Kênh dẫn vốn không thể phụ thuộc duy nhất vào tín dụng ngân hàng

Các chuyên gia chia sẻ tại Chuyên đề cao cấp. Ảnh: Thanh Sơn

Tiềm năng của thị trường trái phiếu

Trong khuôn khổ Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, ông Andrew Lim Wei-Ann, Trưởng bộ phận Thị trường nợ khu vực, Maybank Investment Banking Group trình bày tham luận Chủ đề: “Khơi thông nguồn vốn - vai trò bổ trợ của thị trường vốn nợ và thị trường vốn cổ phần trong định hướng tăng trưởng” đặt vấn đề: Vai trò của thị trường trái phiếu khu vực ở đâu trong việc cung cấp nguồn vốn dài hạn khi Việt Nam đang bước vào một chu kỳ kinh tế vô cùng thú vị với sự hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số và phát triển hạ tầng đang diễn ra mạnh mẽ. Tất cả các kế hoạch này đều đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, đặc biệt không chỉ dừng lại ở kênh tín dụng ngân hàng mà còn từ thị trường trái phiếu.

Ông Andrew dự báo rằng, đến năm 2030, thị trường trái phiếu bằng đồng nội tệ của Việt Nam hoàn toàn có tiềm năng vươn lên Top 3 thị trường lớn nhất trong khu vực. Mức tăng trưởng kinh tế rõ ràng không thể chỉ phụ thuộc duy nhất vào kênh dẫn vốn qua tín dụng ngân hàng.

Nhìn vào nhu cầu tài trợ hạ tầng cho đường cao tốc, cảng biển và năng lượng tái tạo, một thị trường trái phiếu Chính phủ vận hành hiệu quả chính là nền tảng cốt lõi. Trong những giai đoạn thị trường biến động như chúng ta đã thấy trong 12 đến 18 tháng qua trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu, việc thị trường trái phiếu USD tương tác linh hoạt với thị trường trái phiếu nội tệ sẽ mang lại nhiều lựa chọn và sự chủ động hơn cho các doanh nghiệp lẫn Chính phủ khi kênh huy động bằng USD bị hạn chế hoặc đóng lại.

Ông Andrew Lim Wei-Ann, Trưởng bộ phận Thị trường nợ khu vực, Maybank Investment Banking Group. Ảnh: BTC

Ông Andrew đánh giá, thị trường trái phiếu bằng đồng nội tệ mang tính bổ trợ rất lớn cho hệ thống ngân hàng. Các nhu cầu vốn ngắn hạn có thể đáp ứng qua kênh ngân hàng, trong khi cấu trúc vốn trung và dài hạn sẽ do thị trường trái phiếu đảm nhận.

Thị trường trái phiếu đóng góp vào sự phát triển kinh tế theo ba phương diện quan trọng: cung cấp nguồn vốn dài hạn đặc biệt phù hợp cho các dự án quy mô lớn, khơi thông nguồn thanh khoản từ các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm, các nhà quản lý tài sản và hệ thống ngân hàng trong toàn khu vực ASEAN.

Dẫn kinh nghiệm từ Malaysia, chuyên gia Maybank cho biết, quốc gia này đã xây dựng một hệ sinh thái rất toàn diện với lộ trình rõ ràng giữa các cơ quan quản lý và Chính phủ nhằm bổ trợ lẫn nhau giữa hệ thống ngân hàng và thị trường vốn. Đây không phải là hành trình ngày một ngày hai; chìa khóa cốt lõi chính là tính nhất quán trong thực thi chính sách. Không có một cuộc cải cách đơn lẻ nào có thể tạo nên thị trường ngay lập tức.

Ông Andrew đưa ra 5 ưu tiên chiến lược nổi bật, gồm, Thứ nhất, phát triển chiều sâu thị trường nội tệ trên đầy đủ các kỳ hạn trái phiếu Chính phủ ngắn, trung và dài hạn. Thứ hai, tiếp tục củng cố niềm tin nhà đầu tư thông qua sự minh bạch và hoạch định chính sách nhất quán giữa lĩnh vực ngân hàng và thị trường vốn. Thứ ba, nâng cao hạ tầng kỹ thuật và thanh khoản trên thị trường thứ cấp. Thứ tư, mở rộng tệp nhà đầu tư tổ chức, khuyến khích sự tham gia rộng rãi của các quỹ đầu tư khu vực và quốc tế. Cuối cùng, thúc đẩy tài chính bền vững, các chuẩn mực ESG và sản phẩm trái phiếu xanh phù hợp với dòng vốn khu vực.

Mở rộng và kết nối với thị trường trái phiếu quốc tế

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần FiinGroup Việt Nam đánh giá hệ thống ngân hàng đang quá tải khi tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện nay đã vượt 140% và Ngân hàng Thế giới (World Bank) cũng đã cảnh báo về tỷ lệ này.

Chuyên gia cho rằng phát triển các kênh dẫn vốn thay thế là đòi hỏi cấp bách nhằm giảm tải áp lực cho hệ thống ngân hàng. Ảnh: BTC

Theo ông Hiệu, hệ thống tài chính đang tiềm ẩn nhiều rủi ro khi dựa quá nhiều vào ngân hàng. Đặc biệt thời gian qua, lãi suất ngân hàng neo cao đã ảnh hưởng ít nhiều đến sự ổn định tài chính vĩ mô. Từ thực tiễn này, để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ cho nền kinh tế trong kỷ nguyên mới, việc khơi thông và phát triển các kênh dẫn vốn thay thế là đòi hỏi cấp bách nhằm giảm tải áp lực cho hệ thống ngân hàng.

Để nền kinh tế tăng trưởng và phát triển bền vững, ông Hiệu cho rằng việc khơi thông dòng vốn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) cùng lĩnh vực tiêu dùng đòi hỏi sự quan tâm thỏa đáng. Trong bối cảnh nguồn lực tập trung đáng kể cho giải ngân đầu tư công, rủi ro cần được nhìn nhận nghiêm túc. Khi chi tiêu công mở rộng, sự cạnh tranh nguồn vốn trên thị trường tài chính giữa khu vực nhà nước và khu vực tư nhân gia tăng, đẩy khối doanh nghiệp tư nhân vào tình thế khó khăn kép.

Do đó, việc hoàn thiện các công cụ chính sách nhằm điều hướng dòng vốn, giảm tải áp lực cho khu vực tư nhân - đặc biệt là khối SMEs, là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Bên cạnh việc củng cố thị trường nội địa, việc mở rộng và kết nối với thị trường quốc tế là yêu cầu tất yếu.

Chia sẻ thêm về việc huy động vốn quốc tế, PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân cho biết, VIFC-HCMC gánh vác trách nhiệm khá lớn trong việc huy động nguồn vốn quốc tế phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con chữ số cho TP. Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung.

Tháng 10 vừa qua, HĐND TP. Hồ Chí Minh cũng đã thông qua nghị quyết về phát triển đô thị. Sắp tới, VFC sẽ triển khai các đợt phát hành trái phiếu quốc tế chính quyền địa phương đầu tiên của Việt Nam bằng ngoại tệ cho các dự án hạ tầng trọng điểm.

Để đạt được mục tiêu, PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân cho rằng chúng ta cần đa dạng nguồn ngoại tệ trong huy động vốn quốc tế (ví dụ vừa qua Vingroup đã huy động thành công bằng đồng Won tại Hàn Quốc). Đồng thời, cần có cơ chế cho phép chính quyền địa phương 34 tỉnh thành phát hành trái phiếu quốc tế để làm có nguồn vốn phát triển hạ tầng.