Để chính sách an sinh sát hơn với nữ công nhân môi trường

Nữ công nhân môi trường làm việc tại hồ Hoàn Kiếm (TP. Hà Nội).

Những nhọc nhằn phía sau công việc làm đẹp thành phố

17 năm gắn bó với công việc vệ sinh môi trường, chị Nguyễn Thị Huê, 41 tuổi, công nhân Tổ 6, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (Urenco) - Chi nhánh Hoàn Kiếm, đã quen với những ca làm việc kéo dài đến đêm khuya, bất kể nắng nóng hay mưa rét.

Trong chuyến đi thực tế tại Urenco - Chi nhánh Hoàn Kiếm ngày 22/10/2026, trao đổi với phóng viên, chị Huê cho biết, công việc thu gom rác tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe và an toàn lao động, từ tai nạn giao thông đến thương tích do mảnh kính vỡ, kim tiêm lẫn trong rác. Bản thân chị từng bị kính cứa vào tay, phải khâu vết thương ngay trước dịp Tết.

Là mẹ của ba người con, có chồng cũng làm việc tại Urenco, thu nhập hiện nay của chị trên 10 triệu đồng/tháng, được doanh nghiệp đóng đầy đủ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT). Tuy nhiên, chị Nguyễn Thị Huê vẫn mong muốn thu nhập tiếp tục được cải thiện, có chế độ nghỉ bù hoặc luân phiên hợp lý hơn trong những dịp lễ, Tết, bởi có những ngày kéo dài tới 18 giờ.

Đặc biệt, dù được doanh nghiệp tổ chức khám sức khỏe định kỳ hai lần mỗi năm, chị Huê vẫn mong muốn tiếp cận các dịch vụ chuyên sâu hơn, nhất là tầm soát ung thư và tiêm phòng vắc xin phù hợp với nguy cơ nghề nghiệp.

Xe điện được ứng dụng để giúp công nhân đi lại thuận tiện, không gây ảnh hưởng đến phát thải.

Cùng chia sẻ về những rủi ro nghề nghiệp, chị Ninh Thị Loan, công nhân Urenco - Chi nhánh Hoàn Kiếm, không khỏi xúc động khi nhắc đến những đồng nghiệp gặp tai nạn giao thông trong lúc làm việc ban đêm. Theo chị, bên cạnh sự hỗ trợ của doanh nghiệp, ý thức của người tham gia giao thông có ý nghĩa quan trọng đối với an toàn của công nhân môi trường.

Theo thông tin từ Urenco - Chi nhánh Hoàn Kiếm, đơn vị hiện có 451 cán bộ, công nhân viên, trong đó 286 người là nữ. Công nhân chủ yếu làm việc ngoài trời, theo ca, đặc biệt là ca đêm, thường bắt đầu từ 18 giờ và kéo dài đến 1-2 giờ sáng hôm sau.

Bà Nguyễn Thúy Hằng, Phó Giám đốc Urenco - Chi nhánh Hoàn Kiếm cho biết, doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các chế độ BHXH, đồng thời duy trì nhiều hoạt động chăm lo đời sống người lao động. Thu nhập bình quân tại chi nhánh đạt khoảng 13 triệu đồng/người/tháng. Công ty tổ chức khám sức khỏe hằng năm, khám bổ sung đối với lao động nặng nhọc, trong đó có tầm soát ung thư vú, ung thư cổ tử cung cho lao động nữ. Công đoàn cũng phối hợp xây dựng nhà nghỉ phục vụ công nhân giữa ca.

Theo bà Nguyễn Thúy Hằng, do công việc nặng nhọc, thường xuyên làm đêm, việc tuyển dụng lao động mới gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, chi nhánh đang đẩy mạnh ứng dụng phương tiện cơ giới, trong đó có xe điện ba bánh, nhằm giảm sức lao động thủ công, nhất là đối với công nhân nữ.

Hoàn thiện chính sách, bảo đảm quyền lợi nghề nghiệp

Tại Talkshow “Một giờ với những người làm đẹp thành phố” diễn ra sau chuyến đi thực tế, trả lời câu hỏi của phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính về những kiến nghị hoàn thiện chính sách BHXH, đặc biệt là chế độ dành cho lao động nữ làm công việc nặng nhọc, độc hại, bà Hoàng Bích Hạnh, Phó Chủ tịch Công đoàn Urenco cho biết, doanh nghiệp đang gặp một số khó khăn trong thực hiện chính sách.

