 |
| Chất lượng tài sản tiếp tục suy giảm, áp lực chuyển sang ngân hàng TMCP quy mô vừa. |
Nợ xấu lan sang ngân hàng tầm trung
Báo cáo cập nhật ngành ngân hàng của SSI Research cho thấy, tỷ lệ nợ xấu cuối quý III đã lên 2,09%, từ mức 1,97% ba tháng trước. Mức tăng 0,12 điểm phần trăm không lớn, nhưng cho thấy chất lượng tài sản của ngành vẫn đang đi xuống.
Áp lực dồn chủ yếu về khối ngân hàng thương mại cổ phần. Tỷ lệ nợ xấu của nhóm này lên 2,83%, cao hơn quý trước 0,19 điểm phần trăm. HDBank (HDB) tăng mạnh nhất, thêm 0,63 điểm phần trăm, lên 3,42%. OCB, VIB, TPBank và MB cũng tăng từ 0,22 đến 0,49 điểm phần trăm, đưa tỷ lệ nợ xấu lần lượt lên 4,13%, 3,2%, 2,1% và 1,67%.
Sacombank (STB) và VPBank là hai trường hợp hiếm hoi đi ngược xu hướng khi giảm được tỷ lệ nợ xấu, lần lượt còn 7,33% và 3,12%. Dù vậy, Sacombank vẫn có tỷ lệ nợ xấu cao nhất danh mục.
Điều khiến giới phân tích lo hơn là tốc độ phát sinh nợ xấu mới. Tỷ lệ hình thành nợ xấu vọt lên 1,89%, cao hơn quý trước 0,32 điểm phần trăm. Nợ nhóm 2, tức nợ cần chú ý và là “vùng đệm” trước khi chuyển thành nợ xấu, cũng tăng lên 1,63%. Hiện tượng này xảy ra ở hầu hết ngân hàng, trừ HDBank, OCB và Sacombank.
Các nhà băng đã phải chi nhiều hơn cho dự phòng. Chi phí tín dụng tăng lên 1,37%, cao hơn quý trước 0,2 điểm phần trăm. Dù vậy, tiền trích lập vẫn không theo kịp tốc độ nợ xấu. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn nhóm giảm từ 83% xuống 77%.
Ở nhóm ngân hàng có vốn Nhà nước gồm Vietcombank (VCB), BIDV (BID) và VietinBank (CTG), tỷ lệ nợ xấu gần như đứng yên ở mức 1,32%, chỉ nhích 0,04 điểm phần trăm. BIDV có tỷ lệ cao nhất nhóm với 1,85%, tiếp theo là VietinBank 1,2%. Vietcombank tăng 0,1 điểm phần trăm nhưng vẫn giữ tỷ lệ thấp nhất danh mục, 0,71%.
Khoảng cách lớn nhất giữa hai khối nằm ở tiền dự phòng, khoản ngân hàng trích sẵn để bù khi nợ không đòi được. Cứ 100 đồng nợ xấu, nhóm quốc doanh đã có 152 đồng dự phòng, dư sức chống đỡ. Khối tư nhân chỉ có 55 đồng, chưa bằng một nửa. Vietcombank có bộ đệm dày nhất với tỷ lệ bao phủ 243%, trong khi Sacombank chỉ 35%, VIB 42% và HDBank 46%.
Theo SSI, nguyên nhân chính là lãi suất cao. Khi tiền lãi phải trả mỗi tháng tăng mạnh, nhiều hộ gia đình, người vay cá nhân và doanh nghiệp nhỏ bắt đầu khó trả nợ đúng hạn.
Rủi ro lớn nhất nằm ở các khoản vay mua nhà. SSI dự báo từ quý III, phần lớn khoản vay này sẽ hết ưu đãi và chuyển sang lãi suất thả nổi 12-15% một năm. Khi đó, số người không trả nổi nợ có thể tăng, buộc ngân hàng trích thêm tiền dự phòng trong các quý tới.
Lãi vay cao cũng khiến người mua nhà chùn tay. Dư nợ cho vay mua nhà quý III chỉ tăng 1,3% so với quý trước, tính từ đầu năm tăng 7,2%. Thêm vào đó, nhà ở vừa túi tiền khan hiếm nên nhiều người mua để ở chưa xuống tiền.
