Thách thức tăng trưởng 2 con số: "Gỡ" điểm nghẽn dự án tồn đọng, nâng hiệu quả dòng vốn

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Tăng trưởng 2 con số: Thách thức nhưng là “con đường tất yếu”

Thảo luận về phát triển kinh tế - xã hội, các đại biểu bày tỏ sự đồng tình, đánh giá cao các báo cáo của Quốc hội và Chính phủ, đồng thời phân tích sâu các yếu tố tác động mới như xung đột địa chính trị, biến động giá dầu, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và rủi ro từ các biện pháp phòng vệ thương mại quốc tế. Các đại biểu cũng hiến kế nhiều giải pháp nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao đi đôi với ổn định vĩ mô và nâng cao đời sống người dân.

Tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng ngày 21/4, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã báo cáo làm rõ nhiều nội dung quan trọng được đại biểu Quốc hội quan tâm liên quan đến tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2025, quý I/2026 và định hướng giai đoạn 2026-2030.

Theo Bộ trưởng, mục tiêu tăng trưởng 2 con số được các đại biểu đặc biệt quan tâm và xác định là “con đường tất yếu” để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước vào năm 2045.

Bộ trưởng đồng tình với nhận định đây là thách thức rất lớn. Dẫn chứng từ báo cáo quốc tế, Bộ trưởng cho biết từ năm 1946 đến nay chỉ có 13 quốc gia, vùng lãnh thổ duy trì tăng trưởng 2 con số trong hơn 10 năm. Việt Nam hơn 40 năm đổi mới mới chỉ có 2 năm tăng trưởng trên 9% và chưa từng đạt 2 con số.

Dù vậy, với định hướng đã rõ ràng trong các nghị quyết của Đảng, Chính phủ đã cụ thể hóa bằng 59 chỉ tiêu, 11 nhóm nhiệm vụ và 92 nhiệm vụ cho năm 2026, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cả hệ thống chính trị phải vào cuộc để triển khai, giám sát và điều chỉnh kịp thời.

Về diễn biến kinh tế, quý I/2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực như tăng trưởng đạt khoảng 7,8-7,9%, xuất khẩu tăng trên 19%, giải ngân đầu tư công tăng 1,2% và số doanh nghiệp thành lập mới tăng trên 31,7%.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cho rằng, từ quý II trở đi, nền kinh tế sẽ chịu tác động rõ hơn từ biến động quốc tế, đặc biệt là giá dầu. Theo tính toán, nếu giá dầu tăng 10% có thể làm giảm tăng trưởng 0,4% và tăng lạm phát 0,5%.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026 trên 10%, các quý còn lại phải tăng từ 10-11%. Bộ trưởng khẳng định, Bộ Tài chính sẽ tham mưu Chính phủ triển khai các giải pháp như cập nhật kịch bản tăng trưởng; phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa - tiền tệ; hoàn thiện chính sách thuế theo hướng vừa bảo đảm nguồn thu vừa hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa - chiếm khoảng 96% số lượng và đóng góp hơn 50% GDP.

Phát triển thị trường vốn, tăng hiệu quả đầu tư

Giải ngân vốn đầu tư công cũng là nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, thúc đẩy giải ngân đầu tư công và xử lý các điểm nghẽn cũng là một trong những nhóm giải pháp Bộ Tài chính tham mưu Chính phủ chỉ đạo thực hiện.

Liên quan đến các dự án tồn đọng, Bộ trưởng cho rằng, đây là một điểm nghẽn và là một nguồn lực, động lực tăng trưởng trong thời gian tới. Khối lượng dự án tồn đọng được đánh giá là nguồn lực rất lớn chưa được khai thác với khoảng 200.000 ha đất và giá trị khoảng 3,3 triệu tỷ đồng - gấp 3 lần kế hoạch đầu tư công năm 2026. Để giải quyết điểm nghẽn này, Chính phủ đã trình Quốc hội cơ chế xử lý các dự án tồn đọng ngay tại Kỳ họp lần này.

Quang cảnh phiên họp.

Cũng tại kỳ họp này, Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội sửa đổi 4 luật thuế quan trọng (Luật Thuế thu nhập cá nhân, Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế giá trị gia tăng và Thuế tiêu thụ đặc biệt) nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển.

Về huy động nguồn lực, giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu nâng tỷ lệ đầu tư toàn xã hội lên khoảng 40% GDP; tổng nhu cầu vốn tăng 2,2 lần, trong đó ngân sách trung ương tăng 3,4 lần và thu hút FDI tăng 1,7 lần.

Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư. Nếu không cải thiện hệ số ICOR, để đạt tăng trưởng 2 con số, tổng đầu tư có thể phải lên tới 70% GDP. Do đó, mục tiêu là kéo ICOR về khoảng 4-4,5 thông qua nâng cao chất lượng chuẩn bị và triển khai dự án.

Đối với thị trường vốn, Bộ trưởng chỉ rõ, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào vốn ngắn hạn từ hệ thống tiền tệ, trong khi nhu cầu vốn dài hạn phải dựa vào thị trường vốn. Trong đó, thị trường cổ phiếu đã có bước tiến khi được nâng hạng, còn thị trường trái phiếu Chính phủ đang phục hồi với quy mô huy động năm 2025 đạt khoảng 800 nghìn tỷ đồng và mục tiêu năm 2026 là 900 nghìn tỷ đồng.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, để phát triển bền vững, cần hoàn thiện đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến các thành viên thị trường, đặc biệt là phát triển các định chế trung gian chuyên nghiệp nhằm giúp nhà đầu tư yên tâm và nâng cao hiệu quả giám sát dòng vốn.

Bộ trưởng khẳng định, Bộ Tài chính sẽ tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội và quyết liệt triển khai các giải pháp trong thời gian tới, hướng tới mục tiêu vừa tăng trưởng nhanh, vừa bảo đảm ổn định vĩ mô và nâng cao chất lượng phát triển.