Cơ hội tăng trưởng không tự chuyển hóa thành kết quả

Nhận diện điểm nghẽn, tạo sức bật cho tăng trưởng quý IV

Ông Hồ Ngọc Quang, Trưởng Thống kê tỉnh Đắk Lắk “Cơ hội tăng trưởng quý IV vẫn hiện hữu, nhưng không tự chuyển hóa thành kết quả nếu thiếu các giải pháp cụ thể. Điều quan trọng là phải xác định đúng điểm nghẽn, ưu tiên xử lý những việc có thể tạo ra khối lượng sản xuất, xây dựng và dịch vụ trong quý IV, đồng thời theo dõi sát diễn biến thực tế để kịp thời điều chỉnh phương án điều hành”.

Phóng viên: GRDP tỉnh Đắk Lắk 9 tháng năm 2026 tăng 8,22%, trong khi tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên. Vậy đâu là những cơ hội và thách thức lớn nhất trong quý IV, thưa ông?

Ông Hồ Ngọc Quang: Theo số liệu công bố của Cục Thống kê, GRDP tỉnh Đắk Lắk 9 tháng năm 2026 ước tăng 8,22% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn 0,94 điểm phần trăm so với kịch bản tăng trưởng 9 tháng là 9,16%. Kết quả này cho thấy kinh tế tỉnh vẫn duy trì được đà tăng trưởng, nhưng tiến độ thực hiện chưa đạt yêu cầu đặt ra, đặc biệt ở khu vực công nghiệp và xây dựng.

Trong 3 khu vực kinh tế và thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm, khu vực công nghiệp và xây dựng là khu vực chưa đạt kịch bản. Khu vực này tăng 9,07%, thấp hơn 5,77 điểm phần trăm so với kịch bản 14,84%; giá trị tăng thêm thiếu hụt cần bù đắp ước khoảng 1.496,5 tỷ đồng. Trong đó, sản lượng thủy điện giảm khoảng 35,38% so với cùng kỳ, ảnh hưởng đáng kể đến ngành công nghiệp; ngành xây dựng chỉ tăng 3,95%, thấp hơn 12,80 điểm phần trăm so với kịch bản. Nguyên nhân chủ yếu là trong 9 tháng chưa có công trình quy mô lớn bước vào giai đoạn thi công với khối lượng đáng kể như cùng kỳ năm trước; một số dự án có tổng vốn đầu tư lớn vẫn đang trong giai đoạn đền bù, giải phóng mặt bằng hoặc triển khai các công việc chuẩn bị.

Vì vậy, quý IV/2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo kịch bản tăng trưởng đã xây dựng, GRDP cần tăng khoảng 13,63% trong quý IV để đưa mức tăng trưởng cả năm lên khoảng 10,02%. Đây là yêu cầu rất cao, đòi hỏi các cấp, các ngành phải hành động quyết liệt, đồng thời tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị tăng thêm thực tế ngay trong những tháng cuối năm.

Về cơ hội, trước hết, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản còn dư địa đóng góp tích cực. Một số trang trại chăn nuôi lợn và gia cầm quy mô lớn, áp dụng quy trình sản xuất khép kín, đã hoàn thành giai đoạn chạy thử trong quý III. Nếu các cơ sở này vận hành ổn định trong quý IV, sản lượng chăn nuôi và sản phẩm thịt xuất chuồng có thể tăng, góp phần mở rộng quy mô sản xuất của toàn ngành.

Cùng với đó, các sản phẩm nông nghiệp chủ lực như cà phê, sầu riêng chín muộn và cao su được kỳ vọng tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng. Khu vực thủy sản, nhất là các sản phẩm như tôm hùm, cá ngừ, cá bớp và các loại thủy sản khác, có cơ hội phục hồi so với cùng kỳ năm 2025 - thời điểm khu vực phía Đông tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề của bão số 13 và đợt mưa lũ cuối tháng 11. Tuy nhiên, mức tăng cụ thể còn phụ thuộc vào tình hình sản xuất, thời tiết, dịch bệnh và thị trường tiêu thụ.

