Tinh gọn hệ thống phân phối, đổi mới cơ chế điều hành giá xăng dầu

Thủ tướng yêu cầu cắt giảm thực chất, tối đa các khâu trung gian không cần thiết trong hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Văn bản số 10747/VPCP-CN ngày 21/10/2026 gửi Bộ trưởng Bộ Công Thương, truyền đạt yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ về việc hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 3/9/2014 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu và các nghị định sửa đổi, bổ sung.

Theo đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các Bộ: Tài chính, Tư pháp, Xây dựng, Công an, Thanh tra Chính phủ và các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị định, bảo đảm thực hiện đầy đủ, thực chất các chỉ đạo tại Thông báo số 488/TB-VPCP ngày 17/9/2026.

Một trong những yêu cầu trọng tâm được Thủ tướng Chính phủ đặt ra là tái cơ cấu, giảm số lượng thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, gắn với nâng cao năng lực tạo nguồn, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung cho thị trường.

Quá trình tái cơ cấu phải có lộ trình thực hiện phù hợp, khả thi, bảo đảm hoạt động kinh doanh xăng dầu diễn ra ổn định, không gây xáo trộn thị trường.

Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu cắt giảm thực chất, tối đa các khâu trung gian không cần thiết trong hoạt động kinh doanh xăng dầu; khắc phục triệt để tình trạng mua bán xăng dầu lòng vòng, qua nhiều tầng nấc trung gian làm gia tăng chi phí lưu thông.

Việc tổ chức lại hệ thống phân phối phải hướng tới mục tiêu tinh gọn, minh bạch, hiệu quả, qua đó góp phần giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường xăng dầu.

Đối với cơ chế điều hành giá, Thủ tướng yêu cầu đổi mới theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Trong đó, Nhà nước phải kiểm soát, giám sát được các yếu tố hình thành giá và giá bán xăng dầu, đồng thời có đầy đủ công cụ để điều tiết, bình ổn giá khi cần thiết.

Đặc biệt, cơ chế quản lý mới phải bảo đảm không để xảy ra tình trạng đầu cơ, thao túng thị trường hoặc tăng giá bất hợp lý, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Một nội dung quan trọng khác là yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ rà soát, khắc phục những bất cập, sơ hở trong cơ chế, chính sách kinh doanh xăng dầu đã được chỉ ra qua kết quả thanh tra.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu không để các tổ chức, cá nhân lợi dụng chính sách nhằm trục lợi, gây thất thoát, lãng phí trong hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Về tiến độ thực hiện, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương khẩn trương lấy ý kiến các bộ, cơ quan liên quan đối với dự thảo Nghị định và những kiến nghị tại Tờ trình số 8153/TTr-BCT ngày 8/10/2026 của Bộ Công Thương.

Trên cơ sở ý kiến đóng góp, Bộ Công Thương có trách nhiệm tiếp thu, giải trình đầy đủ, hoàn thiện hồ sơ và trình Chính phủ chậm nhất trước ngày 10/11/2026.

Bộ trưởng Bộ Công Thương chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về chất lượng và tiến độ thực hiện nhiệm vụ này.

Song song với việc hoàn thiện khung pháp lý, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan chủ động xây dựng và triển khai các phương án bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống.

Yêu cầu xuyên suốt là tuyệt đối không để xảy ra thiếu hụt, đứt gãy nguồn cung xăng dầu; bảo đảm đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu phục vụ sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân, doanh nghiệp, qua đó phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu nhằm tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và tạo lập thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Dự thảo Nghị định được xây dựng theo hướng kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định đã bộc lộ bất cập trong thực tiễn, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường xăng dầu trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là đổi mới cơ chế điều hành giá xăng dầu theo nguyên tắc thị trường, trao quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp nhưng đồng thời tăng cường trách nhiệm và sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.

Theo phương án được Bộ Công Thương đề xuất, Nhà nước sẽ không công bố giá cơ sở định kỳ như cơ chế hiện hành. Thay vào đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết định, công bố giá bán lẻ xăng dầu trong hệ thống phân phối của mình trên cơ sở công thức giá quy định tại Nghị định.

Sau mỗi lần điều chỉnh giá, thương nhân có trách nhiệm thực hiện kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.

Việc đổi mới cơ chế điều hành giá cùng với tái cơ cấu hệ thống kinh doanh, phân phối xăng dầu được đặt trong yêu cầu vừa nâng cao tính chủ động, hiệu quả của thị trường, vừa bảo đảm vai trò quản lý, kiểm soát của Nhà nước, nhất là đối với những yếu tố tác động trực tiếp đến giá bán và nguồn cung xăng dầu.

Qua đó, hướng tới xây dựng thị trường xăng dầu hoạt động minh bạch, cạnh tranh, hiệu quả, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời góp phần giữ vững ổn định thị trường và an ninh năng lượng quốc gia.