Ưu tiên tối đa cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về kết quả triển khai thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia.

Sáng ngày 23/4, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về kết quả triển khai thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035; phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện đến hết năm 2026.

Tiến độ giải ngân nguồn vốn còn thấp

Báo cáo tại cuộc họp cho thấy, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 khoảng trên 20.569 tỷ đồng vốn đầu tư công; khoảng 7.000 tỷ đồng để thực hiện nhiệm vụ: Quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức triển khai các nội dung của Chương trình cấp quốc gia, quy mô liên vùng, liên tỉnh, nhiệm vụ đặc thù, nhiệm vụ trọng yếu về quốc phòng, an ninh quốc gia và các nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao...

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, việc triển khai Chương trình vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc chủ yếu như: Một số văn bản hướng dẫn của bộ, cơ quan Trung ương còn ban hành chậm, ảnh hưởng đến tiến độ cụ thể hóa nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện ở địa phương. Tiến độ giải ngân nguồn vốn năm 2025 kéo dài sang năm 2026 còn thấp, trong khi khối lượng công việc chuyển tiếp lớn.

Chương trình giai đoạn 2026-2035 là Chương trình tích hợp 3 chương trình MTQG giai đoạn 2021-2025, có phạm vi rộng, nội dung lớn, liên quan nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều cơ quan tham gia. Trong khi đó, năm 2026 vừa là năm đầu thực hiện giai đoạn mới, vừa là năm chuyển tiếp về nguồn vốn, cơ chế quản lý và tổ chức bộ máy nên yêu cầu điều phối, lồng ghép nguồn lực và tổ chức thực hiện cao hơn.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh báo cáo tại cuộc họp.

Nguyên nhân chủ yếu là do khối lượng hồ sơ, nhiệm vụ chuyển tiếp lớn; một số cơ quan phối hợp chưa kịp thời; năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, còn chưa đồng đều; một số khó khăn của giai đoạn trước tiếp tục tác động sang giai đoạn 2026-2030, làm cho yêu cầu thực hiện Chương trình trong giai đoạn mới cao hơn, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện hơn…

Tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu khi phân bổ vốn đầu tư

Sau khi nghe các ý kiến phát biểu, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thẳng thắn chỉ rõ một số hạn chế như: Việc ban hành văn bản hướng dẫn còn chậm ở một số bộ, ngành; tiến độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa đáp ứng yêu cầu…

Để triển khai hiệu quả trong thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo, cơ quan thường trực và bộ phận giúp việc từ Trung ương đến địa phương. Ở Trung ương, đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Nội vụ và Bộ Dân tộc và Tôn giáo sớm trình phương án thành lập Ban Chỉ đạo ngay trong tháng 4/2026. Đồng thời, đề nghị các bộ, ngành tập trung giải ngân dứt điểm nguồn vốn giai đoạn 2021-2025 chuyển sang năm 2026; kịp thời tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, không để xảy ra tình trạng vốn tồn đọng hoặc bị thu hồi, ảnh hưởng đến các địa phương khó khăn.

Về định hướng đầu tư, Phó Thủ tướng yêu cầu khi phân bổ vốn giai đoạn 2026-2030, phải ưu tiên tối đa cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu như: Nước sạch, đất sản xuất, y tế, giáo dục, nhà ở cho người dân. Tránh đầu tư dàn trải, lựa chọn các hạng mục dễ làm nhưng không đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.

Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng đề nghị chủ động triển khai các cơ chế, chính sách đã ban hành; trường hợp phát sinh khó khăn, vướng mắc cần kịp thời tổng hợp, báo cáo Chính phủ để xem xét, xử lý. Các địa phương cần ban hành danh mục ưu tiên nguồn lực, tập trung cao nhất cho vùng khó khăn, khu vực biên giới, hải đảo; ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, lãng phí.

Đồng thời, Phó Thủ tướng cũng đề nghị các địa phương tạo đột phá trong phát triển nông thôn, miền núi, nhất là thúc đẩy chuyển đổi số, gắn với phát triển du lịch, qua đó nâng cao đời sống người dân. Các địa phương cần khẩn trương hoàn thiện kế hoạch thực hiện của Chương trình MTQG; tập trung giải ngân vốn, rà soát các nội dung không còn nhu cầu để kịp thời đề xuất điều chỉnh; tăng cường công tác rà soát, đánh giá để bảo đảm triển khai hiệu quả, đúng mục tiêu…