Công nghệ bảo mật mở ra những dư địa kinh tế mới trong kỷ nguyên số

Công nghệ mật mã và an ninh mạng phát triển theo xu hướng gắn với hiệu quả vận hành doanh nghiệp, tối ưu nguồn lực, phát triển hạ tầng và hình thành các sản phẩm, dịch vụ công nghệ mới.

Từ công nghệ bảo mật đến giá trị kinh tế

Tại Hội nghị, GS. TS. Nguyễn Hiếu Minh, Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật mật mã, nhấn mạnh những yêu cầu mới đối với lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử và các công nghệ tính toán phát triển nhanh chóng.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, an toàn thông tin không còn đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật nhằm phòng ngừa các cuộc tấn công mạng. Khả năng bảo vệ dữ liệu, duy trì hoạt động liên tục và bảo đảm độ tin cậy của hệ thống ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng đối với hiệu quả sản xuất, kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Xu hướng này được phản ánh qua nhiều công trình nghiên cứu tại Hội nghị quốc tế lần thứ 3 về Mật mã học và An toàn thông tin (VCRIS 2026), diễn ra trong hai ngày 29 - 30/10/2026, do Học viện Kỹ thuật mật mã chủ trì, phối hợp với các tổ chức nghiên cứu và đào tạo trong nước, quốc tế.

Tại Hội nghị, nhiều nghiên cứu, phân tích chuyên sâu từ các tác giả trong và ngoài nước, tập trung vào mật mã truyền thống, mật mã hậu lượng tử, công nghệ phần cứng bảo mật, trí tuệ nhân tạo (AI) và các giải pháp bảo đảm an toàn cho hệ thống thông tin.

Đáng chú ý, bên cạnh những nghiên cứu mang tính nền tảng, nhiều công trình đã tiếp cận trực tiếp các bài toán của hoạt động kinh tế như bảo mật giao dịch ngân hàng, tối ưu tài nguyên phần cứng, phân bổ nguồn lực mạng internet vạn vật (IoT), quản lý hạ tầng sạc xe điện và thương mại hóa công nghệ lượng tử.

Điểm chung của các nghiên cứu là hướng tới nâng cao độ tin cậy, hiệu quả xử lý và khả năng ứng dụng của công nghệ bảo mật trong những hệ thống đang phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Công nghệ lượng tử và cơ hội phát triển thị trường bảo mật mới

Một trong những nội dung đáng chú ý tại VCRIS 2026 là khả năng đưa công nghệ bảo mật lượng tử từ môi trường nghiên cứu vào các hệ thống thương mại và hạ tầng hiện hữu.

Trong báo cáo chuyên đề về phân phối khóa lượng tử (Quantum Key Distribution - QKD), đại diện QRate, doanh nghiệp phát triển và sản xuất thiết bị QKD của Nga, giới thiệu kinh nghiệm tham gia các chương trình truyền thông lượng tử và triển khai dự án thí điểm với ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông và đơn vị vận hành hạ tầng trọng yếu.

Toàn cảnh Hội nghị Hội nghị quốc tế về Mật mã học và An toàn thông tin (VCRIS 2026).

Khác với mật mã hậu lượng tử, vốn sử dụng những thuật toán toán học mới để thay thế các thuật toán có nguy cơ bị phá vỡ bởi máy tính lượng tử, mô hình mới khai thác các nguyên lý vật lý lượng tử để cung cấp khóa mã hóa cho thiết bị bảo mật. Báo cáo đề cập khả năng bổ sung chức năng phân phối khóa lượng tử vào những sản phẩm và hạ tầng bảo mật hiện có, thay vì nhất thiết xây dựng một hệ thống hoàn toàn mới.

Dưới góc độ kinh tế, đây là hướng tiếp cận đáng quan tâm bởi khả năng tích hợp với hạ tầng sẵn có có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và lộ trình ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp. Dù vậy, khả năng thương mại hóa mới chỉ được thể hiện chủ yếu thông qua những sản phẩm, dự án thí điểm và mô hình hợp tác được giới thiệu.

Tiềm năng thương mại, tạo giá trị kinh tế còn thể hiện rất cụ thể ở các nghiên cứu ứng dụng các mô hình đảm bảo an ninh mạng với các lĩnh vực mới như: dữ liệu tại các trạm sạc xe điện; quản trị rủi ro an ninh mạng trong hoạt động ngân hàng nhìn từ dữ liệu báo cáo môi trường, xã hội và quản trị (ESG)…

An ninh mạng và bài toán hiệu quả đầu tư trong kinh tế số

Các nghiên cứu tại VCRIS 2026 còn cho thấy xu hướng ứng dụng AI nhằm nâng cao năng lực phát hiện và xử lý các sự cố an ninh mạng. Dưới góc độ quản trị, tối ưu chi phí quản lý, những giải pháp như vậy có thể hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả xử lý sự cố, cải thiện năng lực vận hành hệ thống an ninh mạng và giảm sự phụ thuộc vào một số thao tác phân tích thủ công.

Nhìn rộng hơn, các công trình được giới thiệu tại VCRIS 2026 phản ánh sự gắn kết ngày càng rõ giữa nghiên cứu công nghệ bảo mật với những yêu cầu thực tiễn các lĩnh vực đời sống. Từ khả năng phát triển sản phẩm bảo mật lượng tử, tối ưu tài nguyên phần cứng đến bảo vệ dữ liệu ngân hàng và nâng cao chất lượng dự báo phụ tải điện, công nghệ an toàn thông tin đang mở rộng phạm vi ứng dụng trong nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, mở ra khả năng ứng dụng, thương mại hóa

Có thể thấy, trong tiến trình phát triển kinh tế số, giá trị của công nghệ bảo mật vì thế không chỉ nằm ở khả năng ngăn chặn rủi ro, mà còn ở việc tạo dựng nền tảng tin cậy để doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn, khai thác dữ liệu an toàn hơn và phát triển những sản phẩm, dịch vụ mới.