Một động lực khác đến từ các dự án công nghiệp mới đã hoặc đang đi vào hoạt động ổn định, như Nhà máy Cà phê Ngon, Công ty may mặc Hung Fung, Asta Healthcare, Giấy Hoàng Hà, cùng các dự án năng lượng tái tạo như điện gió Rông Búk 1, 2 và Cư Né 1, 2. Nếu các dự án vận hành theo đúng tiến độ, bảo đảm nguồn nguyên liệu và thị trường, sản lượng bổ sung sẽ góp phần hỗ trợ tăng trưởng công nghiệp. Đáng chú ý, chế biến, chế tạo là ngành duy nhất trong khu vực công nghiệp có kết quả 9 tháng vượt kịch bản; việc giữ vững đà tăng trưởng của ngành này có ý nghĩa quan trọng.

Ngoài ra, nhu cầu tiêu dùng tăng vào dịp cuối năm, Giáng sinh và Tết Dương lịch 2027 sẽ tạo điều kiện cho thương mại, vận tải, lưu trú, ăn uống và các dịch vụ liên quan. Tỉnh cũng cần tận dụng hiệu quả sức lan tỏa từ Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk lần thứ I để tăng cường kết nối thị trường, xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch và phát triển chế biến sâu, qua đó nâng cao giá trị gia tăng của nông sản.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là khả năng bù đắp phần tăng trưởng còn thiếu, đặc biệt ở ngành xây dựng và sản xuất, phân phối điện. Theo tính toán trong kịch bản, ngành xây dựng thiếu hụt khoảng 955,3 tỷ đồng giá trị tăng thêm sau 9 tháng; để bù đắp phần thiếu hụt, mức tăng trưởng quý IV cần rất cao, khoảng trên 70%. Khả năng đạt được phụ thuộc lớn vào việc tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đầu tư, đất đai, đền bù, giải phóng mặt bằng và khả năng chuyển các dự án sang giai đoạn thi công thực chất.

Bên cạnh đó, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng đạt thấp hơn mức bình quân cả nước, cho thấy khối lượng công việc cần hoàn thành trong quý IV còn lớn. Việc huy động vốn đầu tư ngoài nhà nước và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng cần được thúc đẩy để bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng. Đối với ngành điện, sản lượng thủy điện giảm do lưu lượng nước về hồ thấp tiếp tục là yếu tố rủi ro; trong khi đó, nông nghiệp và thủy sản vẫn chịu tác động khó lường của thời tiết, thiên tai, dịch bệnh.

Theo tôi, cơ hội tăng trưởng vẫn hiện hữu, nhưng không tự chuyển hóa thành kết quả nếu thiếu các giải pháp cụ thể. Điều quan trọng là phải xác định đúng điểm nghẽn, ưu tiên xử lý những việc có thể tạo ra khối lượng sản xuất, xây dựng và dịch vụ trong quý IV, đồng thời theo dõi sát diễn biến thực tế để kịp thời điều chỉnh phương án điều hành.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế 9 tháng năm 2026 (giá SS 2020) so với cùng kỳ năm trước.

Khơi thông nguồn lực, chuyển cơ hội thành kết quả thực chất

Phóng viên: Để hoàn thành kế hoạch năm và đóng góp vào tăng trưởng 2 con số, theo ông, Đắk Lắk cần tập trung khai thác những động lực tăng trưởng nào? Đâu là những lĩnh vực còn dư địa tăng trưởng lớn tỉnh cần giải pháp thúc đẩy ngay?

Ông Hồ Ngọc Quang: Để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026 khoảng 10,02%, theo tôi, Đắk Lắk cần tập trung đồng thời vào việc khơi thông nguồn lực đầu tư, nâng cao năng lực sản xuất của doanh nghiệp và khai thác tốt hơn lợi thế của các ngành kinh tế chủ lực. Trong đó, cần phân biệt rõ giữa động lực có thể tạo kết quả ngay trong quý IV và những giải pháp mang tính nền tảng cho tăng trưởng trung, dài hạn.

Thứ nhất, cộng đồng doanh nghiệp cần được xác định là lực lượng trực tiếp tạo ra sản phẩm, việc làm, thu nhập và giá trị tăng thêm cho nền kinh tế. Tỉnh cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; tăng tính công khai, minh bạch; chủ động đối thoại và tháo gỡ khó khăn về đất đai, quy hoạch, thủ tục đầu tư, nguồn nguyên liệu, lao động và thị trường. Đồng thời, cần khuyến khích doanh nghiệp tư nhân mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Thứ hai, cần chuyển hóa nguồn vốn đầu tư công, vốn ODA và vốn vay ưu đãi thành khối lượng xây dựng, công trình hoàn thành và năng lực sản xuất thực tế. Trọng tâm là rà soát từng dự án, xác định rõ nguyên nhân chậm tiến độ, trách nhiệm xử lý và mốc hoàn thành; ưu tiên các dự án có khả năng triển khai, tạo khối lượng thực hiện trong năm. Việc đẩy nhanh giải ngân phải đi cùng chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng đóng góp thực chất vào tăng trưởng, không chỉ chú trọng tỷ lệ giải ngân.

Thứ ba, phát huy lợi thế nông nghiệp thông qua nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Đắk Lắk cần tổ chức sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; giảm tổn thất sau thu hoạch; phát triển bảo quản, logistics và chế biến sâu. Đối với các sản phẩm chủ lực như cà phê, sầu riêng, cao su và các sản phẩm chăn nuôi, thủy sản, cần đồng thời quan tâm sản lượng, chất lượng, tiêu chuẩn thị trường và tính ổn định của đầu ra.

Thứ tư, thúc đẩy công nghiệp chế biến, chế tạo và năng lượng. Với các dự án công nghiệp mới, cần hỗ trợ giải quyết khó khăn để vận hành ổn định, khai thác công suất phù hợp và bảo đảm chuỗi cung ứng nguyên liệu. Với ngành điện, bên cạnh việc vận hành an toàn, hiệu quả các nhà máy hiện có, cần đẩy nhanh các thủ tục thuộc thẩm quyền đối với dự án năng lượng tái tạo, song phải bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý, tiến độ đầu tư và khả năng thực hiện.

Thứ năm, khai thác dư địa của thương mại, dịch vụ, du lịch và xuất khẩu. Trong quý IV, tỉnh cần tận dụng nhu cầu tiêu dùng cuối năm, thúc đẩy các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Các mục tiêu về tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ, kim ngạch xuất khẩu, doanh thu du lịch cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ của từng ngành, từng địa bàn và được theo dõi thường xuyên.

Ngoài ra, một động lực có ý nghĩa lâu dài là phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc ứng dụng công nghệ trong quản trị, sản xuất, chế biến, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh. Đây không chỉ là giải pháp cho quý IV mà còn là nền tảng nâng cao chất lượng tăng trưởng của tỉnh trong những năm tới.

Về các lĩnh vực cần thúc đẩy ngay, theo tôi, xây dựng là điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ do mức tăng 9 tháng còn thấp so với kịch bản. Tỉnh cần rà soát các dự án trọng điểm, trong đó có các dự án hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, cảng và năng lượng được nêu trong phương án điều hành; phân loại rõ dự án có thể tạo khối lượng thi công ngay trong năm và dự án cần thêm thời gian hoàn thiện thủ tục.

Cùng với đó, cần duy trì đà tăng trưởng của chế biến, chế tạo; phát huy năng lực của các cơ sở chăn nuôi quy mô lớn; hỗ trợ ngành thủy sản phục hồi; và thúc đẩy thương mại, dịch vụ, xuất khẩu nông sản. Việc lựa chọn thứ tự ưu tiên nên căn cứ vào ba yếu tố: tỷ trọng của lĩnh vực trong GRDP, khả năng tăng thêm trong thời gian còn lại và mức đóng góp dự kiến vào tăng trưởng chung.

Từ góc độ thống kê, yêu cầu quan trọng là lượng hóa được phần đóng góp của từng động lực, nhận diện sớm những chỉ tiêu có nguy cơ không đạt và cung cấp căn cứ dữ liệu cho việc điều hành. Tăng trưởng bền vững không chỉ dựa vào một vài ngành có mức tăng cao, mà cần sự phối hợp giữa nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng và dịch vụ, qua đó nâng cao chất lượng và tính ổn định của nền kinh tế.

Tăng tốc trong quý IV/2026, Đắk Lắk tập trung chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ có trọng tâm, trọng điểm.

Phóng viên: Vậy đâu là những giải pháp ưu tiên để tăng tốc quý IV, hoàn thành kế hoạch, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả nước, thưa ông?

Ông Hồ Ngọc Quang: Để tăng tốc trong quý IV/2026, Đắk Lắk cần tập trung chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ nhưng có trọng tâm, trọng điểm. Theo tôi, có năm nhóm giải pháp cần ưu tiên, gắn trách nhiệm thực hiện với tiến độ và kết quả đầu ra cụ thể.

