 |
| Quang cảnh hội thảo. |
Hướng tới phát triển bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau
Sáng 24/1 đã diễn ra Hội thảo Chính sách tài khóa có trách nhiệm giới gắn với mục tiêu phát triển bao trùm và ứng phó thách thức nhân khẩu học trong kỷ nguyên phát triển mới ở Việt Nam. Hội thảo do Đại học Kinh tế quốc dân phối hợp với Đại sứ quán Australia và Cơ quan Liên Hợp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) tổ chức.
Hội thảo có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung; đại diện lãnh đạo Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc Hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc Hội; Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc Hội. Tham dự hội thảo còn có các chuyên gia đến từ các Bộ, ngành, cơ quan quản lý và các tổ chức quốc tế; các nhà khoa học đến từ các trường đại học, các viện nghiên cứu.
Phát biểu khai mạc hội thảo, GS. TS. Nguyễn Thành Hiếu - Phó Giám đốc Đại học Kinh tế quốc dân cho biết, Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới với mục tiêu phấn đấu trở thành nước phát triển có thu nhập cao theo mô hình phát triển bao trùm: không để ai bỏ lại phía sau để có một xã hội phồn vinh, mọi người dân đều hạnh phúc.
Khái niệm "Tài chính công có trách nhiệm giới" không phải là phạm trù mới đối với thế giới phát triển mà cả đối với các văn bản pháp luật của Việt Nam. Mục tiêu trên đặt ra yêu cầu được thể hiện bằng các kết quả cụ thể, soi chiếu bởi kinh nghiệm thực tiễn, trở thành những trăn trở trong suy nghĩ và hành động của những người đang trực tiếp hoạch định và thực thi chính sách.
Phát biểu tại Hội thảo, bà Caroline Nyamayemombe - Trưởng đại diện UNWomen cho rằng, Việt Nam đang ở thời khắc bản lề của kỷ nguyên phát triển mới, Chính phủ Việt Nam cũng đã cam kết mạnh mẽ với phát triển bền vững và tăng trưởng bao trùm cũng như hội nhập quốc tế. Tài chính công có trách nhiệm giới là cách tiếp cận chiến lược, đáp ứng yêu cầu không bỏ ai ở phía sau, bình đẳng giới và lấy con người làm trung tâm.
Bà Naomi Cook - Tham tán Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Australia khẳng định, Việt Nam và Australia đã hợp tác toàn diện, bền chặt hơn, thúc đẩy tăng trưởng bền vững bao trùm cho khu vực, mang lại hạnh phúc cho cộng đồng. Bà Naomi Cook tin tưởng Việt Nam sẽ tiếp tục có những bước đi nền tảng phát triển bao trùm, bền vững và cam kết sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với Việt Nam trong vấn đề tài khóa có trách nhiệm giới gắn với mục tiêu phát triển bao trùm.
Không hình thành "dòng ngân sách riêng" cho bình đẳng giới
Từ góc độ nghiên cứu kinh tế, GS. TS. Hoàng Văn Cường - Nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, trong hệ thống chính sách tài chính - ngân sách hiện nay, Việt Nam đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận trong việc lồng ghép vấn đề bình đẳng giới. Hầu hết các đạo luật quan trọng liên quan đến ngân sách và đầu tư công đều đã có quy định thể hiện sự quan tâm, ưu tiên đối với giới và bình đẳng giới.
Bên cạnh đó, trong một số lĩnh vực nhạy cảm với giới như giáo dục, y tế, an sinh xã hội, việc phân bổ ngân sách đã được quy định bằng các chỉ tiêu cụ thể và trở thành nội dung được theo dõi, đánh giá trong các báo cáo, cũng như trong hoạt động giám sát của Quốc hội. Mặc dù các ưu tiên này được thiết kế theo lĩnh vực, nhưng đây cũng chính là những lĩnh vực có tác động trực tiếp và rõ nét nhất tới phụ nữ.
 |
| GS. TS. Hoàng Văn Cường - Nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân phát biểu tại hội thảo. |
Một số chương trình mục tiêu quốc gia cũng đã có các hợp phần, cấu phần riêng liên quan đến giới. Điển hình như Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có nội dung ưu tiên giới; các chương trình giảm nghèo trước đây cũng dành những chính sách cụ thể cho phụ nữ, như hỗ trợ tiếp cận vốn vay… Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, đây là những chính sách cụ thể, có tác động tích cực trên thực tế.
