Kiểm soát thủ tục hành chính ngay từ khâu đề xuất chính sách, đẩy mạnh giải quyết trên môi trường điện tử

Các quy định về thủ tục hành chính phải bảo đảm tính minh bạch, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện.

Nghị định quy định việc kiểm soát hoạt động xây dựng quy định, thực hiện, rà soát, đánh giá thủ tục hành chính và quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính. Đối tượng áp dụng gồm cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương, người có thẩm quyền, cơ quan trung ương được tổ chức theo hệ thống ngành dọc đóng tại địa phương, chính quyền địa phương cùng các cá nhân, tổ chức có liên quan đến hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính.

Kiểm soát thủ tục hành chính ngay từ khi đề xuất chính sách

Theo Nghị định, công tác kiểm soát thủ tục hành chính phải bảo đảm thực hiện hiệu quả các mục tiêu cải cách thủ tục hành chính, cải cách hành chính; đồng thời bảo đảm sự tham gia của cá nhân, tổ chức và các bên liên quan trong quá trình xây dựng, thực hiện và đánh giá thủ tục hành chính.

Một trong những yêu cầu quan trọng là kịp thời phát hiện để bãi bỏ hoặc sửa đổi, bổ sung những thủ tục hành chính không còn phù hợp, phức tạp, gây phiền hà. Các thủ tục hành chính được ban hành phải đúng quy định, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức cho cả đối tượng thực hiện và cơ quan giải quyết.

Đáng chú ý, Nghị định yêu cầu việc kiểm soát thủ tục hành chính phải được thực hiện ngay từ khi đề xuất chính sách, trong quá trình soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật và tiến hành thường xuyên, liên tục trong suốt quá trình tổ chức thực hiện.

Cùng với đó, hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính phải gắn chặt với chuyển đổi số và quản trị dữ liệu, bảo đảm khả năng khai thác, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu trong toàn bộ quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

Quy định này đặt ra yêu cầu kiểm soát thủ tục hành chính một cách xuyên suốt, từ khâu xây dựng chính sách đến tổ chức thực hiện, nhằm hạn chế phát sinh các quy định không cần thiết, đồng thời nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Nghị định quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong công tác kiểm soát thủ tục hành chính, bảo đảm sự thống nhất trong quản lý và tổ chức thực hiện.

Theo đó, Bộ Tư pháp có trách nhiệm giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính. Cục Kiểm soát thủ tục hành chính thuộc Bộ Tư pháp thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tư pháp quản lý nhà nước về lĩnh vực này.

Tại các bộ, cơ quan ngang bộ, tổ chức pháp chế hoặc Văn phòng có chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ thực hiện quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính trong phạm vi ngành, lĩnh vực được giao quản lý.

Ở địa phương, Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn.

Đối với cấp xã, Trung tâm Phục vụ hành chính công thuộc Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu có trách nhiệm tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính tại địa phương.

Trường hợp địa phương tổ chức theo mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công một cấp, Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã triển khai công tác kiểm soát thủ tục hành chính trên địa bàn.

Việc xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị nhằm bảo đảm công tác kiểm soát thủ tục hành chính được triển khai thống nhất, đồng bộ, phù hợp với tổ chức bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương.

Ưu tiên thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử

Về quy định thủ tục hành chính trong văn bản quy phạm pháp luật, Nghị định yêu cầu bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ, hiệu quả và không trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Các quy định về thủ tục hành chính phải bảo đảm tính minh bạch, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện; tiết kiệm thời gian, chi phí cho cơ quan, tổ chức, cá nhân và bảo đảm quyền bình đẳng giữa các đối tượng thực hiện.

Đồng thời, thủ tục hành chính phải bảo đảm tính liên thông với các thủ tục có liên quan, thực hiện phân công, phân cấp rõ ràng, minh bạch, hợp lý; quy định đầy đủ, cụ thể các bộ phận cấu thành và tuân thủ nguyên tắc số hóa, sử dụng, kết nối liên thông dữ liệu, định danh điện tử, chỉ yêu cầu cung cấp thông tin một lần trong quá trình giải quyết.

Nghị định cũng quy định cơ quan lập đề xuất chính sách, cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm đánh giá tác động của thủ tục hành chính nếu giải pháp thực hiện chính sách, dự án hoặc dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có quy định về thủ tục hành chính.

Đối với những thủ tục hành chính có quy định làm hạn chế quyền tự do kinh doanh, cạnh tranh bình đẳng của cá nhân, tổ chức hoặc ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, môi trường, các yêu cầu, điều kiện của thủ tục hành chính phải được quy định tại văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Chính phủ.

Nghị định xác định, thủ tục hành chính phải được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự và thủ tục của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Theo đó, một thủ tục hành chính phải có đầy đủ các bộ phận cấu thành cơ bản, gồm: tên thủ tục hành chính; trình tự thực hiện; cách thức thực hiện; thành phần, số lượng hồ sơ; thời hạn giải quyết; đối tượng thực hiện và cơ quan giải quyết thủ tục hành chính.

Đối với những thủ tục có yêu cầu về mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính; kết quả thực hiện; yêu cầu, điều kiện hoặc phí, lệ phí, các nội dung này cũng phải được xác định là bộ phận cấu thành của thủ tục hành chính.

Trường hợp không quy định đầy đủ, cụ thể các bộ phận cấu thành thủ tục hành chính trong cùng một văn bản, phải giao cơ quan hoặc người có thẩm quyền quy định bổ sung, bảo đảm các nội dung này có hiệu lực cùng thời điểm với văn bản giao quy định thủ tục hành chính hoặc thời điểm có hiệu lực của quy định thủ tục hành chính.

Đặc biệt, Nghị định nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền lựa chọn cách thức thực hiện thủ tục hành chính của cá nhân, tổ chức. Trong đó, ưu tiên các thủ tục có thể thực hiện trên môi trường điện tử và không phụ thuộc vào địa giới hành chính.

Cùng với nguyên tắc chỉ cung cấp thông tin một lần, việc tăng cường kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu được kỳ vọng sẽ góp phần giảm yêu cầu về hồ sơ, giấy tờ, hạn chế việc cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính.