Trong những ngày cuối tháng 6/2026, khu vực Bắc Bộ và nhiều địa phương trên cả nước bước vào đợt nắng nóng diện rộng với nền nhiệt cao kéo dài, kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh. Công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia và khu vực miền Bắc liên tục thiết lập các mức kỷ lục mới, tạo áp lực rất lớn đối với công tác điều độ hệ thống điện và vận hành lưới truyền tải.
 |
| Lực lượng vận hành Trạm biến áp 500kV Nho Quan đã phải phun nước làm mát các máy biến áp. |
Để duy trì và giữ vững cho hệ thống điện quốc gia vận hành an toàn, ổn định, Bộ Công Thương đã chỉ đạo Công ty TNHH MTV Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) cùng các đơn vị các đơn vị phát điện và các tổng công ty điện lực phối hợp chặt chẽ, quyết tâm bảo đảm cung ứng điện liên tục phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân.
Điều hành linh hoạt, huy động tối đa các nguồn điện
Theo thông tin từ NSMO, ngày 24/6/2026, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đạt khoảng 58.456 MW, trong đó phụ tải miền Bắc đạt 30.209 MW, vượt mức đỉnh được thiết lập vào cuối tháng 5/2026 và trở thành mức cao nhất từ trước đến nay.
Mức tăng trưởng phụ tải phản ánh sự phục hồi tích cực của nền kinh tế cùng nhu cầu sử dụng điện tăng cao trong điều kiện nắng nóng gay gắt kéo dài. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra áp lực rất lớn đối với công tác điều độ hệ thống điện khi các tổ máy phát điện, hệ thống truyền tải và phân phối phải vận hành ở mức tải cao liên tục, làm thu hẹp dự phòng vận hành và gia tăng nguy cơ sự cố thiết bị.
Để đảm bảo hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương, ngay từ trước mùa nắng nóng năm 2026, trên cơ sở dự báo nhu cầu phụ tải và diễn biến khí tượng thủy văn, NSMO đã xây dựng nhiều kịch bản vận hành theo các cấp độ phụ tải khác nhau, đồng thời chuẩn bị đầy đủ các phương án ứng phó với tình huống nắng nóng kéo dài hoặc phụ tải tăng đột biến.
 |
| Lực lượng ứng trực được tăng cường tại các Trạm biến áp của PTC1 trong cao điểm nắng nóng. |
Trong quá trình vận hành, diễn biến phụ tải được theo dõi liên tục theo thời gian thực. Các phương thức huy động nguồn điện được cập nhật thường xuyên trên cơ sở dự báo phụ tải, tình trạng khả dụng của các tổ máy phát điện, khả năng truyền tải của hệ thống lưới điện và nguồn cung nhiên liệu nhằm bảo đảm hệ thống luôn vận hành trong trạng thái an toàn.
Đồng thời, công tác phối hợp giữa đơn vị điều độ hệ thống điện với các đơn vị phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, cung cấp than, khí và nhiên liệu cho phát điện được duy trì chặt chẽ để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh trong điều kiện phụ tải tăng cao.
Cụ thể, NSMO cho biết trong đợt nắng nóng vừa qua, nguyên tắc điều hành xuyên suốt là huy động tối đa các nguồn điện khả dụng trên hệ thống nhằm đáp ứng nhu cầu phụ tải, đồng thời bảo đảm vận hành an toàn, kinh tế.
Đối với nguồn thủy điện, các hồ chứa được vận hành linh hoạt theo đúng quy trình, chủ động tích nước trong các thời điểm phụ tải thấp và tăng phát điện trong các khung giờ cao điểm. Đặc biệt, toàn bộ 301 nhà máy thủy điện nhỏ miền Bắc, với tổng công suất khoảng 3.500 MW, đã điều chỉnh biểu đồ phát điện theo khung giờ mới để hỗ trợ hệ thống trong thời điểm phụ tải tăng cao.
Các hồ thủy điện đa mục tiêu lớn như Sơn La, Hòa Bình, Tuyên Quang được điều hành theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu an toàn hồ chứa, vừa duy trì lượng nước hợp lý để sẵn sàng phát điện trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Đối với nhiệt điện than, các tổ máy khả dụng được huy động ở mức tối đa. Song song với đó, các đơn vị phát điện tập trung khắc phục nhanh các sự cố, nâng cao độ khả dụng của tổ máy nhằm bảo đảm nguồn điện nền cho hệ thống. Đối với các tổ máy chịu ảnh hưởng bởi nhiệt độ nước làm mát cao, phương thức vận hành được điều chỉnh linh hoạt để ưu tiên phát điện trong các giờ cao điểm.
Các nguồn điện khí, LNG và nhiệt điện dầu cũng được huy động theo khả năng cấp nhiên liệu và yêu cầu vận hành. Việc phối hợp linh hoạt giữa khí nội địa, LNG và dầu giúp vừa tăng khả năng đáp ứng phụ tải, vừa tối ưu chi phí vận hành hệ thống.
Đối với nguồn năng lượng tái tạo, hệ thống tiếp tục khai thác tối đa sản lượng khả dụng theo điều kiện thời tiết và khả năng hấp thụ của lưới điện, đồng thời kết hợp với các nguồn điện có tính linh hoạt cao nhằm bảo đảm ổn định tần số và điện áp hệ thống.
