 |
Lấy công nghệ làm nền tảng cho tăng trưởng
Giai đoạn 2026-2028 được xác định là bước chuyển quan trọng của Việt Nam sang thời kỳ phát triển mới, với yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững ở mức cao hơn. Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ mang ý nghĩa định lượng mà còn đòi hỏi đổi mới căn bản mô hình phát triển, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Điều này yêu cầu chính sách tài chính chuyển từ hỗ trợ sang kiến tạo và dẫn dắt tăng trưởng.
Trong bối cảnh đó, mô hình tăng trưởng dựa vào vốn và lao động giá rẻ bộc lộ nhiều hạn chế, không còn phù hợp. KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành nền tảng chủ đạo cho tăng trưởng. Điều này đòi hỏi tái cấu trúc mạnh mẽ cơ chế phân bổ nguồn lực, đặc biệt là tài chính công, đồng thời thúc đẩy khu vực tư nhân đầu tư vào nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ mới.
Quá trình chuyển đổi xanh cũng đặt ra yêu cầu lớn về nguồn lực tài chính và điều chỉnh đồng bộ các chính sách thuế, đầu tư và thị trường vốn. Hạ tầng chiến lược tiếp tục giữ vai trò trụ cột, giúp mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng. Việc xác định rõ cơ hội, thách thức và giải pháp tài chính là cơ sở quan trọng để xây dựng định hướng nghiên cứu KHCN ngành Tài chính.
Định hướng nghiên cứu tập trung hoàn thiện khung pháp lý thúc đẩy phát triển các quỹ KHCN, quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, xây dựng cơ chế tự chủ phù hợp cho các tổ chức KHCN công lập nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong bối cảnh kinh tế số.
Một nội dung trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu tài chính quốc gia trên môi trường số, kết nối các bộ, ngành theo chủ trương chuyển đổi số. Đồng thời, hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu thống kê trong nền kinh tế số, phát triển nền tảng tài chính mở và cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa khu vực công và tư, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.
Việc nghiên cứu tích hợp công nghệ số vào quản lý ngân sách nhà nước từ khâu lập, phân bổ đến quyết toán và giám sát được chú trọng. Điều này giúp nâng cao hiệu lực quản lý tài chính công và thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Tài chính, hướng tới nền tài chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.
Ưu tiên công nghệ chiến lược và chuyển đổi số
Định hướng cũng nhấn mạnh phát triển các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, blockchain, 5G, robot tự hành và thiết bị bay không người lái. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo đột phá, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đồng thời, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế nhằm thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư cho KHCN.
Song song đó, chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực như bán dẫn và AI, được ưu tiên. Các cơ chế hợp tác công tư trong nghiên cứu, phát triển công nghệ và đào tạo nhân lực số sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững và hiệu quả.
| Xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) theo ngành, lĩnh vực nhằm tạo hành lang pháp lý an toàn để thử nghiệm đối với công nghệ, mô hình kinh doanh mới; ưu tiên các lĩnh vực công nghệ chiến lược; chính sách ưu tiên sử dụng sản phẩm công nghệ chiến lược trong cơ quan nhà nước hoặc các doanh nghiệp nhà nước khi đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn, quy chuẩn, chất lượng và tính năng sử dụng. |
Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ chế tài chính cho phát triển kinh tế dữ liệu, sàn giao dịch dữ liệu và cải cách phương thức quản lý nhiệm vụ KHCN được đặt ra. Các chính sách ưu đãi đầu tư, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và thúc đẩy khu vực tư nhân tham gia sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho chuyển đổi số quốc gia.
Định hướng cũng tập trung hoàn thiện cơ chế thúc đẩy phát triển công nghệ cao trong các ngành ưu tiên, xây dựng chính sách sandbox và ưu tiên sử dụng sản phẩm công nghệ trong khu vực nhà nước. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế để doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò dẫn dắt trong đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ chiến lược.
Ngoài ra, nghiên cứu tác động của AI và tự động hóa đến nguồn thu ngân sách và các vấn đề kinh tế - xã hội cũng được chú trọng. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu và thống kê hiện đại, ứng dụng công nghệ tiên tiến sẽ nâng cao chất lượng dự báo, hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong bối cảnh kinh tế số.
Cuối cùng, việc hoàn thiện khung pháp lý cho kinh tế số, fintech, thương mại điện tử và ứng dụng công nghệ như AI, blockchain, dữ liệu lớn trong quản lý tài chính công được nhấn mạnh. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả giám sát, đánh giá chính sách và phát triển nền tài chính thông minh trong tương lai.
