 |
| Các thành phố lớn tại Việt Nam đang quyết tâm chuyển đổi xanh trong giao thông công cộng. |
Chỉ thị không chỉ xác lập các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 mà còn đặt ra yêu cầu hành động đồng bộ từ trung ương đến địa phương, hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trên phương diện tổng thể, đây là một định hướng lớn góp phần cụ thể hóa các cam kết về tăng trưởng xanh, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong dài hạn.
Siết chặt kỷ luật sử dụng năng lượng, đưa tiết kiệm thành trụ cột
Một trong những nội dung nổi bật của văn bản là việc đưa ra các chỉ tiêu định lượng rõ ràng, gắn với yêu cầu thực thi cụ thể. Theo đó, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu giảm tiêu hao năng lượng trên một đơn vị GDP từ 1 đến 1,5% mỗi năm; các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm phải tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng hằng năm; tỷ lệ tổn thất điện năng toàn hệ thống được kéo giảm xuống khoảng 5,8%.
Đáng chú ý, yêu cầu 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng thể hiện rõ xu hướng siết chặt kỷ luật, chuyển từ khuyến khích sang bắt buộc. Quy định này không chỉ nâng cao trách nhiệm trong sử dụng năng lượng mà còn tạo nền tảng để kiểm soát hiệu quả tiêu thụ ở quy mô quốc gia.
Theo chỉ đạo của Thủ tướng, tiết kiệm năng lượng được xác định là giải pháp trọng tâm, có hiệu quả nhanh và chi phí thấp để giảm áp lực cung ứng trong bối cảnh thị trường thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trên cơ sở đó, các bộ, ngành và địa phương phải lồng ghép mục tiêu này vào chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp như đổi mới công nghệ, sử dụng thiết bị hiệu suất cao, tối ưu hóa quy trình sản xuất và tận dụng nhiệt thải.
Các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như thép, xi măng, hóa chất, dệt may, chế biến thực phẩm được xác định là khu vực trọng điểm cần cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng. Đây là những lĩnh vực có dư địa lớn để cắt giảm tiêu hao và phát thải nếu được đầu tư công nghệ phù hợp.
Bên cạnh đó, chủ trương này cũng khuyến khích phát triển thị trường dịch vụ năng lượng, thúc đẩy mô hình doanh nghiệp ESCO nhằm huy động nguồn lực xã hội tham gia các dự án tiết kiệm năng lượng, qua đó tạo động lực thị trường và giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.
Đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng, giao thông điện giữ vai trò dẫn dắt
Không dừng lại ở tiết kiệm, định hướng điều hành lần này đặt trọng tâm vào thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững. Việc phát triển điện mặt trời mái nhà, điện gió cùng các hệ thống lưu trữ năng lượng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực lên lưới điện và nâng cao tính linh hoạt của hệ thống.
Song song với đó, việc nghiên cứu, thí điểm các loại nhiên liệu mới như hydrogen, ammonia và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, vận hành được coi là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, phù hợp với xu thế phát triển toàn cầu.
Trong bức tranh chuyển dịch này, giao thông điện nổi lên như một trụ cột quan trọng. Văn bản đặt mục tiêu tối thiểu 50% phương tiện giao thông công cộng tại các đô thị chuyển sang sử dụng điện, qua đó góp phần giảm phát thải, cải thiện chất lượng môi trường và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Cùng với đó, Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi sang xe điện, phát triển hạ tầng trạm sạc và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học. Các địa phương được định hướng tích hợp hạ tầng sạc vào quy hoạch đô thị, bãi đỗ xe, đồng thời từng bước chuyển đổi phương tiện công vụ và giao thông công cộng sang sử dụng điện, bảo đảm tính đồng bộ giữa quy hoạch và triển khai.
Đáng chú ý, việc giao Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế ưu đãi tài chính cho thấy vai trò quan trọng của công cụ chính sách trong việc thúc đẩy thị trường phương tiện giao thông điện. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là cú hích đáng kể để mở rộng quy mô sản xuất và tiêu dùng, tiến tới hình thành hệ sinh thái giao thông điện tại Việt Nam.
Về dài hạn, định hướng này không chỉ giải quyết bài toán trước mắt mà còn mở ra nền tảng cho việc xây dựng hệ sinh thái năng lượng hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Từ hoàn thiện tiêu chuẩn, loại bỏ thiết bị tiêu tốn năng lượng đến phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh, tất cả đều hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng xanh, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn tới.
