Tạo dư địa phát triển cho ngành Quỹ đầu tư

Hoạt động quỹ đầu tư ngày càng đa dạng về sản phẩm và chiến lược đầu tư.

Khi khung pháp lý bắt đầu bộc lộ hạn chế

Thông tư số 98/2020/TT-BTC được ban hành trong bối cảnh ngành Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam còn ở quy mô tương đối nhỏ, cấu trúc sản phẩm chưa đa dạng và mức độ tham gia của nhà đầu tư tổ chức còn hạn chế. Ở giai đoạn đó, ưu tiên lớn nhất của chính sách là tạo lập một hành lang pháp lý cơ bản để các quỹ đầu tư có thể hình thành và vận hành ổn định, bảo đảm tính tuân thủ và an toàn trong giai đoạn đầu phát triển.

Tuy nhiên, từ thực tiễn quản lý và giám sát thị trường những năm gần đây, cơ quan quản lý ghi nhận rằng sự phát triển nhanh cả về quy mô, đa dạng sản phẩm quỹ đầu tư và mức độ tham gia của nhà đầu tư đã làm xuất hiện những yêu cầu mới đối với khung pháp lý hiện hành. Hoạt động quỹ đầu tư ngày càng đa dạng về sản phẩm và chiến lược đầu tư, trong khi phạm vi loại tài sản được phép đầu tư và hạn mức đầu tư theo quy định cũ đã bắt đầu bộc lộ những hạn chế so với nhu cầu thực tiễn của hoạt động quản lý quỹ.

Bên cạnh đó, trong quá trình vận hành, các công cụ quản lý thanh khoản đối với quỹ mở vẫn còn hạn chế so với thông lệ quốc tế, nhất là trong bối cảnh quy mô quỹ gia tăng và mức độ biến động của thị trường ngày càng phức tạp. Đồng thời, hoạt động phân phối chứng chỉ quỹ trên môi trường mạng, ứng dụng công nghệ mới phát triển nhanh, song chưa được hướng dẫn đầy đủ trong hệ thống pháp luật hiện hành, đặt ra yêu cầu cần có quy định phù hợp hơn để vừa tạo điều kiện phát triển, vừa bảo đảm khả năng giám sát.

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Công Minh – Trưởng ban Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và quỹ đầu tư chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho rằng, sau một giai đoạn thực thi, khung pháp lý cũ đã hoàn thành vai trò đặt nền móng cho việc hình thành ngành Quỹ đầu tư, tuy nhiên cần tiếp tục hoàn thiện nhằm đáp ứng thực tiễn phát triển ngày càng đa dạng của thị trường và yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Nâng cao trách nhiệm quản lý rủi ro của công ty quản lý quỹ

Trên nền những vấn đề thực tiễn đó, khung pháp lý mới được xây dựng theo hướng mở rộng một số quy định so với giai đoạn trước, bao gồm phạm vi loại tài sản được phép đầu tư, hạn mức đầu tư, cũng như các quy định liên quan đến vận hành và giao dịch chứng chỉ quỹ, nhằm thúc đẩy phát triển ngành Quỹ đầu tư chứng khoán.

Tuy nhiên, điểm cốt lõi của lần điều chỉnh này không chỉ nằm ở mức độ “nới” quy định, mà còn là nâng cao trách nhiệm quản lý rủi ro của công ty quản lý quỹ thông qua các quy định về xây dựng các quy trình quản trị rủi ro khi thực hiện đầu tư.

Theo ông Nguyễn Công Minh, từ góc độ quản lý nhà nước, mục tiêu của các quy định mới không chỉ dừng ở việc mở rộng hoạt động đầu tư cho các quỹ đầu tư, phù hợp với thông lệ quốc tế, mà quan trọng hơn là nhằm tăng số lượng và quy mô của các quỹ đầu tư chứng khoán, khuyến khích nhà đầu tư cá nhân đầu tư và nắm giữ chứng chỉ quỹ, góp phần phát triển nhà đầu tư tổ chức theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Tác động đến hành vi thị trường và niềm tin của nhà đầu tư

Một trong những kỳ vọng quan trọng của việc hoàn thiện các quy định là tạo ra sự thay đổi trong hoạt động vận hành quản lý quỹ của các công ty quản lý quỹ, đồng thời tác động tích cực đến cách nhà đầu tư nhìn nhận ngành quỹ đầu tư trong thời gian tới.

Theo đánh giá của ông Nguyễn Công Minh, việc điều chỉnh các quy định không chỉ giúp các công ty quản lý quỹ chủ động, linh hoạt hơn trong việc huy động vốn từ công chúng, mà còn tạo cơ sở pháp lý cho việc đa dạng về sản phẩm quỹ đầu tư, qua đó từng bước mở rộng và củng cố vai trò của nhà đầu tư tổ chức trên thị trường chứng khoán.

Song song với việc mở rộng khả năng huy động vốn, yêu cầu về quản lý rủi ro cũng được nâng cao. Các công ty quản lý quỹ phải xây dựng và thực hiện đầy đủ các quy trình quản lý rủi ro trong hoạt động đầu tư, qua đó nâng cao chất lượng vận hành và tăng khả năng kiểm soát rủi ro phát sinh. Khi các quy định này được tuân thủ đầy đủ, sẽ tạo niềm tin và sự quan tâm lớn hơn của nhà đầu tư đối với các quỹ đầu tư chứng khoán.

Ở góc độ triển khai, đại diện Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và quỹ đầu tư chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) xác định việc ban hành văn bản mới chỉ là bước khởi đầu, để các quy định thực sự đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục triển khai kế hoạch tuyên truyền, phổ biến quy định tới các thành viên thị trường và nhà đầu tư, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ để các công ty quản lý quỹ hiểu rõ các quy định; đồng thời tăng cường hoạt động quản lý, giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ theo kế hoạch đã được phê duyệt, nhằm bảo đảm các quy định được thực thi đúng và phát huy hiệu quả trong thực tiễn.