Xây dựng tài chính xanh trở thành động lực huy động nguồn lực cho mục tiêu Net Zero

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và các đại biểu dự Diễn đàn. Ảnh VGP.

Diễn đàn do Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững tổ chức với sự tham dự của hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, hiệp hội và doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Đảm bảo an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh

Tại phiên toàn thể, đại diện các bộ, ngành đã chia sẻ những định hướng lớn về thể chế, chính sách nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam. Các ý kiến thống nhất cho rằng bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không phải là hai mục tiêu đối lập mà cần được triển khai đồng thời trên cơ sở xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, đa dạng nguồn cung, sử dụng hiệu quả tài nguyên, đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân.

Đại diện Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) cũng chia sẻ những xu hướng mới của quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành, thúc đẩy hợp tác và đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Trong khi đó, các doanh nghiệp và tổ chức tài chính đã giới thiệu nhiều kinh nghiệm thực tiễn về xây dựng chiến lược phát triển xanh, huy động tài chính bền vững, phát triển chuỗi giá trị phát thải thấp và ứng dụng các mô hình quản trị ESG, qua đó mở rộng cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà đầu tư quốc tế.

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao ý nghĩa của sự kiện khi diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia ngày càng cấp thiết.

Theo Phó Thủ tướng, Diễn đàn là dịp để chuyển các cam kết thành hành động cụ thể, chuyển chiến lược thành các dự án thực chất, huy động sức mạnh của toàn xã hội, đặc biệt là vai trò tiên phong của cộng đồng doanh nghiệp.

“Chủ đề của Diễn đàn hôm nay không chỉ giới hạn trong ngành năng lượng hay môi trường mà chính là vấn đề lựa chọn chiến lược phát triển của quốc gia. Đó là mục tiêu tăng trưởng nhanh hơn nhưng phải xanh hơn, hội nhập sâu hơn nhưng phải bền vững hơn, thu hút đầu tư mạnh mẽ hơn gắn liền với chất lượng cao hơn và khẳng định vị thế quốc gia đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm với cộng đồng quốc tế”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Phó Thủ tướng, biến đổi khí hậu đang là thách thức toàn cầu lớn nhất, tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Là nền kinh tế có độ mở lớn, nhu cầu năng lượng cao, Việt Nam cũng là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng rõ nét của biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước luôn kiên định quan điểm phát triển nhanh phải đi đôi với phát triển bền vững; tăng trưởng kinh tế gắn với công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo.

Sau cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 tại Hội nghị COP26, Việt Nam đã từng bước cụ thể hóa mục tiêu này thông qua nhiều chủ trương, chính sách lớn về bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển năng lượng quốc gia và chuyển đổi xanh. Hiện Chính phủ cũng đang tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách mới, lấy bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng làm nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh xây dựng tài chính xanh và thị trường carbon trở thành trụ cột cốt lõi của quá trình chuyển đổi xanh.

Để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu bốn định hướng lớn.

Trước hết, Việt Nam sẽ thực hiện chuyển dịch năng lượng theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hiệu quả và bền vững. Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển hệ thống năng lượng đồng bộ; đa dạng hóa nguồn cung; thúc đẩy năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; đầu tư hạ tầng truyền tải, lưu trữ, điều độ điện và phát triển thị trường điện cạnh tranh, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ. Quá trình chuyển dịch sẽ bảo đảm đồng thời ba yêu cầu là đáp ứng đủ năng lượng cho tăng trưởng, giảm phát thải theo cam kết và bảo đảm chuyển đổi công bằng cho người lao động, doanh nghiệp và địa phương.

Thứ hai, Việt Nam kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Chính phủ sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường, xử lý ô nhiễm, phục hồi hệ sinh thái, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi xanh trong sản xuất, tiêu dùng; đồng thời gắn mục tiêu giảm phát thải với đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao tiêu chuẩn ESG của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ ba, Phó Thủ tướng nhấn mạnh xây dựng tài chính xanh và thị trường carbon trở thành trụ cột cốt lõi của quá trình chuyển đổi xanh. Theo đó, Chính phủ xác định tài chính xanh là động lực quan trọng để huy động cả nguồn lực trong nước và quốc tế. Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, lồng ghép tiêu chí môi trường vào quản lý ngân sách, phát triển thị trường vốn xanh thông qua trái phiếu xanh, tín dụng xanh, đồng thời áp dụng các chính sách thuế ưu đãi đối với các dự án xanh.

Thứ tư, Chính phủ sẽ tăng cường hợp tác với các định chế tài chính quốc tế nhằm huy động nguồn vốn ưu đãi và công nghệ tiên tiến; tiếp tục hoàn thiện, vận hành sàn giao dịch carbon trong nước để hình thành cơ chế định giá carbon minh bạch, hiệu quả, tạo động lực thúc đẩy giảm phát thải.

Theo Phó Thủ tướng, cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương giữ vai trò quyết định đối với thành công của hành trình Net Zero. Các doanh nghiệp cần tiên phong xây dựng lộ trình giảm phát thải, tích hợp tiêu chí ESG vào chiến lược phát triển dài hạn, tăng cường đầu tư công nghệ sạch. Trong khi đó, các địa phương cần chủ động quy hoạch, cải thiện môi trường đầu tư, cắt giảm thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các dự án xanh.

Khẳng định Chính phủ sẽ luôn đồng hành cùng doanh nghiệp và địa phương trong quá trình chuyển đổi xanh, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương triển khai các nhiệm vụ trọng tâm.

Theo đó, Bộ Công Thương tập trung tham mưu các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển nguồn năng lượng sạch, hiện đại hóa hệ thống truyền tải, phân phối, lưu trữ và điều độ điện.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thiện hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia, nâng cao hiệu quả quản lý phát thải, thúc đẩy phát triển thị trường carbon, bảo vệ hệ sinh thái và tăng cường năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phó Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh triển khai các công cụ tài chính xanh, tín dụng xanh, trái phiếu xanh; nghiên cứu cơ chế chia sẻ rủi ro và tài chính hỗn hợp nhằm khơi thông, huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội cho chuyển đổi xanh.

Các địa phương cần chủ động rà soát, cập nhật quy hoạch, chuẩn bị danh mục các dự án xanh, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục để hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các dự án năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị cộng đồng doanh nghiệp coi chuyển đổi xanh và quản trị ESG là chiến lược sống còn để nâng cao năng lực cạnh tranh; chủ động đổi mới công nghệ, thực hiện kiểm kê phát thải, minh bạch dữ liệu môi trường và tích cực tham gia thị trường carbon.

Đối với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa Chính phủ và doanh nghiệp; kịp thời tổng hợp những khó khăn, vướng mắc để kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền tháo gỡ, đồng thời phối hợp xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh theo từng ngành và chuỗi cung ứng, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Phó Thủ tướng cũng kêu gọi Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA), các tổ chức quốc tế về môi trường và phát triển bền vững cùng các quốc gia phát triển tiếp tục tăng cường hỗ trợ Việt Nam về tài chính, công nghệ và nâng cao năng lực để thực hiện thành công các mục tiêu giảm phát thải.

Bày tỏ tin tưởng vào triển vọng chuyển đổi xanh của Việt Nam, Phó Thủ tướng khẳng định, với quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, người dân và các đối tác quốc tế, Việt Nam sẽ hoàn thành mục tiêu Net Zero theo đúng lộ trình, hướng tới một nền kinh tế phát triển xanh, bền vững và thịnh vượng.