Thu hồi nợ cũng gặp khó. Tài sản thế chấp phần nhiều là nhà đất, nhưng thị trường bất động sản đang ít giao dịch, nên ngân hàng khó bán tài sản để lấy lại tiền.
Ưu tiên cổ phiếu có bộ đệm dự phòng dày
Nợ xấu tăng nhưng lợi nhuận Ngành vẫn giữ được đà đi lên. Trong quý III, 13 ngân hàng trong danh mục của SSI lãi trước thuế 89.100 tỷ đồng, tăng 18,9% so với cùng kỳ năm trước. So với quý II, con số này giảm 6,9%, chủ yếu do nhóm quốc doanh đi xuống từ nền cao.
 |
| VCB, TCB và MBB tiếp tục nằm trong nhóm cổ phiếu được ưu tiên hàng đầu của SSI Research. |
Vietcombank là ví dụ rõ nhất. Lợi nhuận trước thuế của ngân hàng này đi ngang so với cùng kỳ và giảm 36% so với quý trước, do chi phí dự phòng bất thường. Vietcombank vì thế nhường ngôi đầu ngành về lợi nhuận cho VietinBank, với 13.700 tỷ đồng.
Ở khối tư nhân, TPBank tăng lãi 57%, MB tăng 42%, MSB 27% và Techcombank 26%, đều cao hơn mức chung. Sacombank là điểm trũng khi lợi nhuận giảm 52%.
Động lực chính vẫn là thu nhập lãi, nhờ tín dụng tăng 12,8% so với đầu năm. Thu nhập ngoài lãi đạt 42.700 tỷ đồng, tăng 25%. Trong đó, phí dịch vụ tăng 56%, nhờ tài trợ thương mại, tư vấn và phân phối trái phiếu doanh nghiệp, thanh toán và thẻ. Mảng kinh doanh chứng khoán thì giảm tới 75%.
Biên lãi ròng (NIM) bắt đầu phân hóa. Nhóm quốc doanh nhích thêm 0,03 điểm phần trăm, lên 2,7%. Khối tư nhân giảm 0,09 điểm phần trăm do chi phí vốn tăng nhanh hơn lãi cho vay. Sacombank, HDBank và VPBank thu hẹp mạnh nhất.
SSI dự báo lợi nhuận trước thuế quý IV của nhóm đạt 96.700 tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nhóm phân tích cho rằng các ngân hàng sẽ giảm cả lãi suất huy động lẫn cho vay để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP. Điều này có thể gây sức ép lên NIM trong ngắn hạn.
Trong bối cảnh đó, SSI ưu tiên các ngân hàng có chất lượng tài sản tốt và bộ đệm dự phòng dày. Theo đơn vị này, nền tảng huy động vững và chi phí vốn thấp giúp ngân hàng giữ được NIM, đồng thời có dư địa đưa ra lãi suất cho vay cạnh tranh.
Ba cổ phiếu được ưu tiên hàng đầu là Vietcombank (VCB), Techcombank (TCB) và MB (MBB), cùng khuyến nghị mua. VCB có giá mục tiêu 73.100 đồng, cao hơn giá ngày 4/11 khoảng 33%. TCB và MBB có giá mục tiêu lần lượt 27.900 đồng và 25.100 đồng, tương ứng dư địa tăng 28% và 30%.
Với nhà đầu tư ngắn hạn, SSI gợi ý thêm HDB và ACB. HDB có câu chuyện riêng là kế hoạch IPO hai công ty con HDS và HD Saison, giá mục tiêu 27.000 đồng. ACB được kỳ vọng lợi nhuận quý IV tăng 63% so với cùng kỳ nhờ nền so sánh thấp, giá mục tiêu 26.600 đồng.
Về định giá, nhóm cổ phiếu ngân hàng SSI theo dõi đang giao dịch quanh 8,75 lần lợi nhuận dự phóng năm 2026 và 1,23 lần giá trị sổ sách. Lợi nhuận toàn nhóm được dự báo tăng 19,7% năm nay và 15,4% năm 2027.