Theo bà Hạnh, công nhân môi trường thường xuyên làm việc ngoài trời, chịu tác động của thời tiết và thực hiện nhiều thao tác nặng nhọc. Trong đó, các bệnh lý cơ xương khớp là vấn đề đặc biệt đáng quan tâm. Vì vậy, Urenco kiến nghị cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, đánh giá nguy cơ mắc bệnh cơ xương khớp liên quan đến công việc, tạo cơ sở xem xét chế độ bảo hiểm bệnh nghề nghiệp phù hợp.

Đại diện cơ quan chức năng, Urenco, chuyên gia và nữ công nhân tại Talkshow.

Một khó khăn khác là xác định điều kiện lao động làm căn cứ thực hiện các chế độ chính sách. Bà Hạnh cho biết, công việc quét, xúc rác đường phố đã được xác định theo chức danh nghề nặng nhọc, độc hại, làm cơ sở để người lao động đủ điều kiện có thể nghỉ hưu sớm hơn tối đa 5 năm theo quy định.

Tuy nhiên, việc xác định các yếu tố độc hại để thực hiện chế độ bồi dưỡng vẫn còn vướng mắc. Hằng năm, doanh nghiệp phối hợp quan trắc môi trường lao động, kể cả thời điểm nắng nóng nhất tại Hà Nội, nhưng một số chỉ tiêu chưa vượt ngưỡng quy định.

Do những vướng mắc về căn cứ đánh giá điều kiện lao động, mức bồi dưỡng hiện áp dụng đối với công nhân quét rác trực tiếp là 13.000 đồng/ngày công, trong khi công nhân lái xe, phụ xe và công nhân kỹ thuật được hưởng 20.000 đồng/ngày công.

Từ thực tế này, Urenco mong muốn các cơ quan chuyên môn, đặc biệt là ngành y tế, đánh giá đầy đủ hơn những yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe để có cơ sở thực hiện chính sách phù hợp.

Đối với lao động nữ, bà Hoàng Bích Hạnh cho biết, việc thực hiện một số quy định của pháp luật lao động cũng gặp khó khăn. Chẳng hạn, quy định bố trí công việc nhẹ hơn cho lao động nữ mang thai từ tháng thứ bảy rất khó triển khai do đặc thù thu gom rác trực tiếp. Tương tự, việc bảo đảm thời gian chăm sóc con nhỏ dưới 12 tháng tuổi, bố trí nơi vắt và bảo quản sữa mẹ cũng gặp trở ngại do công nhân làm việc phân tán trên nhiều tuyến phố.

Vì vậy, Công đoàn Urenco mong muốn các chính sách dành cho lao động nữ được nghiên cứu sát hơn với điều kiện thực tế, đồng thời có thêm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp bảo đảm quyền lợi người lao động.

Bàn về chính sách đặc thù đối với tuổi nghỉ hưu, chế độ bảo hiểm và những hỗ trợ cần thiết cho công nhân môi trường, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Bích, Trưởng khoa Sức khỏe môi trường và nghề nghiệp, Trường Đại học Y tế công cộng cho rằng, hệ thống chính sách dành cho lao động nữ đã có nhiều quy định mang tính nhân văn, song quá trình triển khai còn khó khăn do điều kiện lao động đặc thù.

Theo bà Nguyễn Ngọc Bích, việc bảo đảm quyền lợi cho lao động nữ có con nhỏ không chỉ là cho phép nghỉ sớm một giờ, mà còn liên quan đến điều kiện chăm sóc, cho con bú trong thời gian làm việc. Với công nhân môi trường làm việc phân tán, việc bố trí nhân sự thay thế trong ca không dễ thực hiện, trong khi tuyển thêm người đòi hỏi nguồn lực chi trả.

Về bảo hiểm bệnh nghề nghiệp, chuyên gia đề xuất nghiên cứu bổ sung các bệnh lý rối loạn cơ xương khớp liên quan đến đặc thù công việc vào danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng chế độ khi có đủ cơ sở khoa học và pháp lý. Đồng thời, doanh nghiệp cần tiếp tục cải tiến phương tiện, thiết bị thu gom phù hợp với thể trạng lao động nữ.

Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Bích, để hoàn thiện các chính sách bảo hiểm, bệnh nghề nghiệp và cải thiện điều kiện làm việc cho công nhân môi trường, cần có sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng.