Doanh nhân trước vận hội mới: Niềm tin và khát vọng vươn xa

Điều cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng là sự chuyển biến thực chất trong thực thi chính sách để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và vươn xa. Ảnh: Internet

Niềm tin từ những quyết sách lớn

Nếu nhìn lại chặng đường vừa qua và những quyết sách lớn mà Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành, chúng tôi cảm nhận rõ nhất là Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển với một tâm thế rất khác.

Từ Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; đặc biệt là Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, cho đến những định hướng mới tại Đại hội XIV và Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, có thể thấy một thông điệp xuyên suốt: đất nước không thể tiếp tục phát triển bằng cách cũ.

Việt Nam đang đặt ra một mục tiêu tăng trưởng rất cao, đồng thời phải thay đổi căn bản cách tạo ra tăng trưởng.

Là một người trực tiếp điều hành doanh nghiệp, tôi thấy đây là một tín hiệu rất đáng mừng. Nhưng điều khiến chúng tôi vui không chỉ là Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao hay ban hành thêm một chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Điều đáng mừng hơn là cách nhìn đối với doanh nhân, đối với kinh tế tư nhân đang thay đổi.

Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định khu vực kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đồng thời đặt yêu cầu xây dựng môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn, dễ thực thi và chi phí thấp.

Với các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là những doanh nghiệp chưa lớn, được nhìn nhận là một chủ thể của quá trình phát triển đất nước tạo ra một giá trị tinh thần rất lớn. Doanh nhân không cần Nhà nước làm thay mình, càng không mong được ưu ái đặc biệt. Chúng tôi cần cảm nhận rằng những nỗ lực làm ăn chân chính, tạo việc làm, đóng thuế, đầu tư, đổi mới và chấp nhận rủi ro của mình đang được đặt đúng vị trí trong nền kinh tế. Tôi nghĩ đó chính là niềm vui lớn nhất.

Nhưng từ một nghị quyết đến một doanh nghiệp cụ thể vẫn còn một khoảng cách không nhỏ. Doanh nghiệp đã cảm nhận khá rõ sự thay đổi về tư duy và định hướng chính sách. Tuy nhiên, nếu hỏi rằng mọi thay đổi ấy đã đi hết vào đời sống doanh nghiệp hay chưa, thì câu trả lời phải thật lòng là: chưa hoàn toàn.

Doanh nghiệp cảm nhận chính sách không phải bằng văn bản, mà bằng trải nghiệm. Một doanh nghiệp nhỏ không có cả một bộ máy pháp chế, tài chính, đầu tư và quan hệ đối ngoại hàng chục người để theo đuổi một thủ tục kéo dài. Với doanh nghiệp lớn, một quyết định chậm một vài tháng có thể là một chi phí; với doanh nghiệp nhỏ, đôi khi đó là cả một cơ hội kinh doanh bị mất.

Vì vậy, điều chúng tôi mong muốn không chỉ là có chính sách tốt, mà là chính sách có thể đi được đến doanh nghiệp nhỏ.

Cơ hội lớn đi cùng yêu cầu về môi trường kinh doanh

Cơ hội lớn nhất hiện nay không chỉ là thị trường, mà là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam lớn lên. Chúng tôi nhìn thấy một không gian phát triển rất rộng trong giai đoạn mới. Khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số và thay đổi mô hình phát triển, thị trường sẽ xuất hiện rất nhiều nhu cầu mới: công nghệ, dữ liệu, AI, logistics, hạ tầng công nghiệp, năng lượng, sản xuất xanh, thương mại quốc tế, các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp và chuỗi cung ứng.

Ông Đỗ Nguyễn Hồng Linh.

Từ thực tiễn điều hành doanh nghiệp, rồi nhìn rộng hơn từ công nghệ, xuất nhập khẩu và khu công nghiệp, tôi thấy một thay đổi rất rõ: doanh nghiệp Việt Nam không thể chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ và sự cần cù nữa. Chúng ta phải cạnh tranh bằng năng suất, chất lượng, công nghệ, tốc độ và khả năng tạo ra giá trị.

Đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội rất lớn đối với doanh nghiệp nhỏ. Bởi doanh nghiệp nhỏ có một lợi thế mà đôi khi doanh nghiệp lớn lại không có: sự linh hoạt. Các doanh nghiệp có thể thử một cách làm mới nhanh hơn, ứng dụng một công nghệ mới nhanh hơn, thay đổi sản phẩm nhanh hơn, tiếp cận một thị trường mới nhanh hơn. Vấn đề là doanh nghiệp nhỏ cần một môi trường cho phép mình thử nghiệm, sai trong giới hạn có thể kiểm soát, rồi đứng dậy và làm lại.

Điều khiến chúng tôi trăn trở nhất không phải là doanh nghiệp thiếu khát vọng, mà là chi phí của sự không chắc chắn.

Nếu phải nói về một điểm nghẽn, chúng tôi không chỉ nói về thủ tục, mà còn là tính dự báo của môi trường kinh doanh. Doanh nghiệp có thể chấp nhận một quy định chặt chẽ nếu quy định đó rõ ràng. Có thể chấp nhận tiêu chuẩn cao hơn nếu biết trước để chuẩn bị. Có thể chấp nhận phải đầu tư công nghệ, chuyển đổi xanh, nâng chất lượng nhân sự nếu biết đó là hướng đi ổn định trong 5 - 10 năm.

Doanh nghiệp không sợ luật chơi nghiêm, doanh nghiệp chỉ sợ luật chơi không rõ. Một dự án đầu tư không chỉ tính bằng tiền thuê đất hay tiền xây dựng. Nó tính bằng thời gian. Một tháng chậm có thể là một tháng mất dòng tiền, mất khách hàng, mất cơ hội thị trường, thậm chí mất cả một nhà đầu tư.

Từ thực tiễn theo dõi dòng vốn FDI và thị trường khu công nghiệp, chúng tôi càng nhận thấy rõ điều này. Nhà đầu tư hôm nay không chỉ hỏi giá đất bao nhiêu. Họ hỏi quy hoạch thế nào, pháp lý mất bao lâu, năng lượng có ổn định không, logistics ra sao, dữ liệu ở đâu, hạ tầng có đáp ứng yêu cầu xanh hay không, hệ sinh thái nhà cung cấp ở đâu.

Như vậy, khả năng dự đoán của môi trường kinh doanh đang trở thành một loại hạ tầng. Hạ tầng vật chất tốt mà thủ tục không dự đoán được thì dự án vẫn có thể chậm.

Doanh nghiệp phải chủ động đổi mới để vươn xa

Bên cạnh những kỳ vọng vào môi trường kinh doanh, doanh nghiệp cũng phải tự đặt câu hỏi: mình đã sẵn sàng chưa? Tôi nghĩ Nhà nước thay đổi một bước thì doanh nghiệp cũng phải thay đổi một bước, thậm chí nhiều khi phải chạy trước một bước. Chúng ta không thể vừa đòi hỏi một Việt Nam mới vừa vận hành doanh nghiệp bằng tư duy cũ.

Tôi nói điều này trước hết với chính mình. Hoai Linh Group cũng phải thay đổi. Thực tế cho thấy, dữ liệu, công nghệ, AI, quản trị số, chuyển đổi xanh và năng suất không còn là câu chuyện của tương lai nữa. Nó đã trở thành câu chuyện cạnh tranh của hiện tại.

Nhưng cần hiểu đúng về chuyển đổi số. Chuyển đổi số không phải là mua thêm một phần mềm. AI cũng không phải chỉ để tạo ra vài nội dung nhanh hơn. Câu hỏi phải là: công nghệ có giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng năng suất, hiểu khách hàng hơn, ra quyết định nhanh hơn và tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn hay không?

Đây cũng là điều chúng tôi mong Nhà nước nhìn thật sâu, bởi chi phí chuyển đổi của một doanh nghiệp nhỏ rất khác doanh nghiệp lớn. Một doanh nghiệp lớn có thể dành ngân sách hàng tỷ đồng cho một dự án chuyển đổi số. Một doanh nghiệp nhỏ có thể phải cân nhắc từng khoản đầu tư.

Khi doanh nghiệp lớn lên bằng năng suất, công nghệ, sáng tạo và trách nhiệm, đất nước cũng lớn lên bằng chính những điều đó.

