Gỡ điểm nghẽn, khơi thông thị trường các tỉnh phía Nam

Ngành Công Thương các tỉnh phía Nam bàn giải pháp tăng trưởng 2 con số. Ảnh: BTC

Tăng trưởng vượt mức trung bình cả nước

Khu vực phía Nam có diện tích 64.473,18 km², chiếm 19,5% diện tích cả nước; dân số 42.716.729 người, chiếm 41,7% dân số cả nước, với mật độ bình quân 662,6 người/km². Khu vực gồm 3 thành phố trực thuộc Trung ương là TP. Hồ Chí Minh, TP. Cần Thơ, TP. Đồng Nai và các tỉnh Tây Ninh, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau.

Năm 2025 và 9 tháng năm 2026, trước những biến động của kinh tế toàn cầu, điều chỉnh chính sách thuế quan, chi phí đầu vào gia tăng và áp lực chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, ngành Công Thương các địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất và mở rộng thị trường.

Các địa phương phát huy thế mạnh về công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, logistics; nông, thủy sản xuất khẩu, năng lượng tái tạo và kinh tế biên mậu, đồng thời tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị. Hoạt động kết nối cung cầu, khuyến mại tập trung và ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước góp phần duy trì tăng trưởng công nghiệp, thương mại, dịch vụ và xuất nhập khẩu toàn khu vực.

Trong 9 tháng năm 2026, sản xuất công nghiệp khu vực phía Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Có 6/8 tỉnh, thành phố ghi nhận chỉ số sản xuất công nghiệp tăng cao hơn mức bình quân cả nước là 12,3%. Cụ thể, TP. Đồng Nai tăng 12,6%; Cà Mau tăng 12,7%; Đồng Tháp tăng 13,0%; An Giang tăng 13,7%; Vĩnh Long tăng 14,4% và Tây Ninh tăng 15,0% so với cùng kỳ năm 2025.

Về hoạt động thương mại, 9 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ của khu vực phía Nam đạt 2.858.823 tỷ đồng, tăng 16,5% so với cùng kỳ, chiếm 48,2% cả nước. Trong khi đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ cả nước đạt 5.925.700 tỷ đồng, tăng 13,4% so với năm trước.

Các tỉnh, thành phố trong khu vực đều có mức tăng trưởng cao hơn mức tăng trưởng bình quân của cả nước. Xét về tỷ trọng đóng góp doanh thu thương mại dịch vụ trong khu vực, TP. Hồ Chí Minh chiếm 52,1%; TP. Đồng Nai 12,0%; tỉnh An Giang 8,2%; TP. Cần Thơ 6,9%; tỉnh Tây Ninh 6,1%; tỉnh Vĩnh Long 5,3%; tỉnh Đồng Tháp 5,0% và tỉnh Cà Mau 4,3%.

Hoạt động xuất khẩu hàng hóa trong 9 tháng năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Doanh nghiệp tiếp tục tận dụng tốt các ưu đãi thuế quan từ các Hiệp định thương mại tự do, qua đó gia tăng khả năng cạnh tranh về giá và mở rộng thị phần tại các thị trường khó tính.

Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của khu vực phía Nam ước đạt 138,4 tỷ USD, tăng 10,9% so với cùng kỳ, chiếm 31,9% kim ngạch xuất khẩu cả nước. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cả nước ước đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%.

Các địa phương trong khu vực đều có mức tăng trưởng xuất khẩu cao so với cùng kỳ. Trong đó, Vĩnh Long tăng 22,1%; Tây Ninh tăng 19,0%; TP. Cần Thơ tăng 11,7%; TP. Hồ Chí Minh tăng 10,6%; Cà Mau tăng 10,6%; Đồng Tháp tăng 8,4%; An Giang tăng 8,3% và TP. Đồng Nai tăng 7%.

Xét về giá trị xuất khẩu, TP. Hồ Chí Minh đạt 76,0 tỷ USD, chiếm 54,9% kim ngạch xuất khẩu của khu vực phía Nam; TP. Đồng Nai đạt 27,5 tỷ USD, chiếm 19,9%; Tây Ninh đạt 15,5 tỷ USD, chiếm 11,2%. Các địa phương còn lại có tỷ trọng dưới 10%.

Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo dư địa tăng trưởng

Để hoàn thành các mục tiêu Chính phủ giao cho ngành Công Thương, tại hội nghị bà Phan Thị Thắng, Thứ trưởng Bộ Công Thương đề nghị các địa phương tập trung thảo luận 5 nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, rà soát lại các kịch bản tăng trưởng quý IV, đánh giá thực chất từng chỉ tiêu, chỉ rõ những dự án của doanh nghiệp có thể bù đắp sản lượng và đề xuất giải pháp cụ thể để xử lý.

Thứ hai, xác định rõ những vướng mắc, phân loại rõ thẩm quyền, giải quyết sớm để đưa các dự án công nghiệp, năng lượng, hạ tầng logistics vào vận hành.

Thứ ba, bàn giải pháp bảo đảm nguồn hàng, xăng dầu, bình ổn giá cuối năm và Tết Nguyên đán, phục vụ Tết Nguyên đán năm 2027. Đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đáp ứng các nguyên tắc, quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Thứ tư, thực chất hóa liên kết vùng. Các địa phương trao đổi thẳng thắn về kết nối vùng nguyên liệu với chế biến, hệ thống kho lạnh, cảng và trung tâm logistics; về vai trò của TP. Hồ Chí Minh trong phân phối, xúc tiến và đưa hàng hóa của các địa phương ra thị trường trong nước và quốc tế.

Thứ năm, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Bộ và địa phương khi thực hiện phân cấp, phân quyền và quản lý theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các kiến nghị về điện, khuyến công, xuất khẩu, thương mại điện tử và quản lý thị trường cần được nêu rõ căn cứ, tình huống thực tế và hướng đề xuất xử lý để các đơn vị trực thuộc Bộ trả lời cụ thể và xử lý dứt điểm.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh cho rằng, mỗi địa phương đều có những tiềm năng, thế mạnh riêng. Tuy nhiên, nếu phát triển riêng lẻ, thiếu sự kết nối, những nguồn lực và cơ hội sẽ khó được khai thác đầy đủ.

Các doanh nghiệp kết nối, giao thương tại Hội nghị kết nối ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: T.H

Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh nhìn nhận, kích cầu tiêu dùng không đơn thuần là giải pháp thúc đẩy sức mua tại một địa phương, mà cần được đặt trong mối liên kết của toàn bộ nền kinh tế.

Khi thị trường TP. Hồ Chí Minh mở rộng sức mua, các địa phương có thêm điều kiện tham gia sâu vào chuỗi cung ứng. Ngược lại, khi hàng hóa được tiêu thụ thuận lợi, hoạt động sản xuất, chế biến, vận chuyển và các dịch vụ phụ trợ cũng có cơ hội phát triển.

Để phát huy vai trò đó, sự phối hợp phải hướng đến nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và những vấn đề đang đặt ra trong quá trình phát triển. Việc kết nối nguồn lực, trao đổi kinh nghiệm và chia sẻ mô hình hiệu quả cần được chuyển hóa thành những chương trình hợp tác có khả năng triển khai trong thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Lộc Hà, Bộ Chính trị và Chính phủ đã đặt kỳ vọng rất cao về mục tiêu tăng trưởng thông qua Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/08/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới và Nghị quyết số 306/NQ-CP ngày 05/10/2025 của Chính phủ về điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, giai đoạn 2026 - 2030, Vùng Đông Nam Bộ phấn đấu tăng trưởng GRDP đạt 10%/năm, là động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước; Vùng Đồng bằng sông Cửu Long phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt 9,0 - 9,5%/năm.

Hiện nay, các tỉnh, thành đang tập trung cao độ thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, đồng thời chuẩn bị những điều kiện quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2030. Đặc biệt, 3 tháng cuối năm 2026 là giai đoạn có ý nghĩa quan trọng đối với việc hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng của cả năm.

Trong giai đoạn cao điểm cuối năm, Thành phố đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, khuyến mại tập trung, hội chợ triển lãm, hoạt động mua sắm cuối năm và các sự kiện thương mại - du lịch; đồng thời tăng cường phối hợp với các tỉnh, thành phố để quảng bá, giới thiệu sản phẩm, kết nối doanh nghiệp và mở rộng hệ thống phân phối.