Thị trường vốn Việt Nam trước bài toán huy động hàng triệu tỷ đồng cho tăng trưởng

Quang cảnh phiên đối thoại chuyên sâu về thị trường vốn Việt Nam.

Nhu cầu vốn lớn, thị trường phải đủ sức tiếp nhận

Để duy trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong dài hạn, Việt Nam cần huy động lượng vốn đầu tư rất lớn. Tại phiên đối thoại chuyên sâu về thị trường vốn Việt Nam trong khuôn khổ Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra chiều 12/11/2026 tại Hà Nội, các chuyên gia cho rằng việc nâng hạng thị trường chứng khoán mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế lớn hơn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng doanh nghiệp và hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường.

Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết, với chiến lược tăng trưởng đặt ra từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương 1.450 tỷ USD vốn đầu tư. Bình quân mỗi năm, nền kinh tế cần huy động khoảng 7,8 triệu tỷ đồng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong dài hạn.

Trong khi đó, vốn từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm khoảng 22%, phần còn lại cần huy động từ khu vực tư nhân, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII).

Theo ông Nguyễn Sơn, các định chế tài chính và quỹ đầu tư quốc tế sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn lực. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không phải là huy động được bao nhiêu tiền, mà là xây dựng cơ chế vận hành khiến nhà đầu tư yên tâm đưa vốn vào Việt Nam.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh đưa ra tình huống một quỹ đầu tư thị trường mới nổi dự kiến phân bổ 300 - 500 triệu USD vào Việt Nam trong 12 - 18 tháng. Dù đánh giá tích cực về triển vọng kinh tế, quỹ này có thể chỉ giải ngân một phần để kiểm tra thanh khoản, khả năng thanh toán và quản trị rủi ro trước khi quyết định tăng quy mô đầu tư.

Ông Nguyễn Sơn cho biết, các quỹ quốc tế thường phân bổ ngân sách theo phân hạng thị trường. Chẳng hạn, một quỹ có thể dành khoảng 100 triệu USD cho thị trường cận biên, 500 triệu USD cho thị trường mới nổi và 1 tỷ USD cho thị trường phát triển. Với quy mô dự kiến 300 triệu USD, nhà đầu tư có thể bắt đầu bằng khoản giải ngân thăm dò 50 - 100 triệu USD.

Những yếu tố được các quỹ quan tâm gồm quy mô, độ sâu thị trường, khả năng mua bán và chuyển đổi ngoại tệ, chất lượng tổ chức cung ứng dịch vụ, cơ chế xử lý rủi ro sau giao dịch và khả năng thoái vốn an toàn.

Bên cạnh đó, chất lượng hàng hóa trên thị trường cũng cần được cải thiện. Theo Chủ tịch VSDC, trong 3 năm gần đây, số doanh nghiệp tư nhân IPO chưa nhiều, đặc biệt là các tập đoàn có nền tảng tài chính tốt. Vì vậy, cần thúc đẩy IPO doanh nghiệp FDI đã hoạt động thành công tại Việt Nam, đồng thời đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn tại những doanh nghiệp nhà nước mà Nhà nước không nhất thiết phải duy trì sở hữu chi phối.

Hoàn thiện hạ tầng thị trường, nâng chất lượng dịch vụ tài chính

Bên cạnh quy mô và chất lượng doanh nghiệp, khả năng vận hành an toàn cũng quyết định việc dòng vốn quốc tế có tiếp tục ở lại Việt Nam hay không.

Theo ông Nguyễn Sơn, nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm đến cơ chế giao dịch, thanh toán, hoạt động của ngân hàng lưu ký và năng lực tài chính của các công ty chứng khoán.

Việt Nam đã triển khai cơ chế giao dịch không yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải có đủ 100% tiền trước khi đặt lệnh (Non-Pre-funding - NPF), đồng thời cải thiện sự phối hợp giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký. Các cơ quan liên quan cũng đang hướng tới triển khai mô hình bù trừ đối tác trung tâm (CCP), đồng bộ hóa công bố thông tin bằng tiếng Anh, áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) và nâng cao quản trị rủi ro.

Một vấn đề khác là xếp hạng tín nhiệm quốc gia. PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân cho biết, xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam hiện vẫn dưới mức đầu tư, ảnh hưởng đến chi phí huy động vốn quốc tế và mức sinh lời mà nhà đầu tư yêu cầu. Do đó, cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng huy động vốn của Nhà nước và doanh nghiệp.

Liên quan đến Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, ông Huân cho biết, TP. Hồ Chí Minh đã có bước đi mới về cơ chế phát hành trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị bằng ngoại tệ ra thị trường quốc tế. Trung tâm cũng hướng tới phát triển các quỹ đầu tư, hoạt động đầu tư vốn cổ phần tư nhân và sản phẩm tài chính mới.

Theo ông Nguyễn Sơn, Trung tâm Tài chính quốc tế cần kết nối chặt chẽ với thị trường chứng khoán, thị trường vốn và thị trường tiền tệ trong nước. Cùng với đó, Việt Nam cần phát triển các công cụ phòng vệ rủi ro tỷ giá, bởi biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài khi thoái vốn.

Để nâng cao sức hấp dẫn của thị trường, chất lượng dịch vụ của các tổ chức trung gian cũng cần được cải thiện, từ nền tảng công nghệ, chi phí giao dịch đến khả năng cung cấp thông tin và hỗ trợ nhà đầu tư.

Trong khuôn khổ Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027, kết quả Chương trình thường niên Xây dựng bộ chỉ số Dịch vụ bán lẻ chứng khoán Việt Nam (Best Retail Brokers) 2026 cũng được công bố.

Đại diện các công ty chứng khoán được vinh danh tại Bảng xếp hạng Dịch vụ bán lẻ.

Chương trình do Khối Nghiên cứu và Xếp hạng VietnamBiz thực hiện, với sự hỗ trợ kỹ thuật của VIS Rating và WiGroup. Kỳ đánh giá từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026 sử dụng dữ liệu của 45 công ty chứng khoán lớn nhất thị trường, chiếm 98% thị phần môi giới cổ phiếu và 100% thị phần giao dịch phái sinh, kết hợp khảo sát trực tuyến 15.600 nhà đầu tư.

Theo kết quả công bố, TCBS được xếp hạng Dịch vụ bán lẻ tốt nhất năm 2026; DNSE được xếp hạng Dịch vụ bán lẻ xuất sắc và VPS được xếp hạng Dịch vụ bán lẻ tiêu biểu. Bảy đơn vị còn lại trong nhóm 10 công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất gồm SSI, VPBankS, VNDIRECT, MBS, Pinetree, Mirae Asset (Việt Nam) và BSC.

Ngoài bảng xếp hạng tổng thể, chương trình còn đánh giá các tiêu chí về tăng trưởng thị phần, nền tảng công nghệ, tối ưu chi phí giao dịch, giáo dục và hỗ trợ nhà đầu tư, cùng mức độ cải thiện dịch vụ bán lẻ.

Trong đó, VPBankS dẫn đầu hạng mục tăng trưởng thị phần; DNSE đứng đầu về nền tảng công nghệ và giáo dục, hỗ trợ nhà đầu tư; Pinetree dẫn đầu về chính sách chi phí giao dịch.

Kết quả đánh giá bổ sung thêm thông tin về chất lượng dịch vụ của các tổ chức trung gian, một trong những yếu tố cần tiếp tục nâng cao cùng với việc hoàn thiện hạ tầng, mở rộng quy mô và chất lượng hàng hóa trên thị trường vốn Việt Nam.