Biến động ngắn hạn mở ra cơ hội dài hạn trên thị trường chứng khoán

Lịch sử nghiêng về phía tích cực

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua một giai đoạn không mấy dễ chịu đối với nhà đầu tư. Áp lực từ mặt bằng lãi suất cao, thanh khoản hệ thống chưa thực sự cải thiện, cùng những biến động địa chính trị trên thế giới khiến VN-Index liên tục xuất hiện các nhịp điều chỉnh mạnh trong những tháng đầu năm 2026.

Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ chu kỳ, những biến động hiện nay có thể không phải là dấu hiệu của một xu hướng suy giảm kéo dài, mà là giai đoạn tích lũy trước một chu kỳ tăng trưởng mới.

Sau giai đoạn tăng mạnh, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một quãng nghỉ cần thiết.

Trong báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, Trung tâm Phân tích Công ty chứng khoán SSI (SSI Research) cho rằng, các giai đoạn chịu áp lực vĩ mô lớn và biến động mạnh của thị trường thường lại là thời điểm mở ra những chu kỳ đầu tư có mức sinh lời hấp dẫn nhất.

Nhìn lại lịch sử, năm 2011 và năm 2022 đều là những giai đoạn thị trường đối mặt với hàng loạt thách thức như lạm phát tăng cao, chính sách tiền tệ thắt chặt, rủi ro địa chính trị gia tăng và thanh khoản suy giảm mạnh. Tuy nhiên, sau các cú sốc đó, thị trường đều ghi nhận những nhịp phục hồi đáng kể. VN-Index tăng khoảng 60-80% trong giai đoạn 2012-2014 và tiếp tục lặp lại mức tăng tương tự trong chu kỳ 2023-2025, mang lại lợi nhuận vượt trội cho những nhà đầu tư kiên trì nắm giữ cổ phiếu trong giai đoạn điều chỉnh.

Bối cảnh năm 2026 mang nhiều nét tương đồng với các chu kỳ trước. Lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn dự kiến, áp lực lạm phát gia tăng do giá năng lượng và những bất ổn tại Trung Đông tiếp tục tác động đến tâm lý nhà đầu tư. Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng là nền tảng kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện được đánh giá vững chắc hơn đáng kể so với các giai đoạn trước.

Báo cáo của SSI Research cho thấy, tăng trưởng GDP năm 2026 có thể đạt 8,5-9%, được dẫn dắt bởi đầu tư công và dòng vốn FDI. Trong 5 tháng đầu năm, vốn FDI giải ngân đạt 9,75 tỷ USD, mức cao nhất cùng kỳ trong vòng 5 năm. Kế hoạch giải ngân đầu tư công khoảng 1,1 triệu tỷ đồng cũng được kỳ vọng tăng tốc trong nửa cuối năm, tạo động lực cho nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.

Không chỉ vậy, quá trình cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán đang diễn ra mạnh mẽ hơn. Câu chuyện nâng hạng thị trường hiện không còn đơn thuần là mục tiêu kỹ thuật, mà gắn với việc nâng cao khả năng đầu tư thực chất của thị trường thông qua tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, mở rộng nguồn cung hàng hóa chất lượng và cải thiện hạ tầng giao dịch.

“Tranh thủ” tích lũy trong biến động

Dù đánh giá tích cực về triển vọng trung và dài hạn, SSI Research nhận định, thị trường vẫn có thể tiếp tục dao động trong biên độ hẹp trong thời gian tới. Mặt bằng lãi suất cao, thanh khoản hệ thống chưa thực sự dồi dào và xu hướng bán ròng kéo dài của khối ngoại vẫn là những yếu tố gây áp lực lên tâm lý nhà đầu tư. Trong bối cảnh đó, chiến lược giao dịch ngắn hạn có thể là mua khi điều chỉnh và chốt lời khi thị trường hồi phục.

Tuy nhiên, xét ở góc nhìn dài hạn, những nhịp điều chỉnh hiện nay lại mở ra cơ hội tích lũy cổ phiếu với mức định giá hấp dẫn hơn. SSI Research dự báo tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết năm 2026 đạt khoảng 20,9%, trong khi VN-Index đang giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 12-13 lần. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup, mức định giá chỉ còn khoảng 10,3 lần, thấp hơn đáng kể so với trung bình nhiều năm.

Bên cạnh yếu tố định giá, nhiều động lực dài hạn vẫn đang hình thành. Quá trình nâng hạng thị trường của FTSE Russell dự kiến mang lại khoảng 1,4 tỷ USD dòng vốn thụ động trong giai đoạn 2026-2027. Song song với đó là kỳ vọng dòng vốn chủ động sẽ quay trở lại khi môi trường đầu tư cải thiện và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam tiếp tục nổi bật trong khu vực.

Theo SSI Research, áp lực hiện tại của thị trường vẫn nằm trong tầm kiểm soát và chưa mang tính hệ thống như các giai đoạn khủng hoảng trước đây. Điều đó đồng nghĩa những biến động ngắn hạn có thể chỉ là phép thử đối với tâm lý nhà đầu tư, trong khi nền tảng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế và thị trường vốn vẫn đang tiếp tục được củng cố. Với nhà đầu tư dài hạn, đây có thể là giai đoạn cần nhiều sự kiên nhẫn hơn là sự bi quan, bởi lịch sử cho thấy những cơ hội lớn thường xuất hiện khi thị trường đối mặt với nhiều nghi ngại nhất.