Bên cạnh nguồn điện trong nước, ngành điện cũng phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường nhập khẩu điện từ Trung Quốc trong một số thời điểm phù hợp với điều kiện kỹ thuật của hệ thống nhằm bổ sung nguồn cung cho khu vực miền Bắc.
Khai thác tối đa năng lực của hệ thống truyền tải điện, tăng cường nguồn dự phòng
Song song với việc huy động nguồn điện, công tác vận hành lưới điện truyền tải được đặc biệt chú trọng nhằm bảo đảm khả năng truyền tải công suất từ các trung tâm nguồn điện tới các khu vực phụ tải.
Các đơn vị quản lý lưới điện đã phối hợp triển khai sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị, nâng cao mức khả dụng của các đường dây và trạm biến áp, đặc biệt đối với các công trình truyền tải cấp điện cho miền Bắc.
 |
| Hệ thống quạt, bơm và làm mát bằng nước được tăng cường vận hành để bảo đảm máy biến áp hoạt động an toàn trong cao điểm nắng nóng tại Trạm biến áp 500kV Nho Quan (Ninh Bình). |
Hệ thống đường dây 500kV Bắc - Nam tiếp tục được khai thác tối đa để truyền tải công suất từ miền Trung và miền Nam ra miền Bắc. Trong nhiều thời điểm cao điểm, khả năng truyền tải của tuyến đường dây này được khai thác gần như tối đa, góp phần quan trọng bảo đảm cân bằng cung - cầu điện giữa các miền.
Trong quá trình điều hành, ngành điện cũng phối hợp với các chủ đầu tư đưa một số nguồn điện mới tham gia vận hành thử nghiệm ở công suất cao ngay trong các khung giờ phụ tải đỉnh. Điển hình là Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I, nơi việc vận hành thử ở công suất lớn vừa giúp kiểm chứng khả năng đáp ứng kỹ thuật của tổ máy, vừa bổ sung thêm nguồn công suất cho hệ thống trong giai đoạn phụ tải tăng mạnh. Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng nhằm tăng cường dự phòng công suất, đồng thời rút ngắn thời gian chuẩn bị để các nhà máy mới sớm đưa vào vận hành thương mại.
Trong điều kiện phụ tải liên tục lập đỉnh mới, công tác dịch chuyển phụ tải và sử dụng điện tiết kiệm tiếp tục phát huy hiệu quả rõ rệt. Việc nhiều doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, dịch chuyển các công đoạn tiêu thụ nhiều điện ra khỏi khung giờ cao điểm đã góp phần giảm đáng kể áp lực cho hệ thống điện, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và hạn chế phải huy động các nguồn điện chạy dầu có chi phí rất cao.
Giải pháp này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho toàn hệ thống, mà còn giúp tiết kiệm lượng nước tại các hồ thủy điện chiến lược để sẵn sàng ứng phó với các đợt nắng nóng tiếp theo trong mùa khô.
Để phù hợp với đặc điểm phụ tải mùa hè, ngành điện cũng đã đề xuất điều chỉnh khung giờ cao điểm từ 17 giờ 30 đến 22 giờ 30, qua đó tạo điều kiện nâng cao hiệu quả điều tiết phụ tải và sử dụng điện hợp lý hơn.
Tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp trong thời gian tới
Theo dự báo của cơ quan khí tượng, nắng nóng vẫn có khả năng tiếp tục diễn biến phức tạp trong thời gian tới và phụ tải hệ thống điện, đặc biệt tại miền Bắc, có thể tiếp tục tăng.
Để bảo đảm cung ứng điện trong các đợt nắng nóng tiếp theo, ngành điện sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, tiếp tục theo dõi sát diễn biến thời tiết và phụ tải theo thời gian thực để kịp thời cập nhật phương thức vận hành; huy động tối đa các nguồn điện khả dụng; duy trì khả năng truyền tải cao nhất của hệ thống lưới điện; phối hợp chặt chẽ với các đơn vị cung cấp than, khí và nhiên liệu nhằm bảo đảm đủ nhiên liệu cho phát điện.
Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ đưa các nguồn điện mới vào vận hành; tiếp tục khai thác hiệu quả các nguồn điện nhập khẩu và năng lượng tái tạo; tăng cường công tác kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị, nâng cao độ khả dụng của các tổ máy phát điện và hệ thống truyền tải.
Cùng với các giải pháp kỹ thuật, ngành điện sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, EVN và các tổng công ty điện lực đẩy mạnh chương trình tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải, khuyến khích khách hàng dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện khỏi khung giờ cao điểm; tăng cường tuyên truyền sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả đối với hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh và các đơn vị vận hành trạm sạc xe điện.
Về lâu dài, ngành điện tiếp tục khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng của khách hàng.
Bộ Công Thương khẳng định với sự chủ động trong công tác điều độ, huy động nguồn điện, vận hành lưới điện truyền tải cùng sự phối hợp của các đơn vị trong toàn ngành và sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp trong sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, hệ thống điện quốc gia sẽ tiếp tục được vận hành an toàn, ổn định, tin cậy, đáp ứng nhu cầu điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân trong suốt mùa nắng nóng năm 2026.