Trong lĩnh vực thu ngân sách, một số chính sách thuế đã thể hiện rõ yếu tố ưu tiên giới. Thuế thu nhập doanh nghiệp cho phép doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ được tính các khoản chi liên quan đến lao động nữ vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Thuế giá trị gia tăng đối với một số mặt hàng phục vụ chủ yếu cho phụ nữ được áp dụng mức thuế suất thấp hơn. Một số mặt hàng trước đây từng thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, như mỹ phẩm, đã được loại khỏi diện này trong nhiều năm qua. Những quy định này, theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, thể hiện rõ việc chính sách tài khóa đã bước đầu tính đến tác động đối với phụ nữ.
Để tài chính - ngân sách thực sự phát huy vai trò là công cụ thúc đẩy bình đẳng giới, chuyên gia cho rằng, cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để từng bước hoàn thiện chính sách tài chính - ngân sách theo hướng có trách nhiệm hơn với giới. Trước hết là nghiên cứu khả năng bổ sung các tiêu chí có tính đến yếu tố giới trong phân bổ ngân sách, đặc biệt là chi thường xuyên. Đồng thời, cần xem xét việc đưa tiêu chí tác động giới vào quá trình đánh giá, lựa chọn các dự án đầu tư công; điều chỉnh chính sách thuế trên cơ sở đánh giá đầy đủ chi phí - lợi ích và tác động tuân thủ chính sách.
Theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, việc đưa yếu tố giới vào tài chính - ngân sách là vấn đề cần được tiếp cận thận trọng, dựa trên nghiên cứu khoa học, đánh giá tác động đầy đủ và lộ trình phù hợp. Khi có đủ cơ sở, cùng với công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và sự đồng hành của các cơ quan quản lý, lập pháp và các tổ chức liên quan, các chính sách tài chính công gắn với giới sẽ từng bước đi vào thực tiễn, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước và hướng tới phát triển bền vững.
Thông tin về thông lệ quốc tế trong vấn đề này, bà Phạm Thị Hồng Nết - đại diện dự án Tăng cường quản lý tài chính công tại Việt Nam của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) chia sẻ, lập ngân sách có trách nhiệm giới không phải là việc tạo ra một dòng ngân sách hay chương trình riêng cho bình đẳng giới, mà là cách tiếp cận tích hợp, đưa yếu tố giới vào toàn bộ chính sách tài khóa và thực tiễn quản lý tài chính công. Theo kinh nghiệm quốc tế và các thể chế tài chính, đây được coi là phương pháp hiệu quả nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và bao trùm.
Cùng quan điểm trên, bà Vũ Thị Lưu Mai - Đại biểu hoạt động kiêm nhiệm của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng không nên và không thể hình thành một "dòng ngân sách riêng" cho bình đẳng giới, nhưng cũng không thể thiếu các nhiệm vụ chi và mục tiêu cụ thể. Theo đó, cần kết hợp cả hai phương pháp phân bổ: lồng ghép gián tiếp yếu tố giới trong các khoản chi ngân sách phù hợp và bố trí trực tiếp các dự án, nhiệm vụ thành phần phục vụ mục tiêu bình đẳng giới trong các chương trình, đề án lớn.
"Bình đẳng giới sẽ không tự đến, nhưng nhất định sẽ trở thành hiện thực nếu được dẫn dắt bằng pháp luật tiến bộ, bằng đầu tư ngân sách hiệu quả và bằng một hệ thống thực thi có trách nhiệm", bà Vũ Thị Lưu Mai nhấn mạnh.