Vì vậy, chính sách hỗ trợ công nghệ, đào tạo, tư vấn, dữ liệu, tín dụng và đổi mới sáng tạo phải đi tới được doanh nghiệp nhỏ bằng những cơ chế đơn giản, dễ tiếp cận và thực chất.

Chúng tôi mong nhìn thấy rõ hơn một mối quan hệ mới giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Không phải Nhà nước làm thay doanh nghiệp. Cũng không phải doanh nghiệp cứ gặp khó là chờ Nhà nước tháo gỡ. Đó là quan hệ Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp chủ động - hai bên cùng chịu trách nhiệm về kết quả phát triển.

Nghị quyết số 68-NQ/TW đã đặt mục tiêu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, kinh tế tư nhân tăng trưởng bình quân khoảng 10 - 12%/năm và đóng góp khoảng 55 - 58% GDP. Nếu muốn có 2 triệu doanh nghiệp thì không thể chỉ làm tốt việc giúp doanh nghiệp thành lập. Điều khó hơn nhiều là làm sao để doanh nghiệp sống được, lớn được và đi xa được.

Các doanh nghiệp rất mong chính sách giai đoạn tới chuyển trọng tâm từ “hỗ trợ doanh nghiệp tồn tại” sang “tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển năng lực”.

Doanh nghiệp cần vốn, nhưng không chỉ cần vốn. Cần đất, nhưng không chỉ cần đất. Cần công nghệ, nhưng không chỉ cần mua công nghệ. Cần nhân lực, nhưng quan trọng hơn là phải có một hệ sinh thái đào tạo phù hợp. Và cuối cùng, doanh nghiệp cần thị trường. Một doanh nghiệp chỉ thật sự lớn khi có khách hàng, có đơn hàng, có thị trường, có khả năng tham gia chuỗi cung ứng và có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Chúng tôi rất tin vào không gian phát triển mà Việt Nam đang mở ra. Nhưng cũng cần nhìn nhận rằng tốc độ ban hành chính sách phải đi cùng tốc độ thực thi chính sách.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, mỗi chính sách quan trọng không chỉ cần có mục tiêu và giải pháp, mà còn phải trả lời được những câu hỏi rất cụ thể: Ai chịu trách nhiệm? Bao giờ hoàn thành? Doanh nghiệp được hưởng gì? Chi phí giảm bao nhiêu? Thời gian được rút ngắn như thế nào? Và cuối cùng, người dân và doanh nghiệp có thực sự cảm nhận được hay không?

Chúng tôi đặc biệt mong muốn xây dựng một môi trường mà doanh nghiệp dám làm, dám đầu tư, dám đổi mới và dám chịu trách nhiệm bằng chính kết quả của mình.

Là một doanh nhân của một doanh nghiệp chưa lớn, tôi hiểu rất rõ giới hạn của mình: vốn không vô hạn, nhân lực không vô hạn, thời gian không vô hạn. Nhưng tôi cũng hiểu một điều khác: khát vọng thì không nên có giới hạn. Doanh nghiệp nhỏ không có nghĩa là khát vọng nhỏ. Chúng tôi mong được làm ăn bằng năng lực thật, cạnh tranh bằng giá trị thật, lớn lên bằng kết quả thật.

Và có lẽ, điều doanh nghiệp tư nhân mong mỏi nhất trong “một Việt Nam mới” cũng chỉ giản dị như vậy: một môi trường pháp lý rõ ràng, một sân chơi công bằng, một bộ máy thực thi có trách nhiệm và một cơ hội để những người dám làm được quyền làm, dám đầu tư được quyền đầu tư, dám đổi mới được quyền thử nghiệm và những doanh nghiệp làm tốt có cơ hội lớn lên.

Bởi cuối cùng, mục tiêu của doanh nghiệp và mục tiêu phát triển của đất nước không phải là hai con đường khác nhau. Khi doanh nghiệp lớn lên bằng năng suất, công nghệ, sáng tạo và trách nhiệm, đất nước cũng lớn lên bằng chính những điều đó. Tôi nghĩ đó mới là tinh thần đẹp nhất của Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 trong một chặng đường mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.