trường tiếp tục tăng trưởng, nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng và cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt. Kết quả đạt được tạo nền tảng thuận lợi để du lịch đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là thu hút thêm du khách, mà còn phải chuyển hóa lợi thế về tài nguyên, văn hóa và con người thành giá trị kinh tế bền vững.

Tháng 9/2026, Việt Nam đón hơn 1,76 triệu lượt khách quốc tế, tăng 16,1% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 9 tháng, lượng khách quốc tế đạt hơn 17,68 triệu lượt, tăng 14,5%. Khách nội địa ước đạt 126 triệu lượt, tăng 5,8%; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 874 nghìn tỷ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Những con số này cho thấy sức hút của điểm đến Việt Nam tiếp tục được củng cố, đồng thời phản ánh đóng góp ngày càng rõ nét của du lịch đối với thương mại, dịch vụ và việc làm.

Trên thị trường quốc tế, Việt Nam được vinh danh là điểm đến hàng đầu châu Á và điểm đến di sản hàng đầu châu Á tại Giải thưởng Du lịch thế giới. Trong bảng xếp hạng Chỉ số phát triển du lịch và lữ hành toàn cầu (TTDI) năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế thế giới, Việt Nam tăng 7 bậc, lên vị trí 52/110 nền kinh tế. Đây là tín hiệu tích cực, song cũng đặt ra yêu cầu cải thiện hạ tầng, chất lượng dịch vụ và hiệu quả kinh tế – xã hội của hoạt động du lịch.

Phát triển du lịch cảnh quan thiên nhiên, di sản văn hóa và sự thân thiện của con người mới tạo sức hút ban đầu. Việc gia tăng khả năng cạnh tranh dài hạn bằng việc việc tổ chức tốt về dịch vụ, kết nối sản phẩm và phân phối giá trị trong toàn chuỗi du lịch. Khi đưa được các trải nghiệm kết nối đồng bộ, gia tăng thời gian lưu trú của du khách và tăng mức chi tiêu cùng với việc gia tăng lượng khách sẽ quyết định việc chuyển hóa các giá trị thành hiệu quả kinh tế trong phát triển du lịch.

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đã xác lập định hướng phát triển dài hạn, nhấn mạnh phát huy bản sắc văn hóa, con người Việt Nam, ứng dụng công nghệ và tăng cường liên kết. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch đóng góp trực tiếp 10–12% GDP, đón 45–50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu 80–90 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.

Nâng chất lượng trải nghiệm, gia tăng giá trị từ mỗi hành trình

Nếu cơ chế, chính sách tạo hành lang phát triển thì chất lượng trải nghiệm quyết định khả năng giữ chân du khách và gia tăng doanh thu. Vì vậy, hiệu quả của ngành Du lịch không thể chỉ đo bằng số lượt khách, mà cần được đánh giá qua mức chi tiêu, thời gian lưu trú, mức độ hài lòng và tỷ lệ quay trở lại. Đây là bước chuyển quan trọng từ tăng trưởng theo số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng.

Phát triển du lịch nâng chất lượng trải nghiệm để giữ chân du khách và gia tăng doanh thu.

Để du khách chi tiêu nhiều hơn, giải pháp không phải đơn thuần tăng giá tour, mà cần tạo thêm những trải nghiệm hấp dẫn, tương xứng với số tiền du khách bỏ ra chi tiêu. Trong thực tế, một hành trình Hà Nội - Hạ Long có thể kết hợp trải nghiệm ẩm thực, làng nghề, nghỉ dưỡng hoặc hoạt động văn hóa phù hợp với sở thích của từng nhóm khách. Cùng với đó, hoạt động dịch vụ thuận tiện, giá cả minh bạch sẽ khuyến khích du khách sử dụng thêm sản phẩm.

Phát triển du lịch nâng cao chất lượng trải nghiệm du khách cần tiếp tục cải thiện kết nối hạ tầng và dịch vụ trong toàn bộ hành trình. Với tỷ trọng lớn khách quốc tế nhập cảnh bằng đường hàng không, thủ tục, kết nối chuyến bay và vận chuyển từ sân bay đến điểm đến ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm. Ngoài việc đầu tư hạ tầng, cần tăng cường kết nối hàng không, đường bộ, đường sắt, lưu trú và lữ hành, qua đó giảm thời gian chờ đợi, chi phí phát sinh và những bất tiện cho du khách.

Về chất lượng nguồn nhân lực cũng là yếu tố quyết định sức cạnh tranh. Hướng dẫn viên, nhân viên khách sạn, nhà hàng và vận chuyển cần được đào tạo về ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng đáp ứng nhu cầu từng thị trường. Cùng với đó, địa phương và doanh nghiệp cần phát triển các sản phẩm văn hóa, ẩm thực, giải trí ban đêm, du lịch cộng đồng và nghỉ dưỡng, tạo thêm lý do du khách kéo dài thời gian lưu trú, giảm tính mùa vụ và tăng mức chi tiêu.

Đáng chú ý, chuyển từ liên kết điểm đến sang liên kết chuỗi giá trị. Khi doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, đơn vị vận chuyển, nhà cung cấp đặc sản và cộng đồng dân cư cùng tham gia xây dựng sản phẩm, doanh thu từ mỗi chuyến đi sẽ lan tỏa rộng hơn. Bằng cách làm này không chỉ tạo cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh mà còn giúp tăng phần giá trị được giữ lại tại địa phương.

Chuyển đổi số và tăng trưởng xanh cần trở thành nền tảng xuyên suốt. Công nghệ và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ phân tích thị trường, cá nhân hóa sản phẩm, quảng bá đúng đối tượng, đơn giản hóa đặt dịch vụ và thanh toán. Các sáng kiến như VITA Green, đào tạo quản trị và nâng cao chất lượng sản phẩm góp phần hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với yêu cầu mới.

Hoạt động xúc tiến tiếp tục được đổi mới theo hướng có trọng tâm, dựa trên nhu cầu từng thị trường thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm sẵn có. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh quảng bá tại các thị trường trọng điểm, triển khai các hoạt động trong khuôn khổ Năm Du lịch Việt Nam - Trung Quốc giai đoạn 2026 – 2027, phối hợp tháo gỡ vướng mắc về thị thực và thúc đẩy kết nối hàng không sẽ góp phần mở rộng khả năng tiếp cận điểm đến.

Cùng với thống kê lượng khách, ngành Du lịch cần chú trọng các chỉ tiêu về mức chi tiêu bình quân, thời gian lưu trú, mức độ hài lòng và đóng góp đối với việc làm, thu nhập địa phương. Đây là cơ sở để đánh giá đúng chất lượng tăng trưởng, điều chỉnh chính sách và phân bổ nguồn lực hiệu quả.

Nghị quyết số 26-NQ/TW đã mở ra định hướng mới cho du lịch Việt Nam. Để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, cần đồng bộ cơ chế đặc thù, hạ tầng kết nối, sản phẩm chất lượng, nguồn nhân lực và chuyển đổi số. Khi các chuyến hành trình tạo ra nhiều giá trị hơn cho doanh nghiệp, người lao động và cộng đồng, du lịch Việt Nam sẽ tiếp tục nâng cao sức cạnh tranh, phát triển bền vững và hiện thực hóa mục tiêu trong kỷ nguyên mới.