Tạo động lực cạnh tranh mới cho doanh nghiệp từ chuyển đổi kép

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành hai trụ cột không thể tách rời trong chiến lược phát triển doanh nghiệp.

Chìa khóa nâng cao năng lực cạnh tranh

Trước đây, chuyển đổi số chủ yếu được hiểu là việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, yêu cầu của thị trường hiện nay đã thay đổi đáng kể. Doanh nghiệp vừa phải bảo đảm chất lượng sản phẩm, tối ưu chi phí, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, giảm phát thải và phát triển bền vững. Điều đó cho thấy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành hai trụ cột không thể tách rời trong chiến lược phát triển doanh nghiệp.

Theo ông Vũ Văn Tuấn, chuyên gia của T&C Consulting, chuyển đổi kép là sự kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong cùng một chiến lược phát triển. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường trong nước và quốc tế.

Ông Tuấn cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã trở thành điều kiện cạnh tranh mới đối với DNNVV. Nếu chuyển đổi số hỗ trợ số hóa dữ liệu, quy trình quản trị và hoạt động kinh doanh, thì chuyển đổi xanh giúp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường. Khi được triển khai đồng bộ, hai quá trình này tạo ra giá trị cộng hưởng lớn hơn nhiều so với việc thực hiện riêng lẻ.

“Các đơn vị tiên phong sẽ có nhiều cơ hội nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và tăng khả năng chống chịu trước biến động kinh tế” Ông Vũ Văn Tuấn, chuyên gia của T&C Consulting

Theo chuyên gia kinh tế Huỳnh Anh Tuấn, áp lực chuyển đổi hiện nay xuất phát từ cả nhu cầu nội tại lẫn những thay đổi của môi trường kinh doanh toàn cầu. Các cam kết phát thải ròng bằng “0”, tiêu chuẩn ESG, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (EU) cùng các yêu cầu từ chuỗi cung ứng quốc tế đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi để duy trì lợi thế cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Hai chuyên gia nhận định, chuyển đổi kép mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Việc kết hợp số hóa với xanh hóa giúp tối ưu quy trình sản xuất, giảm tiêu hao năng lượng, hạn chế lãng phí nguyên vật liệu và nâng cao hiệu quả quản trị. Nhờ đó, doanh nghiệp tiết giảm chi phí vận hành, đồng thời gia tăng cơ hội tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu vốn ngày càng đề cao các tiêu chí phát triển bền vững.

Kinh nghiệm từ OECD, EU và ASEAN cho thấy những quốc gia thành công đều xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện thay vì triển khai các chương trình đơn lẻ. Doanh nghiệp được đồng hành từ khâu đánh giá mức độ sẵn sàng, xây dựng lộ trình chuyển đổi, tiếp cận nguồn lực tài chính cho đến đo lường kết quả đầu ra. Đây được xem là cách tiếp cận hiệu quả để chuyển đổi kép trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh.

Xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi toàn diện

Từ thực tiễn quốc tế và nhu cầu trong nước, ông Vũ Văn Tuấn đề xuất đưa hỗ trợ chuyển đổi kép trở thành một nhóm chính sách trọng tâm trong Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để các chương trình hỗ trợ được triển khai đồng bộ, khắc phục tình trạng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh vẫn đang được thực hiện theo các kênh riêng biệt.

Một đề xuất đáng chú ý khác là xây dựng công cụ chẩn đoán mức độ sẵn sàng chuyển đổi kép cho doanh nghiệp. Theo ông Tuấn, trước khi triển khai hỗ trợ cần xác định rõ doanh nghiệp đang ở giai đoạn nào, còn thiếu những điều kiện gì và cần được hỗ trợ ra sao. Việc phân loại theo mức độ trưởng thành sẽ giúp chính sách sát với nhu cầu thực tế và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Bên cạnh đó, ông Tuấn cũng kiến nghị phát triển các công cụ tài chính linh hoạt hơn dành cho DNNVV. Ngoài các khoản vay ưu đãi, có thể nghiên cứu áp dụng cơ chế voucher chuyển đổi kép, đồng tài trợ đầu tư, hỗ trợ lãi suất và bảo lãnh tín dụng. Những giải pháp này sẽ tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và thực hiện các mục tiêu xanh hóa.

Trong khi đó, ông Huỳnh Anh Tuấn cho rằng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi kép. Vì vậy, cần đẩy mạnh các chương trình đào tạo kỹ năng số và kỹ năng xanh cho người lao động, đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với trường đại học, trường nghề và các cơ sở đào tạo nhằm cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển từ hỗ trợ theo hoạt động sang hỗ trợ theo kết quả đầu ra. Thay vì tập trung vào đào tạo hay tư vấn đơn thuần, các chương trình cần gắn với các chỉ tiêu cụ thể như giảm tiêu hao năng lượng, áp dụng hệ thống quản trị số, đạt chứng nhận ESG hoặc tham gia chuỗi cung ứng xanh. Cách tiếp cận này sẽ giúp bảo đảm hiệu quả thực chất của các chính sách hỗ trợ.

Cùng với vai trò của Nhà nước, các địa phương, hiệp hội ngành nghề và doanh nghiệp đầu chuỗi cần tham gia tích cực hơn vào hệ sinh thái chuyển đổi kép. Sự phối hợp giữa các bên trong tư vấn, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ tài chính và kết nối thị trường sẽ tạo điều kiện để DNNVV chuyển đổi thành công, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của nền kinh tế Việt Nam.