Nhà máy thông minh giúp doanh nghiệp giảm hơn 90% lao động

Ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam chia sẻ về nhà máy thông minh tại hội thảo. Ảnh: P.Q

Chuyển đổi số không còn là lựa chọn

Đó là chia sẻ của ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam tại Hội thảo “Chuyển đổi số doanh nghiệp sản xuất: Mô hình nhà máy thông minh” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam tổ chức.

Sự kiện được xem là diễn đàn quan trọng nhằm cung cấp các giải pháp thực tiễn, giúp doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), nhận diện rõ những rào cản trong quá trình số hóa, đồng thời xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp để tối ưu nguồn lực vận hành trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ.

Theo ông Lâm Quang Nam, nhiều nhà máy tại Việt Nam hiện vẫn đang vận hành theo mô hình bảo trì thụ động, chỉ xử lý khi thiết bị gặp sự cố. Đây là một trong những nguyên nhân khiến chi phí sản xuất tăng cao và hiệu quả vận hành chưa được tối ưu.

Ông Nam cho rằng, chuyển đổi số chính là công cụ “bình đẳng hóa” quan trọng giữa các doanh nghiệp. Nếu biết ứng dụng công nghệ đúng vào những “điểm nghẽn” trong vận hành, một nhà máy chỉ có khoảng 200 công nhân vẫn có thể đạt năng suất và chất lượng tương đương một nhà máy quy mô 2.000 lao động. Điều này mở ra cơ hội rất lớn cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong ngành sản xuất Việt Nam.

Ông nhấn mạnh, doanh nghiệp không nhất thiết phải đầu tư ngay các hệ thống quy mô lớn, mà có thể bắt đầu từ những bước đi nhỏ, lựa chọn đúng bài toán cần giải quyết và triển khai theo lộ trình khoa học.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng chuyển đổi số đang trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là xu hướng mang tính thử nghiệm.

Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC khẳng định, chuyển đổi số hiện nay không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp tối ưu vận hành và phát triển bền vững. Theo bà, TP. Hồ Chí Minh hiện đã hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với gần 30.000 doanh nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông, chiếm khoảng 40% số lượng doanh nghiệp của cả nước.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và các mô hình nhà máy thông minh đang mở ra dư địa lớn để doanh nghiệp cải thiện năng suất lao động cũng như quản trị rủi ro sản xuất hiệu quả hơn. Tuy nhiên, bà Hồ Thị Quyên cũng lưu ý các doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề bảo mật nhà máy và an toàn dữ liệu công nghiệp trong quá trình số hóa nhằm bảo đảm hoạt động sản xuất luôn an toàn, ổn định.

AI, dữ liệu và robot định hình nhà máy tương lai

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm tại hội thảo là các giải pháp ứng dụng AI, robot và phân tích dữ liệu trong sản xuất công nghiệp.

Ông Phùng Tú Minh, Chuyên gia kỹ thuật cấp cao của ABB Robotics cho biết, các dữ liệu thực tế cho thấy phần mềm hỗ trợ AI giúp robot gắp vật thể đạt độ tin cậy hơn 99,5%, trong khi robot tháo dỡ pallet hàng hóa đạt độ chính xác trên 99%.

Đáng chú ý, công nghệ điều hướng VSLAM kết hợp AI dành cho robot tự hành (AMR) hiện đã đạt sai số chỉ khoảng ±5mm, ngay cả trong điều kiện sàn nhà xưởng trơn trượt hoặc thiếu sáng. Công nghệ này giúp gia tăng đáng kể hiệu quả cho các khâu hậu cần nội bộ, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào lao động thủ công.

Nhà máy chế biến sâu của Tập đoàn Nguyên liệu Á Châu được ứng dụng công nghệ và trang thiết bị tiên tiến, hiện đại. Ảnh: L.T

Ở lĩnh vực quản lý tài sản và bảo trì, ông Trương Văn Hải, Chuyên gia chuyển đổi số tại Luvina Software, cho biết hiện có tới 58% doanh nghiệp vẫn đang duy trì mô hình bảo trì phản ứng (Reactive Maintenance), tức chỉ sửa chữa khi máy móc gặp sự cố.

Theo ông Hải, doanh nghiệp cần sớm chuyển dịch sang mô hình bảo trì dự đoán nhằm tối ưu vòng đời tài sản và giảm thời gian dừng máy ngoài kế hoạch. Để thực hiện điều này, việc tích hợp dữ liệu từ các cảm biến OT cùng hệ thống công nghệ thông tin được xem là chìa khóa quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao mức độ trưởng thành trong quản lý sản xuất vào năm 2030.

Dưới góc nhìn của đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ toàn cầu, ông Khương Anh Dũng, Phó Giám đốc Bosch Global Software Technologies, đã trình bày mô hình nhà máy thông minh dựa trên nền tảng phân tích dữ liệu.

Theo kết quả triển khai thực tế, việc số hóa giúp doanh nghiệp giảm khoảng 25% chi phí bảo trì, tăng năng suất từ 5-10% và nâng khả năng sẵn sàng của máy móc thêm 15%. Trong lĩnh vực kho vận, các giải pháp dữ liệu còn giúp tăng 25% khả năng hiển thị tồn kho theo thời gian thực và giảm khoảng 5% chi phí lưu kho.

Những cải thiện này cho phép doanh nghiệp hoạch định nguồn lực sản xuất chính xác hơn, hạn chế tồn kho dư thừa và nâng cao khả năng phản ứng với biến động thị trường.

Trong khi đó, ông Nguyễn Vũ Linh, CEO của ORIS Solutions, cho biết nhiều doanh nghiệp hiện vẫn gặp tình trạng dữ liệu phân tán giữa các phòng ban, khiến quá trình điều hành thiếu đồng bộ.

Giải pháp quản trị tổng thể ORIS Business Suite được giới thiệu tại hội thảo cho thấy việc thay thế các quy trình thủ công bằng hệ thống liên thông dữ liệu đã giúp doanh nghiệp giảm tới 67% thời gian đóng sổ tài chính, đồng thời tăng 50% vòng quay hàng tồn kho. Điều này giúp lãnh đạo doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh hơn nhờ dữ liệu thời gian thực.

Các chuyên gia nhận định, chuyển đổi số trong sản xuất không chỉ dừng ở việc đầu tư công nghệ, mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy quản trị và xây dựng văn hóa vận hành dựa trên dữ liệu. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, mô hình nhà máy thông minh được xem là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất, tối ưu chi phí và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.