Đồng bộ quy định, cải cách thủ tục để Luật Đầu tư đi vào cuộc sống

Bộ Tài chính đã xây dựng và đang lấy ý kiến rộng rãi dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư. Ảnh: internet

Tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn

Luật Đầu tư số 61/2020/QH14 được Quốc hội khóa XIV thông qua tại Kỳ họp thứ 9 ngày 17/6/2020, có hiệu lực từ ngày 1/1/2021, đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Để triển khai Luật, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 31/2021/NĐ-CP ngày 26/3/2021.

Quá trình hoàn thiện thể chế tiếp tục được đẩy mạnh với việc Quốc hội thông qua Luật số 57/2024/QH15, bổ sung thủ tục đầu tư đặc biệt đối với các dự án trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao… tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ thông tin tập trung, khu thương mại tự do theo hướng chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Trên cơ sở đó, ngày 10/2/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 19/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về thủ tục đầu tư đặc biệt.

Tiếp đó, Luật số 90/2025/QH15 tiếp tục sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; tạo cơ chế vượt trội, đột phá để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư. Thực hiện Luật này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 239/2025/NĐ-CP ngày 3/9/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 31/2021/NĐ-CP.

Các văn bản nêu trên đã góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài, tạo cơ sở pháp lý cho việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh theo hướng ngày càng minh bạch, bình đẳng giữa các nhà đầu tư.

Theo tổng hợp của Bộ Tài chính từ thực tiễn, bên cạnh những kết quả tích cực, một số quy định của Luật Đầu tư và Nghị định số 31/2021/NĐ-CP vẫn còn hạn chế liên quan đến quyền tự do kinh doanh, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư cũng như trình tự, thủ tục đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài… Để khắc phục, Quốc hội đã thông qua Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 với nhiều nội dung đổi mới, đột phá.

Để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trên thực tế, bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các pháp luật liên quan và quy định chi tiết Luật Đầu tư 2025, Bộ Tài chính đã xây dựng và đang lấy ý kiến rộng rãi dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư.

Dự thảo Nghị định nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế tư nhân; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về pháp luật, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục trong đầu tư, kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Các quy định tại dự thảo bám sát nội dung Luật Đầu tư giao Chính phủ quy định chi tiết, gắn với việc thực hiện các Nghị quyết của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, hỗ trợ doanh nghiệp và giảm chi phí tuân thủ. Đồng thời, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, cam kết quốc tế, nhất là với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến đầu tư, kinh doanh, đặc biệt là các luật về đất đai, xây dựng, nhà ở, kinh doanh bất động sản, môi trường, chuyển giao công nghệ…

Cải cách thủ tục, khơi thông nguồn lực đầu tư

Dự thảo Nghị định gồm 9 chương, 112 điều và 5 phụ lục quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư về điều kiện đầu tư kinh doanh; ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài; bảo đảm đầu tư; ưu đãi, hỗ trợ đầu tư; thủ tục đầu tư; xúc tiến đầu tư và quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Một số nội dung chuyên biệt như đầu tư ra nước ngoài, chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội, giám sát, đánh giá đầu tư và Quỹ Hỗ trợ đầu tư tiếp tục được quy định tại các nghị định riêng.

Theo Bộ Tài chính, dự thảo Nghị định đã quy định chi tiết nguyên tắc, cách thức áp dụng và thực hiện các quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh, ngành, nghề tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài cũng như cơ chế tập hợp, công bố, giám sát thi hành các quy định về vấn đề này. Qua đó, nâng cao tính minh bạch và tiếp tục thực hiện đầy đủ, nhất quán nguyên tắc hiến định về quyền tự do kinh doanh và tuân thủ cam kết về mở cửa thị trường của Việt Nam theo các hiệp định.

Một số quy định về bảo đảm đầu tư và chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đối với một số ngành, nghề, địa bàn ưu đãi đầu tư cũng được cụ thể hóa nhằm nâng cao hiệu quả và bảo đảm thu hút đầu tư có chọn lọc, chất lượng theo các định hướng tại Nghị quyết số 50-NQ/TW ngày 20/8/2019 của Bộ Chính trị về hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030. Các quy định cụ thể cũng đáp ứng thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp.

Dự thảo Nghị định lần này cũng hướng dẫn thực hiện một số quy định của Luật nhằm cải cách thủ tục hành chính trong toàn bộ quá trình thực hiện dự án đầu tư từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư, cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, thành lập tổ chức kinh tế đến triển khai, chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư và các hoạt động kinh doanh. Từ đó, khắc phục những bất cập, chồng chéo giữa các quy định liên quan đến đầu tư kinh doanh, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đặc biệt là quan hệ giữa các thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư thực hiện dự án.

Việc xây dựng dự thảo Nghị định cho thấy sự nỗ lực, chủ động của Bộ Tài chính trong việc bảo đảm các quy định của Luật Đầu tư sớm đi vào cuộc sống một cách thống nhất, đồng bộ và khả thi. Khi được ban hành và triển khai hiệu quả, Nghị định không chỉ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, chính sách, mà còn tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, thuận lợi hơn cho cộng đồng doanh nghiệp, qua đó nâng cao chất lượng thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn tới.