Một là, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và tiến độ các dự án trọng điểm. Cần rà soát từng dự án, xác định rõ vướng mắc về thủ tục, mặt bằng, nguồn vật liệu, tổ chức thi công và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Thực hiện nghiêm nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ thẩm quyền. Đối với các dự án có khả năng tạo khối lượng xây lắp trong năm, cần tập trung tháo gỡ ngay những vướng mắc có thể xử lý; phấn đấu giải ngân tối đa kế hoạch vốn năm 2026 trên cơ sở tiến độ và điều kiện thực tế.

Hai là, khơi thông điểm nghẽn của ngành xây dựng, công nghiệp và năng lượng. Đối với xây dựng, cần thúc đẩy các dự án đủ điều kiện thi công, nhất là công trình có quy mô và khả năng tạo giá trị tăng thêm trong quý IV. Đối với công nghiệp chế biến, chế tạo, cần hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất ổn định, bảo đảm nguyên liệu đầu vào và thị trường đầu ra. Đối với ngành điện, cần vận hành các nhà máy an toàn, hiệu quả theo điều kiện nguồn nước; đồng thời phát huy công suất các dự án năng lượng tái tạo đã đủ điều kiện hoạt động.

Ba là, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư toàn xã hội. Theo phương án trong dự thảo kế hoạch, tỉnh đặt mục tiêu huy động trên 34.586 tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội trong quý IV, đưa tổng vốn huy động cả năm lên trên 80.390 tỷ đồng. Để thực hiện, cần tăng cường thu hút đầu tư tư nhân, cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất và đẩy nhanh tiến độ các dự án đã có đủ điều kiện triển khai. Đồng thời, cần theo dõi sát vốn thực hiện thực tế, phân biệt rõ vốn đăng ký, vốn huy động và khối lượng đầu tư đã được thực hiện.

Bốn là, thúc đẩy nông nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch và xuất khẩu nông sản chủ lực. Cần hướng dẫn sản xuất, thu hoạch đúng thời vụ; chủ động phòng, chống thiên tai và dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi; giảm tổn thất sau thu hoạch; tăng cường kết nối doanh nghiệp chế biến, phân phối và xuất khẩu. Với thị trường trong nước, cần tận dụng nhu cầu tiêu dùng dịp cuối năm để thúc đẩy bán lẻ, vận tải, lưu trú, ăn uống và các dịch vụ liên quan.

Năm là, nâng cao hiệu quả quản lý thu, chi ngân sách và sử dụng nguồn lực công. Cần rà soát các nguồn thu còn dư địa, tăng cường chống thất thu, xử lý nợ đọng thuế và nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đất đai theo quy định. Đồng thời, điều hành chi ngân sách chặt chẽ, tiết kiệm, ưu tiên các nhiệm vụ cấp thiết và dự án trọng điểm có khả năng tạo tác động lan tỏa đến phát triển kinh tế - xã hội.

Xuyên suốt năm nhóm giải pháp trên là yêu cầu tăng cường điều hành dựa trên dữ liệu thống kê. Các sở, ngành và địa phương cần cập nhật thường xuyên tình hình sản xuất, đầu tư, thương mại, dịch vụ và các chỉ tiêu liên quan; kịp thời đối chiếu số liệu, phân tích nguyên nhân biến động và đánh giá khả năng hoàn thành từng mục tiêu. Không chỉ theo dõi tốc độ tăng trưởng, cần quan tâm đến quy mô giá trị tăng thêm, mức đóng góp của từng ngành và tính khả thi của các giải pháp trong thời gian còn lại.

Về phía cơ quan Thống kê tỉnh, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành trong rà soát, tổng hợp và phân tích số liệu; đánh giá sát tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội; phân tích các yếu tố tác động đến GRDP và cung cấp thông tin khách quan, kịp thời phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo tỉnh. Công tác thống kê không chỉ phản ánh kết quả đã đạt được mà còn phải góp phần nhận diện sớm những điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro và cung cấp căn cứ khoa học cho việc lựa chọn giải pháp.

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số là nhiệm vụ rất lớn, đòi hỏi quyết tâm cao, sự phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và điều hành trên cơ sở dữ liệu thực chất, tỉnh cần nỗ lực cao nhất để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong những năm tiếp theo.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!