TP. Hồ Chí Minh hướng tới siêu đô thị: Khi hạ tầng mở đường phát triển

Các đại biểu thực hiện nghi thức ấn nút khởi công các dự án trọng điểm tại TP. Hồ Chí Minh ngày 29/4/2026, chào mừng 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Ảnh: T.D

Hạ tầng - nền tảng tăng trưởng kinh tế

Sau khi sáp nhập tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, không gian phát triển của TP. Hồ Chí Minh được mở rộng, đang mở ra cơ hội phát triển mới với việc hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, tích hợp và kết nối cao. Đây được xem là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của các đô thị lớn trên thế giới.

PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh nhận định, việc hình thành TP. Hồ Chí Minh mới đã tạo ra một thực thể kinh tế - hành chính quy mô lớn, tích hợp các lợi thế về công nghiệp, logistics, cảng biển và đổi mới sáng tạo. Trên cơ sở đó, Thành phố đang được định hướng phát triển theo mô hình “một trung tâm, ba vùng, một đặc khu”, gắn với các hành lang kinh tế chiến lược và các trụ cột phát triển chủ đạo.

Trong tiến trình phát triển đó, hạ tầng được xác định là nền tảng then chốt, không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao năng suất và cải thiện chất lượng sống của người dân.

Những năm gần đây, TP. Hồ Chí Minh đã chủ động huy động đa dạng nguồn lực, từ đầu tư công đến hợp tác công - tư (PPP), nhằm triển khai hàng loạt dự án giao thông chiến lược, từng bước tháo gỡ các “điểm nghẽn” kéo dài của đô thị.

Diện mạo đô thị TP. Hồ Chí Minh ngày càng hiện đại. Ảnh: Systra

Trọng tâm là hoàn thiện các trục giao thông hướng tâm kết hợp với hệ thống đường vành đai 2, 3, 4, đồng thời phát triển các tuyến cao tốc liên vùng như TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, TP. Hồ Chí Minh - Chơn Thành, qua đó tăng cường kết nối với khu vực Đông Nam Bộ và mở rộng không gian phát triển.

Đầu năm 2026, Thành phố đồng loạt khởi công 4 dự án quy mô lớn gồm tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2 và Khu liên hợp Thể dục thể thao Rạch Chiếc, với tổng mức đầu tư gần 240.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, việc hình thành hệ thống hạ tầng cửa ngõ quy mô lớn, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cùng với mạng lưới cảng biển trung chuyển như Cái Mép - Thị Vải, hệ thống logistics liên vùng và các hành lang kinh tế xuyên biên giới, đang tạo ra một nền tảng kết nối vật lý mang tính đột phá. Qua đó, Thành phố không chỉ mở rộng không gian phát triển vượt ra ngoài phạm vi địa lý truyền thống, mà còn đóng vai trò trung tâm điều phối các dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và đầu tư trong toàn vùng.

Dù có nhiều điều kiện thuận lợi, TP. Hồ Chí Minh vẫn đứng trước áp lực lớn về hạ tầng và nhu cầu vốn đầu tư. Tuyến metro số 1 sau khi đưa vào vận hành đã góp phần thay đổi nhận thức về giao thông công cộng hiện đại, song hiện mới đáp ứng khoảng 0,5% nhu cầu đi lại của người dân. Điều đó cho thấy quy mô mạng lưới còn nhỏ so với yêu cầu phát triển của đô thị đặc biệt.

Theo tính toán, giai đoạn 2026 - 2030, Thành phố cần hơn 3 triệu tỷ đồng cho phát triển hạ tầng nhưng mới cân đối được khoảng 1 triệu tỷ đồng. Vì vậy, việc đẩy mạnh PPP, khai thác hiệu quả quỹ đất và hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực xã hội tiếp tục là yêu cầu quan trọng.

Quy hoạch mới cho siêu đô thị

Chiều ngày 27/4/2026, tại buổi làm việc với Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh có nhiều thay đổi sau sáp nhập, trở thành siêu đô thị mang tầm toàn cầu, nhiều quy định đặc thù trước đây không còn phù hợp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, việc phải có nghị quyết mới xứng tầm quy mô, tìm kiếm mô hình phát triển xứng tầm TP. Hồ Chí Minh để đáp ứng kỳ vọng của Trung ương và cả nước đối với siêu đô thị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cần đẩy nhanh công tác quy hoạch với tư duy mới, tầm nhìn xa, tích hợp, đồng bộ và kết nối; khẩn trương hoàn thiện quy hoạch thành phố cả hạ tầng nổi, hạ tầng ngầm, hạ tầng số và các cấu phần kết nối đô thị hiện đại, hành lang xanh, bảo đảm tích hợp, liên thông, hình thành hệ sinh thái phát triển hoàn chỉnh, có dư địa không gian cho tương lai; tránh tình trạng quy hoạch vừa phê duyệt đã lạc hậu.

Quy hoạch phải lấy con người làm trung tâm, hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng thành phố đáng sống, thông minh, sinh thái, giàu bản sắc, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Theo định hướng quy hoạch TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, Thành phố hướng tới siêu đô thị bền vững, sáng tạo, đáng sống, phát triển đa trung tâm gắn với tài chính quốc tế, thương mại tự do và logistics hiện đại.

TP. Hồ Chí Minh đang đầu tư mạnh mẽ hạ tầng giao thông. Ảnh: CTV

Tại buổi làm việc với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh kiến nghị Bộ Chính trị sớm ban hành nghị quyết mới về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh với các cơ chế đột phá, vượt trội, thay thế Nghị quyết 31-NQ/TW về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP. Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo đề xuất của Thành phố, nghị quyết mới cần cho phép thí điểm mô hình quản trị siêu đô thị hiện đại; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; đồng thời trao quyền chủ động trong ban hành cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư, quy hoạch, tài chính - ngân sách, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ngày 29/4/2026, nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Thành phố khởi công dự án Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính TP. Hồ Chí Minh; đồng thời triển khai tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm. Các dự án được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hạ tầng, tăng cường kết nối và thúc đẩy Thủ Thiêm trở thành trung tâm tài chính - đô thị hiện đại.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, cách đây 2 ngày, tại buổi làm việc với Đảng bộ và chính quyền Thành phố, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu TP. Hồ Chí Minh phải đi đầu, biến nghị quyết chiến lược thành thực tiễn, với phương châm “nói đi đôi với làm, làm đến cùng, làm vì Nhân dân”.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, Thành phố nhận thức đây không chỉ là mệnh lệnh hành động, mà còn là niềm tin, sự kỳ vọng. Việc khởi công đồng loạt dự án và trao quyết định đầu tư là lời cam kết bằng hành động, khẳng định quyết tâm xây dựng TP. Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình trong kỷ nguyên phát triển mới.

Chính quyền Thành phố cam kết tiếp tục đồng hành, tháo gỡ vướng mắc, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả công vụ, bảo đảm môi trường đầu tư thông thoáng.

Những bước đi này cho thấy quyết tâm của Thành phố trong việc tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cao năng lực kết nối và từng bước hoàn thiện nền tảng của một siêu đô thị hiện đại.