Rà soát hệ thống pháp luật hướng tới gỡ điểm nghẽn, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Hội nghị tham vấn kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật. Ảnh: H.Dịu

Rà soát pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn

Tại Hội nghị tham vấn kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 27/10/2026, đại diện các bộ, ngành, hiệp hội doanh nghiệp và chuyên gia đã tập trung trao đổi về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Phát biểu tại hội nghị, ông Cao Xuân Thạo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, thực hiện chỉ đạo về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có trách nhiệm tổ chức tham vấn, lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, các đối tượng chịu tác động, các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân liên quan về kết quả rà soát và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Một trong những yêu cầu được ông Cao Xuân Thạo nhấn mạnh là các ý kiến cần tập trung phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, nhất là các quy định chồng chéo, chưa thống nhất, chưa rõ ràng hoặc không còn phù hợp. Đồng thời, cần phân biệt những vướng mắc do quy định pháp luật với những hạn chế trong tổ chức thực hiện để đề xuất giải pháp xử lý cụ thể.

Từ phía cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho hay, VCCI đã đối chiếu kết quả rà soát của các bộ, ngành với những phản ánh khó khăn, vướng mắc mà VCCI tiếp nhận hằng tháng từ cộng đồng doanh nghiệp. Qua đó, VCCI ghi nhận nhiều đề xuất thay đổi tích cực từ các bộ, ngành.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính là một trong những cơ quan có khối lượng văn bản rà soát lớn nhất, với gần 1.400 văn bản. Bộ Công Thương cũng có những đề xuất tích cực liên quan đến việc bãi bỏ một số điều kiện kinh doanh, chứng chỉ và quy chuẩn.

Tuy nhiên, từ thực tiễn doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, cần tiếp tục nâng cao tính thực chất của hoạt động rà soát, không chỉ xem xét tính hợp pháp, thống nhất của văn bản mà còn đánh giá những tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.

Theo số liệu được đại diện VCCI dẫn tại hội nghị, cả nước đã đề xuất xử lý 1.328 văn bản, tương đương gần 29% số văn bản được rà soát. Trong đó, khoảng 82% văn bản đề xuất xử lý ở địa phương chủ yếu xuất phát từ những lý do kỹ thuật như thay đổi căn cứ ban hành, thay đổi cơ quan quản lý hoặc sắp xếp tổ chức bộ máy.

Từ kết quả này, VCCI kiến nghị cần tách riêng số liệu rà soát mang tính kỹ thuật với rà soát thực chất, qua đó đánh giá rõ hơn mức độ cải thiện các quy định pháp luật, nhất là những quy định liên quan trực tiếp đến chi phí tuân thủ và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, công tác rà soát hiện vẫn chủ yếu xuất phát từ góc nhìn của cơ quan xây dựng pháp luật, trong khi cần quan tâm nhiều hơn đến góc nhìn của người thụ hưởng chính sách. Việc xử lý những quy định chưa đồng bộ, thống nhất là cần thiết, song những vấn đề về thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cũng cần được chú trọng.

Cùng quan tâm đến chất lượng xây dựng và thực thi pháp luật, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho rằng, việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng, bởi doanh nghiệp phát triển sẽ góp phần cải thiện đời sống người lao động.

Theo ông Ngọ Duy Hiểu, việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc là cần thiết. Tuy nhiên, đối với những văn bản được ban hành theo thủ tục rút gọn và có hiệu lực ngay, cần cân nhắc kỹ lưỡng bởi nếu quy định chưa phù hợp với thực tiễn có thể làm phát sinh chi phí tuân thủ, ảnh hưởng đến niềm tin và gây khó khăn cho cả cơ quan thực thi.

Bên cạnh đó, ông Ngọ Duy Hiểu nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ tham gia xây dựng pháp luật, đặc biệt là kinh nghiệm thực tiễn, nên cần tăng cường các hoạt động khảo sát, nghiên cứu thực tế theo từng chuyên đề để cán bộ tham gia xây dựng pháp luật có điều kiện tiếp cận trực tiếp những vấn đề phát sinh trong đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh, tránh tình trạng quy định được xây dựng chủ yếu trên cơ sở lý thuyết, xa rời thực tiễn.

Tham vấn thực chất và quan tâm đến tốc độ ban hành

Cùng quan điểm cần nâng cao chất lượng rà soát, tại Hội nghị, đại diện Bộ Tư pháp cho biết, việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hướng tới nhận diện, xử lý những điểm nghẽn, tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực và tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Theo kế hoạch, quá trình rà soát được triển khai theo các giai đoạn, từ tổng hợp kết quả sơ bộ đến hoàn thiện báo cáo chính thức, báo cáo chuyên đề và báo cáo trình Quốc hội.

Về vấn đề này, TS. Đoàn Thị Tố Uyên từ Trường Đại học Luật Hà Nội đề nghị, các cơ quan rà soát cần làm rõ hơn căn cứ, lý do và nội dung cụ thể của từng kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế văn bản. Việc xác định chính xác những bất cập và đánh giá tác động của phương án xử lý, nhất là khả năng cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí và thời gian tuân thủ, sẽ góp phần nâng cao chất lượng các báo cáo rà soát.

Đại diện Bộ Tư pháp cũng nhấn mạnh yêu cầu rà soát theo các tiêu chí thống nhất, trong đó có việc bảo đảm sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và sự tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Từ thực tiễn ngành xây dựng, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam cho rằng, việc xây dựng, sửa đổi văn bản pháp luật cần dành sự quan tâm đúng mức cho chất lượng tham vấn, nhất là ý kiến của các hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp trực tiếp chịu tác động. Hơn nữa, tốc độ xây dựng, ban hành văn bản nhanh có thể ảnh hưởng đến chất lượng chính sách nếu quá trình lấy ý kiến, phản biện chưa được thực hiện đầy đủ.

Đại diện Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam đề xuất tổ chức các hội nghị tham vấn chuyên sâu theo từng lĩnh vực như xây dựng, bất động sản, tài chính để các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp có điều kiện phân tích cụ thể những vướng mắc, từ đó kiến nghị giải pháp phù hợp.

Ở lĩnh vực sản xuất, chế biến thực phẩm, đại diện Hiệp hội Sữa Việt Nam cũng phản ánh một số khó khăn phát sinh khi văn bản mới được ban hành và có hiệu lực trong thời gian ngắn, khiến doanh nghiệp và cơ quan thực thi chưa có đủ thời gian cập nhật, chuẩn bị thực hiện. Do đó, cần quan tâm hơn đến thời gian chuyển tiếp và sự thống nhất giữa các quy định quản lý chuyên ngành, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu hàng hóa và nguyên liệu.

Kết luận Hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Cao Xuân Thạo nhấn mạnh, điều quan trọng nhất của công tác tổng rà soát không phải là số lượng văn bản được sửa đổi, bãi bỏ mà là nhận diện được những bất cập, khó khăn, điểm nghẽn thực chất đang cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh và sự phát triển của đất nước. Những vấn đề này cần được tiếp cận nghiêm túc, xử lý kịp thời, tránh ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Ông Cao Xuân Thạo đề nghị, các cơ quan của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổng hợp đầy đủ, làm rõ những kiến nghị cụ thể để gửi các cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý; đồng thời cho biết sẽ tiếp tục tăng cường hoạt động tham vấn, tổ chức các diễn đàn chuyên sâu theo từng lĩnh vực nhằm nâng cao chất lượng đóng góp ý kiến hoàn thiện hệ thống pháp luật.