Quỹ ngoại cần phòng vệ tỷ giá để nâng vốn lên 500 triệu USD

Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC).

Lợi nhuận hụt đi khi quy đổi về USD

Tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 chiều 12/11, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho rằng, muốn giữ chân dòng vốn ngoại thì ngoài quy mô thị trường và chất lượng hàng hóa còn phải có cơ chế phòng vệ rủi ro, đặc biệt câu chuyện tỷ giá.

“Tôi muốn nhấn mạnh thêm một vấn đề là phòng vệ rủi ro tỷ giá. Đây là nội dung mà Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị liên quan cần quan tâm”, ông Sơn nói.

Nhà đầu tư nước ngoài mang ngoại tệ vào Việt Nam, đầu tư và có lãi. Nhưng khi thoái vốn, họ phải đổi khoản lợi nhuận bằng đồng Việt Nam trở lại ngoại tệ, lúc đó họ gặp rủi ro tỷ giá. Nếu biến động tỷ giá làm hụt lợi nhuận, thị trường sẽ kém hấp dẫn hơn.

Lấy một ví dụ đơn giản: danh mục lãi 10% tính bằng đồng Việt Nam, nhưng trong thời gian nắm giữ đồng nội tệ mất giá 3% so với USD. Khi đó lợi nhuận tính bằng USD chỉ còn khoảng 6,8%. Với các quỹ báo cáo kết quả bằng USD, khoản chênh này ảnh hưởng thẳng đến việc họ có tiếp tục tăng tỷ trọng hay không.

Đầu tư gián tiếp khác đầu tư trực tiếp ở chỗ không có hợp đồng gốc để làm căn cứ phòng vệ. Dù vậy, lãnh đạo VSDC cho rằng vẫn cần xây dựng cơ chế phòng vệ tỷ giá cho nhà đầu tư nước ngoài khi họ đưa vốn vào thị trường chứng khoán. Ông cho biết các quỹ lớn như Vanguard, BlackRock hay Morgan Stanley đều hỏi về vấn đề này trong các buổi xúc tiến đầu tư và làm việc về nâng hạng.

Nhu cầu này đã được nhắc đến từ trước. Hồi tháng 10/2025, Công ty Quản lý Quỹ SSI (SSIAM) cho biết quy định khi đó chỉ cho phép bán ngoại tệ kỳ hạn với nhóm nắm giữ trái phiếu Chính phủ phát hành bằng đồng Việt Nam. Nhà đầu tư cổ phiếu vì thế không có công cụ phòng vệ phù hợp, và các quỹ phải rút ngắn thời gian nắm giữ.

Quỹ thăm dò trước, tăng vốn sau

Thông thường, các quỹ giải ngân thăm dò trước. Một quỹ có 300 triệu USD có thể rót trước khoảng 50-100 triệu USD. Sau đó họ dựa vào dữ liệu về quy mô, độ sâu thị trường và khả năng hoán đổi từ nội tệ sang ngoại tệ để quyết định phân bổ chính thức. Được hỏi điều gì giúp một quỹ nâng vốn từ 100 triệu lên 500 triệu USD, Chủ tịch VSDC nêu các cơ chế phòng vệ rủi ro cùng với quy mô thị trường, chất lượng hàng hóa và quản trị doanh nghiệp. Mối quan tâm chính của quỹ không phải thị trường lên hay xuống mà là thanh khoản, nghĩa là “sẵn sàng mua được, sẵn sàng bán được”.

Hiện vốn hóa thị trường cổ phiếu Việt Nam bằng khoảng 79% GDP năm 2025, vẫn thấp so với thế giới. Tỷ lệ sở hữu nhà nước còn cao nên dư địa cho khối ngoại giải ngân chưa nhiều. Hai tháng sau khi được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, thị trường đi ngang, có lúc giảm. Ông Sơn coi đây là diễn biến bình thường trong 3-9 tháng sau nâng hạng. Dù vậy, khi thị trường chưa có đà tăng rõ, lợi nhuận tính bằng đồng Việt Nam vốn đã mỏng, phần hụt do tỷ giá càng dễ khiến quỹ chần chừ.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh.

Áp lực lợi nhuận còn đến từ xếp hạng tín nhiệm. PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam vẫn dưới mức đầu tư. Vì vậy nhà đầu tư quốc tế đòi lợi nhuận kỳ vọng ở Việt Nam cao hơn các thị trường đã đạt mức đầu tư. Nếu một phần lợi nhuận bị tỷ giá bào mòn, mức kỳ vọng này càng khó đạt. Theo ông, để thu hút vốn ngoại, thị trường phải được thiết kế sao cho tiền vào và ra dễ dàng, an toàn, có khả năng sinh lời. Khi vốn thoái ra rồi tái đầu tư được, thị trường Việt Nam sẽ hấp dẫn hơn.

“Vốn vào được thì phải ra được, và quá trình rút vốn cũng phải an toàn. Trong đó, cơ chế phòng ngừa rủi ro, đặc biệt là phòng vệ tỷ giá, đóng vai trò rất quan trọng”, ông Huân nói.

Nhu cầu vốn của nền kinh tế đang rất lớn. Để đạt mục tiêu tăng trưởng đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương 1.450 tỷ USD, tức mỗi năm phải huy động khoảng 7,8 triệu tỷ đồng, theo ông Sơn. Ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng khoảng 22%, phần còn lại phải đến từ khu vực tư nhân, FDI và dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài.