Quản trị dòng vốn trong kỷ nguyên số: Tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững

Nâng hiệu quả dòng vốn, tạo sức bật cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.

Dòng tiền quyết định chất lượng tăng trưởng

Trong quá trình mở rộng quy mô, doanh thu hay lợi nhuận thường được xem là những thước đo nổi bật về sức khỏe doanh nghiệp. Thực tế, phía sau các con số này còn có một yếu tố mang tính quyết định: khả năng tạo tiền, luân chuyển tiền, đáp ứng nghĩa vụ tài chính đúng thời điểm. Khoảng cách giữa lợi nhuận trên sổ sách với dòng tiền thực tế có thể tạo ra rủi ro đáng kể.

Tại Hội thảo “Quản trị tài chính doanh nghiệp tư nhân trong kỷ nguyên số” do Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi tổ chức, TS. Trần Văn Thế, Chủ tịch Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển INDEL, phân tích rõ sự khác biệt giữa doanh thu, lợi nhuận với lượng tiền thực có. Một doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận vẫn có thể gặp áp lực thanh toán khi nguồn vốn nằm trong công nợ, hàng tồn kho hoặc dự án chưa thu hồi vốn.

Vấn đề này phản ánh trực tiếp chất lượng tăng trưởng. Doanh số tăng nhanh trong khi thời gian thu tiền kéo dài đồng nghĩa nhu cầu bổ sung vốn lưu động cũng gia tăng. Doanh nghiệp có thể phải vay thêm để duy trì hoạt động dù kết quả kinh doanh trên báo cáo vẫn tích cực. Bởi vậy, lợi nhuận cần được đặt cạnh dòng tiền, nghĩa vụ thanh toán, khả năng chuyển hóa tài sản thành tiền.

Ví dòng tiền như “dòng máu” của doanh nghiệp, TS. Trần Văn Thế cho rằng nguồn vốn phải được lưu chuyển qua các khâu với tốc độ phù hợp. Công nợ kéo dài, tồn kho lớn hoặc đầu tư dàn trải đều làm giảm hiệu suất sử dụng vốn. Khi vòng quay vốn chậm lại, mỗi đồng doanh thu mới có thể kéo theo nhu cầu tài trợ lớn hơn, tạo thêm sức ép lên thanh khoản.

TS. Trần Văn Thế, Chủ tịch Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển INDEL trao đổi tại Hội thảo.

Một yêu cầu quan trọng khác là cân đối kỳ hạn giữa nguồn vốn với tài sản được tài trợ. Dùng nguồn vốn ngắn hạn cho dự án có thời gian thu hồi dài có thể tạo ra khoảng trống thanh khoản. Khi điều kiện tín dụng, lãi suất hoặc khả năng huy động thay đổi, doanh nghiệp dễ rơi vào thế phải tìm nguồn thay thế trong thời gian ngắn, qua đó gia tăng chi phí tài chính.

Bài toán đặt ra là dự báo dòng tiền phải trở thành một phần của kế hoạch kinh doanh thay vì hoạt động xử lý sau khi nghĩa vụ thanh toán phát sinh. Kế hoạch đầu tư, bán hàng, mua sắm cần gắn với các kịch bản dòng tiền tương ứng. Nguồn dự phòng cũng cần được đánh giá theo khả năng tiếp cận thực tế, chi phí huy động, thời điểm có thể sử dụng.

Ở góc độ huy động nguồn lực, chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, phân tích vai trò của cổ phiếu, trái phiếu bên cạnh tín dụng ngân hàng. Sự đa dạng của thị trường vốn mở thêm lựa chọn cho doanh nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch, trách nhiệm tài chính, năng lực quản trị.

Mỗi nguồn vốn mang một đặc tính riêng. Vốn vay tạo nghĩa vụ trả nợ theo kỳ hạn, trong khi vốn cổ phần gắn với chia sẻ quyền sở hữu, lợi ích dài hạn. Bởi vậy, cấu trúc vốn cần được xây dựng dựa trên khả năng tạo dòng tiền, mức độ chịu đựng rủi ro, chiến lược phát triển. Huy động được vốn mới là điểm khởi đầu; sử dụng hiệu quả mới quyết định chất lượng tăng trưởng.

Số hóa tài chính phải bắt đầu từ năng lực quản trị

Sự phát triển của công nghệ đang thay đổi sâu sắc cách doanh nghiệp theo dõi dòng tiền. Khi dữ liệu bán hàng, kế toán, ngân hàng, kho hàng được kết nối, nhà quản trị có thể nhận diện sớm biến động doanh thu, công nợ, tồn kho, nghĩa vụ đến hạn. Dòng dữ liệu theo thời gian thực tạo cơ sở để quyết định tài chính chuyển dần từ phản ứng sang dự báo.

Giá trị của số hóa, do đó, nằm ở khả năng biến dữ liệu thành quyết định quản trị. Một hệ thống có thể cung cấp hàng loạt chỉ số, song hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, quy trình xử lý, năng lực phân tích. Dữ liệu sai hoặc thiếu đồng nhất có thể khiến quyết định được đưa ra nhanh hơn nhưng độ chính xác lại suy giảm.

Ông Trần Quang Dũng, CEO Công ty TNHH Luật và Kế toán MVA Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của nền tảng pháp lý, thuế, văn hóa tuân thủ. Rủi ro tài chính có thể phát sinh khi người ký chưa đủ thẩm quyền, điều khoản hợp đồng thiếu chặt chẽ, giao dịch thiếu chứng cứ. Trong môi trường số, tốc độ xử lý càng cao càng cần cơ chế kiểm soát tương ứng.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi trao đổi tại Hội thảo.

Điều đó cho thấy chuyển đổi số tài chính cần song hành với chuẩn hóa quy trình. Phân quyền phê duyệt, khả năng truy vết giao dịch, trách nhiệm giải trình, cơ chế kiểm tra phải được thiết kế ngay trong hệ thống. Nếu một quy trình vốn tồn tại lỗ hổng được tự động hóa, sai sót có khả năng lan rộng nhanh hơn, gây tổn thất lớn hơn so với phương thức xử lý thủ công.

Ở một lát cắt khác, bà Bùi Thị Nga, Trưởng ban Tài chính Công ty Cổ phần Dinh dưỡng Hồng Hà, đặt quản trị nguồn vốn trong mối quan hệ với thanh khoản, chi phí. Tiền đang nằm trong tài khoản chưa đồng nghĩa doanh nghiệp có nguồn vốn nhàn rỗi, bởi phía trước còn các nghĩa vụ thanh toán, nhu cầu duy trì hoạt động, khoản dự phòng trước biến động thị trường.

Cách tiếp cận này cho thấy hiệu quả tài chính cần được đánh giá trong tổng thể hoạt động doanh nghiệp. Một khoản đầu tư có lợi suất hấp dẫn vẫn có thể gây áp lực nếu dòng tiền trở về lệch thời điểm so với nghĩa vụ phải trả. Tương tự, cắt giảm chi phí cần được cân nhắc cùng ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm, năng suất lao động, khả năng phục vụ khách hàng.

Ông Trần Ngọc Tuấn, Giám đốc Tài chính Công ty Cổ phần Xi măng Sunrise, phân tích mối liên hệ giữa các chỉ tiêu tài chính với chuỗi cung ứng. Chi phí tăng, biên lợi nhuận thu hẹp hoặc chu kỳ tiền mặt kéo dài thường bắt nguồn từ nhiều mắt xích vận hành. Dữ liệu tài chính lúc này trở thành tín hiệu giúp doanh nghiệp truy tìm nguyên nhân, lựa chọn phương án xử lý.

Đa dạng hóa nguồn cung, chủ động vận chuyển, cân đối tồn kho, xây dựng phương án duy trì hoạt động liên tục đều cần được lượng hóa trên cơ sở chi phí - lợi ích. Công nghệ giúp phát hiện vấn đề sớm, mô phỏng các kịch bản, hỗ trợ dự báo. Quyết định cuối cùng vẫn đòi hỏi năng lực đánh giá của người điều hành cùng cơ chế chịu trách nhiệm rõ ràng.

Nhìn rộng hơn, chuyển đổi số tài chính thực chất là quá trình nâng cấp năng lực quản trị nguồn lực. Doanh nghiệp cần biết tiền đang nằm ở đâu, chi phí vốn bao nhiêu, dòng tiền sẽ dịch chuyển thế nào, rủi ro có thể xuất hiện tại mắt xích nào. Khi những câu hỏi đó được trả lời bằng dữ liệu đáng tin cậy, tốc độ ra quyết định mới chuyển thành lợi thế cạnh tranh.

Đây cũng là bài toán ngày càng quan trọng với khu vực doanh nghiệp tư nhân khi quy mô hoạt động mở rộng, nhu cầu vốn gia tăng, mức độ liên kết với thị trường tài chính ngày càng sâu. Quản trị tốt từng đồng vốn giúp doanh nghiệp nâng sức chống chịu trước biến động, đồng thời góp phần cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực của nền kinh tế, củng cố niềm tin của nhà đầu tư.