Giá dầu neo cao, vì sao cổ phiếu dầu khí vẫn biến động mạnh?

Đầu năm 2026, cổ phiếu dầu khí luôn là tâm điểm hút dòng tiền.

“Có thời điểm lãi gần 80%, nhưng chỉ sau khoảng 2 tháng, nhiều tài khoản đã đánh mất gần một nửa thành quả”. Theo chuyên gia Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, đây là trạng thái điển hình của không ít nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu dầu khí trong những tháng đầu năm 2026 - giai đoạn được xem là một trong những chu kỳ biến động mạnh nhất của nhóm năng lượng trong nhiều năm trở lại đây.

Thực tế, trong hơn 2 tháng đầu năm 2026, dầu khí là nhóm tăng mạnh nhất thị trường khi hàng loạt cổ phiếu như GAS, BSR, PLX, PVD hay OIL liên tục bứt phá cùng đà leo thang của giá dầu thế giới. Căng thẳng Mỹ - Iran và nguy cơ gián đoạn nguồn cung qua Eo biển Hormuz đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh, kéo theo kỳ vọng rất lớn của thị trường vào triển vọng lợi nhuận của nhóm doanh nghiệp dầu khí.

Dòng tiền đã đẩy “sóng dầu khí” đi xa đến đâu?

Dòng tiền vào nhóm dầu khí thực tế đã xuất hiện từ cuối năm 2025, nhưng chỉ thực sự tăng tốc sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026 khi giá dầu thế giới leo thang và nhóm năng lượng trở thành tâm điểm của thị trường.

Trong nhóm vốn hóa lớn, GAS là cổ phiếu phản ánh rõ nhất trạng thái tăng theo kỳ vọng. Từ vùng hơn 70.000 đồng/cổ phiếu đầu năm, cổ phiếu nhanh chóng vượt mốc 100.000 đồng/cổ phiếu và có thời điểm tiến lên vùng 110.000-120.000 đồng/cổ phiếu trong các phiên đầu tháng 3. Thanh khoản tăng mạnh cho thấy dòng tiền khi đó không chỉ phản ứng với diễn biến giá dầu, mà còn đặt kỳ vọng rất lớn vào khả năng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp khí trong chu kỳ năng lượng mới.

Trong khi đó, OIL lại là cổ phiếu phản ánh rõ nhất trạng thái đầu cơ ngắn hạn của dòng tiền dầu khí. Đầu năm, cổ phiếu chủ yếu dao động quanh vùng 14.000 đồng/cổ phiếu trước khi bước vào nhịp tăng mạnh cùng sóng dầu khí. Sau giai đoạn breakout, OIL không xuất hiện nhịp giảm sâu kéo dài mà chủ yếu giữ nền giá cao rồi tiếp tục tăng trở lại trong tháng 5 cùng đà hồi phục của nhóm năng lượng.

Điểm đáng chú ý là nhóm dầu khí năm nay không vận động theo một “con sóng đồng thuận” như nhiều giai đoạn trước. Nếu như giai đoạn đầu năm, dòng tiền gần như mua mạnh toàn bộ nhóm năng lượng theo kỳ vọng giá dầu tăng, thì từ tháng 3 trở đi, diễn biến giá bắt đầu phân hóa rõ hơn giữa từng nhóm doanh nghiệp. Đây cũng là giai đoạn thị trường không còn nhìn nhóm dầu khí như một câu chuyện chung, mà bắt đầu định giá riêng theo từng mảng hoạt động và triển vọng lợi nhuận.

Khi kỳ vọng đi trước thực tế

Ngay sau khi tạo đỉnh đầu tháng 3, nhiều cổ phiếu dầu khí bắt đầu điều chỉnh mạnh dù giá dầu thế giới chưa hạ nhiệt đáng kể.

Với GAS, từ vùng giá trên 110.000 đồng/cổ phiếu, cổ phiếu có thời điểm giảm về quanh vùng hơn 70.000 đồng/cổ phiếu trong tháng 4 trước khi hồi phục trở lại lên quanh 89.000 đồng/cổ phiếu vào giữa tháng 5. Điều đáng chú ý là nhịp giảm này không đến từ việc giá dầu lao dốc, mà chủ yếu xuất phát từ việc thị trường bắt đầu đánh giá lại triển vọng lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp.

Theo kế hoạch kinh doanh năm 2026, GAS đặt mục tiêu lợi nhuận sau thuế khoảng 9.019 tỷ đồng, giảm khoảng 22% so với năm trước dù doanh thu vẫn tăng trưởng. Tương tự, BSR dù đặt kế hoạch doanh thu hơn 154.000 tỷ đồng, tăng khoảng 7,4%, nhưng lợi nhuận sau thuế dự kiến giảm gần 59%. PVD cũng xây dựng kế hoạch lợi nhuận thấp hơn khoảng 23% so với năm trước.

Điều này phản ánh một thực tế quan trọng: giá dầu tăng không đồng nghĩa lợi nhuận của toàn bộ doanh nghiệp dầu khí sẽ tăng tương ứng.

Theo đánh giá của các chuyên gia phân tích, phần lớn doanh nghiệp dầu khí hiện đều đặt kế hoạch kinh doanh khá thận trọng do lo ngại biến động lớn của thị trường năng lượng. Với nhóm hạ nguồn như BSR hay OIL, rủi ro tồn kho và biến động biên lợi nhuận lọc hóa dầu và biến động chi phí đầu vào vẫn là những yếu tố có thể ảnh hưởng mạnh đến biên lợi nhuận. Trong khi đó, nhóm thượng nguồn như PVD hay PVS lại phản ánh nhiều hơn kỳ vọng về chu kỳ đầu tư khai thác và giá thuê giàn khoan.

Thị trường đang chọn lọc lại nhóm dầu khí

Sau hơn một tháng điều chỉnh mạnh, dòng tiền bắt đầu quay trở lại nhóm dầu khí từ đầu tháng 5, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu tiếp tục neo cao và căng thẳng Trung Đông chưa hạ nhiệt.

Tuy nhiên, khác với giai đoạn đầu năm khi dòng tiền gần như mua mạnh toàn bộ nhóm dầu khí, diễn biến hiện tại cho thấy thị trường đang chọn lọc rõ hơn giữa từng nhóm cổ phiếu.

Nếu như GAS phản ánh kỳ vọng lợi nhuận của doanh nghiệp khí vốn hóa lớn, BSR lại gắn với câu chuyện lọc hóa dầu và hiệu ứng VN30 khi cổ phiếu được thêm vào rổ chỉ số từ giữa tháng 5. Trong khi đó, OIL tiếp tục là cổ phiếu mang tính đầu cơ theo giá dầu và tâm lý thị trường, còn PVD phản ánh kỳ vọng về chu kỳ đầu tư thượng nguồn và hoạt động khoan dầu khí trong giai đoạn tới.

Diễn biến của nhóm dầu khí trong 5 tháng đầu năm cũng cho thấy thị trường hiện không còn giao dịch theo logic “cả ngành cùng tăng” như trước, mà đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh hơn theo triển vọng thực tế của từng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh giá dầu vẫn neo cao và các yếu tố địa chính trị chưa hạ nhiệt, nhóm dầu khí được đánh giá vẫn còn dư địa thu hút dòng tiền trong thời gian tới, đặc biệt khi câu chuyện an ninh năng lượng tiếp tục được nhấn mạnh. Chính phủ gần đây cũng yêu cầu các bộ, ngành xây dựng giải pháp dự phòng về nguồn lực nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và an toàn tài chính quốc gia. Đây được xem là một trong những yếu tố có thể tiếp tục hỗ trợ kỳ vọng của thị trường với nhóm năng lượng, dù xu hướng phân hóa nhiều khả năng sẽ ngày càng rõ nét hơn giữa từng doanh nghiệp.