 |
| Mô hình doanh nghiệp một người có thể được nhân rộng nhờ cơ chế chính sách thuận lợi và các công cụ AI hỗ trợ. |
Với sự phát triển của công nghệ, mô hình doanh nghiệp một người đã và đang được triển khai tại nhiều quốc gia như Mỹ, Trung Quốc, Singapore hay Ấn Độ. Đúng như tên gọi, điểm chung của mô hình này tại các quốc gia là do 1 cá nhân chịu trách nhiệm pháp lý về các hoạt động sản xuất kinh doanh. Các khâu thủ tục vận hành doanh nghiệp được đơn giản hóa một cách tối đa và pháp luật không yêu cầu các chức danh khác, chẳng hạn như kế toán trưởng.
Tại Việt Nam, thực tế mô hình doanh nghiệp 1 người cũng đã được quy định bước đầu về mặt pháp lý. Tại Điều 85 Luật Doanh nghiệp 2020, đã quy định về cơ cấu tổ chức quản lý công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu. Theo đó, chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân thành lập là Chủ tịch công ty và có thể kiêm hoặc thuê người khác làm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.
Bên cạnh đó, trong trường hợp là doanh nghiệp siêu nhỏ (lao động bình quân dưới 10 người và doanh thu dưới 30 tỷ đồng), chỉ cần bố trí người phụ trách kế toán; người đại diện theo pháp luật hoặc giám đốc có thể kiêm làm kế toán nếu có đủ bằng cấp chuyên môn về kế toán.
Quy định là như vậy nhưng trên thực tế, việc tồn tại mô hình doanh nghiệp tại nước ta khá hạn chế. Tuy nhiên, những rào cản về cơ chế có thể được tháo gỡ mạnh mẽ trong giai đoạn tới đây.
Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được Bộ Tài chính chủ trì xây dựng dự thảo với nhiều quan điểm mới, đặc biệt đã đề xuất quy định về mô hình quản trị tối giản đối với doanh nghiệp một người.
Theo bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), hộ kinh doanh có thể chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do một cá nhân làm chủ và đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp không bắt buộc phải có Chủ tịch công ty, kế toán trưởng; được tổ chức công tác kế toán phù hợp và áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản.
Cũng theo đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, trong dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được xây dựng, ngoài việc tiếp tục quy định các chính sách miễn, giảm thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (hưởng thuế suất thấp hơn thuế suất thông thường, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp,…), dự thảo Luật bổ sung quy định về nâng mức doanh thu đến 10 tỷ đồng để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản (thuế suất nhân với doanh thu).
“Đây là chính sách có thể thực hiện được ngay khi Luật có hiệu lực. Với chính sách này, dự kiến khoảng 99,86% hộ, cá nhân kinh doanh và 81% doanh nghiệp được áp dụng thủ tục nộp thuế đơn giản”, bà Hương nhấn mạnh.
Ngoài việc tháo gỡ những rào cản về cơ chế chính sách, giảm chi phí tuân thủ thì quá trình thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, phát triển mô hình doanh nghiệp một người cũng đang nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ xu hướng phát triển công nghệ hiện nay.
Hiện nay, tại Việt Nam, có nhiều doanh nghiệp công nghệ đang phát triển các công cụ hỗ trợ quản trị doanh nghiệp, mô hình doanh nghiệp một người, vì vậy đang hiện hữu rất cụ thể.
Theo ông Vũ Thanh Thắng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần AIZ (AIZ Corp), cũng là một chuyên gia công nghệ, doanh nghiệp một người có thể áp dụng mô hình quản trị bằng trí tuệ nhân tạo; trong đó, chủ doanh nghiệp đóng vai trò ra quyết định (xem báo cáo, đưa ra chiến lược, kiểm soát mục tiêu) cùng với đó là 5 nhân sự số thực thi. Bao gồm: bán hàng & chốt đơn, vận hành sàn thương mại điện tử, kế toán và thuế, chăm sóc, giữ chân khách hàng, nghiên cứu và phát triển mẫu.
Hiệu quả vận hành cũng được thấy rõ khi so sánh với cách làm truyền thống với nhân sự thực hiện mang tính thủ công. Chẳng như với nghiệp vụ kế toán (hiện có 75% các hoạt động nghiệp vụ có tính thường xuyên lặp lại; 53% thời gian kế toán đang lãng phí vào tác vụ thủ công), việc ứng dụng quản trị bằng công cụ AI có thể tạo năng suất gấp 5 lần với chi phí chỉ bằng 1/5 và quy mô không giới hạn.
Hay như với việc vận hành bán hàng qua các sàn thương mại điện tử Shopee, TikTok, and Lazada,...; theo quy trình thông thường, có thể cần tới 5 kế toán để theo kịp việc đối soát đơn, 13 nhân sự xử lý đơn hàng, thống kê số lượng đơn, doanh thu... Thực tế này dẫn đến doanh nghiệp dễ bị phình to quỹ lương, bào mỏng biên độ lợi nhuận. Nếu ứng dụng quản trị bằng công cụ AI, có thể hợp nhất tới 50 gian hàng, xóa bỏ 100% việc nhập liệu thủ công của 13 nhân sự. Nhân viên số tự động đối soát kho và đồng bộ doanh thu - chi phí theo thời gian thực, giám sát ngân sách 24/7, tự động ngắt/giảm thầu khi chạm ngưỡng rủi ro
“Đây là một mô hình tổ chức mới, cá nhân vận hành như doanh nghiệp với quy trình và hệ thống. Nhờ trí tuệ nhân tạo và nền tảng số, 1 người có thể đảm nhiệm kế toán, marketing, bán hàng thương mại điện tử”, ông Thắng nhấn mạnh khi chia sẻ về mô hình quản trị doanh nghiệp 1 người bằng công cụ AI.
Như vậy, có thể thấy, từ cơ chế chính sách cho đến các giải pháp công nghệ, mô hình doanh nghiệp một người đang có nhiều thuận lợi để được nhân rộng trong thực tế. Đây cũng sẽ là lời giải cho bài toán hộ kinh doanh “không chịu lớn”, góp phần quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới.
