Phát huy sức mạnh doanh nghiệp, tạo nền tảng mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu tham dự gặp mặt doanh nhân tiêu biểu nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam. Ảnh: TTXVN

Phát huy nguồn lực và thế mạnh của từng khu vực doanh nghiệp

Sau 40 năm Đổi mới, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam không ngừng lớn mạnh, trở thành lực lượng quan trọng trong phát triển kinh tế đất nước. Cả nước hiện có gần 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp hơn 60% GDP, khoảng 55% tổng thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho khoảng 17,6 triệu lao động.

Bước vào giai đoạn hướng tới tăng trưởng 2 con số, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp là phát triển cả về quy mô, năng suất và sức cạnh tranh. Nguồn lực cần được sử dụng hiệu quả hơn trong đầu tư, sản xuất, gắn với nâng khả năng làm chủ công nghệ và tăng giá trị tạo ra trong nước. Sự lớn mạnh của từng doanh nghiệp cần đi cùng với liên kết giữa các khu vực để nâng năng lực của nền kinh tế.

Phát biểu tại cuộc gặp mặt các doanh nghiệp tiêu biểu nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam diễn ra chiều ngày 12/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, trong gần 2 năm qua, Trung ương Đảng đã ban hành một hệ thống nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội nhằm mở đường, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo cơ hội phát triển cho doanh nghiệp, doanh nhân và người lao động.

Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao phải được hiện thực hóa bằng chương trình, dự án, sản phẩm và năng lực cụ thể. Đất nước cần thêm doanh nghiệp làm chủ công nghệ, thương hiệu được tin cậy và mạng lưới sản xuất có sức cạnh tranh quốc tế. Sự trưởng thành của doanh nghiệp trong 5 năm, 10 năm tới phải thể hiện bằng năng suất, chất lượng việc làm và vị thế thị trường.

Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài của Bộ Chính trị xác lập định hướng phát triển đồng bộ các khu vực kinh tế.

Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia. Ảnh: Lê Toàn

Trong đó, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia; kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia. Những định hướng này tạo cơ sở để mỗi khu vực phát huy thế mạnh, tăng cường liên kết và bổ trợ cho nhau trong quá trình phát triển.

Đối với kinh tế nhà nước, nguồn lực bao gồm đất đai, tài nguyên, kết cấu hạ tầng, ngân sách, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước và những nguồn lực Nhà nước nắm giữ, quản lý, chi phối. Vai trò chủ đạo được thể hiện thông qua năng lực bảo đảm các cân đối lớn, ổn định kinh tế vĩ mô, phát huy nguồn lực chiến lược và tạo điều kiện cho các khu vực khác phát triển.

Trong đó, doanh nghiệp nhà nước có trách nhiệm sử dụng hiệu quả vốn, tài sản được giao, tập trung vào ngành, lĩnh vực then chốt và phát huy vai trò dẫn dắt đầu tư.

Báo cáo của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tại cuộc gặp mặt doanh nghiệp tiêu biểu cho thấy, trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu khu vực doanh nghiệp nhà nước ước đạt 3,3 triệu tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế khoảng 283 nghìn tỷ đồng. Lợi nhuận, cổ tức và các khoản được chia theo phần vốn nhà nước nộp ngân sách ước khoảng 50 nghìn tỷ đồng.

Cùng với những kết quả này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đặt ra yêu cầu đổi mới quản trị, nâng hiệu quả sử dụng vốn để phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng yêu cầu doanh nghiệp nhà nước sử dụng hiệu quả nguồn lực, tập trung vào lĩnh vực then chốt, hạ tầng thiết yếu và công nghệ nền tảng; gắn quyền chủ động với trách nhiệm giải trình, đồng thời mở cơ hội cho doanh nghiệp trong nước.

Đối với kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 68-NQ/TW gắn phát triển khu vực này với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng năng suất lao động. Khả năng huy động nguồn lực, mở rộng sản xuất, xây dựng hệ thống quản trị hiện đại và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị là những yếu tố quan trọng để doanh nghiệp tư nhân nâng sức cạnh tranh.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư tư nhân đạt gần 1,65 triệu tỷ đồng, chiếm 53% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Khu vực này đóng góp vào thu ngân sách khoảng 496 nghìn tỷ đồng, tăng 38,1% so với cùng kỳ. Một số doanh nghiệp lớn đã mở rộng thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, hạn chế về vốn, công nghệ, quản trị và sức chống chịu vẫn hiện hữu, nhất là ở doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc nâng năng suất, chất lượng sản phẩm và phát triển các doanh nghiệp đầu chuỗi có năng lực cạnh tranh quốc tế là yêu cầu để nguồn lực tư nhân đóng góp hiệu quả hơn cho tăng trưởng.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, doanh nghiệp tư nhân cần đẩy mạnh đầu tư, đổi mới sáng tạo, hình thành các doanh nghiệp lớn có thương hiệu quốc tế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần nâng năng lực quản trị, sức chống chịu, năng suất và chất lượng sản phẩm. Đây là những nhiệm vụ cụ thể để phát huy nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

Đối với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt trọng tâm vào chất lượng và giá trị mà dòng vốn mang lại. Công nghệ, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, liên kết với doanh nghiệp trong nước và giá trị gia tăng là những yếu tố quan trọng để đánh giá đóng góp của khu vực này.

