Đổi mới quản trị và chuẩn mực nghề nghiệp trước thách thức từ AI

Hội thảo quốc tế SANDBOX lần thứ 3 năm 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo trong kinh doanh, kế toán và tài chính giữa bối cảnh bất định”.

AI phải đi vào “bài toán” quản trị

Chia sẻ tại Hội thảo quốc tế SANDBOX lần thứ 3 năm 2026 diễn ra ngày 22/9, GS,TS. Trần Thị Thanh Tú, Trưởng ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo, Giám đốc Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, AI, công nghệ số, các mô hình kinh doanh mới cùng quá trình tái cấu trúc chuỗi giá trị toàn cầu đang định hình lại phương thức vận hành của nền kinh tế và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh ấy, chuyển đổi số đã trở thành nền tảng đối với năng suất, sức cạnh tranh, khả năng thích ứng và tăng trưởng bền vững tại Việt Nam cũng như ASEAN. Tuy nhiên, công nghệ tự thân chưa bảo đảm thành công. Theo GS,TS. Trần Thị Thanh Tú, vấn đề cốt lõi là biến công nghệ thành những giá trị bền vững, đo lường được và có trách nhiệm.

Cách tiếp cận này cho thấy một yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp: hiệu quả AI cần được lượng hóa thay vì dừng ở số lượng công cụ được triển khai. Một hệ thống AI có ý nghĩa khi góp phần rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí, nâng doanh thu, cải thiện dòng tiền, sử dụng vốn hiệu quả hoặc giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác hơn.

GS,TS. Trần Thị Thanh Tú, Trưởng ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo, Giám đốc Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ tại Hội thảo.

Từ góc độ quản trị và tăng trưởng, ông Nguyễn Đức Thái, Giám đốc điều hành của SAPP Academy, đại diện Câu lạc bộ Giám đốc Tài chính CFO Việt Nam cho rằng, AI thực sự tạo giá trị khi năng lực công nghệ được kết nối đúng với vấn đề quản trị và yêu cầu phát triển tương ứng với từng giai đoạn của doanh nghiệp.

Mô hình AI Management Infrastructure được ông Nguyễn Đức Thái đề cập cho thấy cách AI có thể kết nối tín hiệu thị trường với chiến lược, ưu tiên tạo giá trị, hoạt động vận hành và quá trình ra quyết định. Đích đến cuối cùng vẫn là những kết quả cụ thể về tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền, hiệu quả sử dụng vốn và lợi thế chiến lược.

Ở góc độ triển khai, TS. Trần Thế Trung, Phó Giám đốc Khối Sản phẩm AI, FPT Smart Cloud, Tập đoàn FPT đề cập AI Agents và mô hình Enterprise Operating System (EOS). Theo ông, AI có thể tham gia tối ưu quy trình, nâng năng suất, hỗ trợ quyết định dựa trên dữ liệu, song cần được đặt trong các lớp tri thức, quản trị, kiểm soát và khả năng truy vết.

Những ứng dụng trong chăm sóc khách hàng, bán hàng, xử lý tài liệu, đào tạo nhân sự, phân tích dữ liệu hay tự động hóa quy trình cho thấy AI đang dịch chuyển từ công cụ dành cho từng cá nhân thành một cấu phần trong hệ thống vận hành. Sự thay đổi này đồng nghĩa doanh nghiệp cần quản trị AI như một năng lực tổ chức thay vì một giải pháp công nghệ riêng lẻ.

Chuẩn mực nghề nghiệp phải tiến cùng năng lực AI

Sự thay đổi còn diễn ra mạnh mẽ đối với nghề kế toán, kiểm toán và tài chính. PGS. Kanitsorn Terdpaopong, Đại học Rangsit Thái Lan cho rằng cần tái định hình vai trò của chuyên gia kế toán trong kỷ nguyên AI. Công nghệ đang thay đổi những nhiệm vụ doanh nghiệp và xã hội tin tưởng giao cho người làm nghề kế toán thực hiện.

Khi các tác vụ ghi chép, tổng hợp và xử lý dữ liệu có thể được tự động hóa với tốc độ ngày càng cao, giá trị nghề nghiệp dịch chuyển sang phân tích, diễn giải dữ liệu, phán đoán, tư vấn chiến lược và quản trị rủi ro. Người làm kế toán, tài chính vì thế cần hiểu công nghệ đủ sâu để kiểm soát kết quả, phát hiện bất thường và chịu trách nhiệm với quyết định chuyên môn.

Yêu cầu ấy kéo theo thay đổi trong đào tạo. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người học cần phát triển năng lực AI và dữ liệu, tư duy phản biện, phán đoán nghề nghiệp, trách nhiệm đạo đức, giao tiếp và giải quyết vấn đề thực tế. Khi AI có thể đưa ra câu trả lời nhanh, năng lực đặt đúng câu hỏi và đánh giá độ tin cậy của câu trả lời càng trở nên quan trọng.

Ông Adam Mulawarman Tugio, Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước Cộng hòa Indonesia tại Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.

Trong khi đó, TS. Lê Anh Ngọc, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo Lượng tử và An ninh Mạng (QACI) thuộc Tập đoàn FPT lưu ý, khi AI được ứng dụng sâu hơn trong quản lý, tài chính và điện toán đám mây, yêu cầu về bảo mật, quản trị dữ liệu và chuẩn mực đạo đức công nghệ cũng gia tăng tương ứng.

Rủi ro vì thế cần được nhìn nhận song hành với cơ hội. Ông Adam M. Tugio, Đại sứ Indonesia tại Việt Nam chỉ ra những vấn đề liên quan chất lượng dữ liệu, tính minh bạch, sai lệch thuật toán, an ninh mạng, quyền riêng tư và trách nhiệm giải trình. Đây đều là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin đối với thông tin tài chính.

Theo ông Adam M. Tugio, cơ chế thử nghiệm pháp lý sandbox có thể tạo môi trường kiểm soát để công nghệ mới được thử nghiệm dưới sự giám sát trước khi triển khai rộng. Kết quả thực tế từ quá trình thử nghiệm cũng cung cấp cơ sở để hoàn thiện chính sách, cân bằng giữa nhu cầu đổi mới với yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng, nhà đầu tư và hệ thống tài chính.

Điều đó cũng mở ra một hướng phát triển mới cho nguồn nhân lực tài chính, kế toán. Lợi thế nghề nghiệp trong tương lai sẽ gắn nhiều hơn với năng lực phân tích, phán đoán, tư vấn, quản trị rủi ro và bảo đảm độ tin cậy của thông tin. AI có thể xử lý khối lượng dữ liệu rất lớn, song trách nhiệm đối với quyết định cuối cùng vẫn cần được xác định rõ.

Khi AI chuyển từ công cụ hỗ trợ thành một phần của hạ tầng vận hành, thước đo quan trọng sẽ là giá trị thực được tạo ra. Doanh nghiệp cần gắn đầu tư công nghệ với mục tiêu kinh doanh, trường đại học cần cập nhật năng lực đào tạo, còn chuẩn mực nghề nghiệp cần thích ứng với môi trường mới. Đó là nền tảng để khai thác AI theo hướng hiệu quả, an toàn và bền vững.