Số liệu Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu cho thấy, trong 9 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt trên 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%; vốn thực hiện đạt hơn 21 tỷ USD, tăng 12,1%, cao nhất từ trước đến nay. Tổng trị giá xuất nhập khẩu của khối doanh nghiệp FDI đạt hơn 685 tỷ USD; riêng xuất khẩu đạt gần 350 tỷ USD, chiếm gần 81% giá trị xuất khẩu cả nước.

Những kết quả này cho thấy đóng góp quan trọng của khu vực FDI đối với sản xuất, xuất khẩu và hội nhập. Yêu cầu đặt ra là tăng sức lan tỏa thông qua chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng trong nước và nâng tỷ lệ nội địa hóa. Sự tham gia sâu hơn của doanh nghiệp Việt Nam vào mạng lưới sản xuất sẽ góp phần nâng giá trị tạo ra trong nước và năng lực của doanh nghiệp nội địa.

Nâng năng suất, cải thiện môi trường kinh doanh và tăng cường liên kết

Đóng góp của các khu vực doanh nghiệp gắn với kết quả kinh tế tích cực trong 9 tháng đầu năm 2026. GDP tăng 9,01%, riêng quý III tăng 9,95% so với cùng kỳ. Vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 3,11 triệu tỷ đồng, tăng 15,1%; kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 888 tỷ USD, tăng 30,4%. Gần 224.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Từ nền tảng đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030 là yêu cầu chiến lược nhằm tạo bước phát triển bứt phá, nâng cao đời sống nhân dân và hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Doanh nghiệp giữ vai trò nòng cốt thông qua hoạt động sản xuất, tạo việc làm và đổi mới sáng tạo.

Tại Lễ kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam diễn ra vừa qua, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định, Đảng và Nhà nước luôn xác định doanh nghiệp là lực lượng nòng cốt của nền kinh tế. Vai trò này được khẳng định trong Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới, thay thế Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 9/12/2011, cùng các nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo đó, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, doanh nghiệp có vai trò quyết định trong nâng năng suất, chất lượng tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển, nâng năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế. Quá trình này đòi hỏi sự chủ động của doanh nghiệp cùng với việc tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh doanh.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chuyển mạnh từ tiếp nhận và trả lời kiến nghị sang giải quyết và đo lường kết quả. Mỗi kiến nghị cần xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và kết quả đầu ra; vướng mắc về pháp luật, cơ chế, chính sách phải được xử lý từ gốc.

Trong quý III/2026, hơn 72% trong số 202 kiến nghị doanh nghiệp được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổng hợp, chuyển đến các bộ, ngành đã được xử lý dứt điểm. Đến ngày 30/9, thời gian giải quyết thủ tục giảm 53%, chi phí tuân thủ giảm khoảng 55%, tương đương khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm.

Thời gian và chi phí thực tế doanh nghiệp tiết kiệm được là những thước đo cụ thể của hiệu quả cải cách. Việc giải quyết kiến nghị, tháo gỡ vướng mắc cần tiếp tục gắn với kết quả đầu ra, tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho đầu tư và sản xuất, kinh doanh.

Về phía doanh nghiệp, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị mở rộng đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh và nâng năng suất; xây dựng chiến lược dài hạn gắn với khai thác thị trường trong nước, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Doanh nghiệp cần tích cực tham gia các dự án trọng điểm về hạ tầng, năng lượng, công nghiệp và công nghệ.

Cùng với đầu tư, liên kết giữa các khu vực cần được cụ thể hóa bằng hoạt động đặt hàng, hợp tác sản xuất và hỗ trợ kỹ thuật. Doanh nghiệp lớn có thể tạo thêm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp FDI tăng cường chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển mạng lưới nhà cung ứng trong nước.

Đây cũng là yêu cầu của Phó Thủ tướng Thường trực về hình thành hệ sinh thái để doanh nghiệp nhỏ trưởng thành, doanh nghiệp vừa lớn lên, doanh nghiệp lớn có năng lực dẫn dắt. Việc tháo gỡ rào cản tiếp cận vốn, đất đai, hạ tầng, công nghệ, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao cần gắn với mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng.

Năng lực công nghệ, chất lượng nhân lực và quản trị doanh nghiệp là những yếu tố trực tiếp tác động đến năng suất. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu doanh nhân lấy công nghệ, con người và quản trị làm trọng tâm, kiên trì đầu tư, tạo sản phẩm có giá trị. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo phải góp phần nâng năng suất, chất lượng và hiệu quả; khát vọng vươn lên phải thể hiện bằng năng lực làm chủ và kết quả thực tế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đề nghị doanh nghiệp tăng đầu tư nghiên cứu và phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa; nâng trình độ nhân lực và hiện đại hóa quản trị. Những hoạt động này góp phần giảm chi phí, nâng sức cạnh tranh và giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Có thể thấy, phát huy hiệu quả nguồn lực của từng khu vực, nâng năng suất và tăng cường liên kết là những yêu cầu xuyên suốt đối với cộng đồng doanh nghiệp. Kết quả trong đầu tư, sản xuất, năng lực công nghệ và chất lượng việc làm sẽ tạo nền tảng để doanh nghiệp đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số.