Phân bón giả bào mòn thương hiệu, gây thiệt hại cho doanh nghiệp chân chính

Phân bón giả bào mòn thương hiệu, gây thiệt hại cho doanh nghiệp chân chính.

Phân bón giả gây thiệt hại cho doanh nghiệp, làm tăng chi phí, thu hẹp thị phần

Phân bón giả, kém chất lượng đang gây nhiều hệ lụy đối với thị trường, không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người nông dân, mà còn gây thiệt hại về kinh tế, uy tín thương hiệu và hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp chân chính.

Đây là vấn đề được tập trung thảo luận tại Hội thảo “Phân bón giả - Nhận diện, ngăn chặn và xử lý”, do Hiệp hội Phân bón Việt Nam tổ chức ngày 16/10.

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết nhiều doanh nghiệp trong ngành đã đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển các dòng phân bón chuyên dùng, hữu cơ, sinh học. Tuy nhiên, tình trạng phân bón giả, kém chất lượng vẫn tồn tại, gây thiệt hại kinh tế và ảnh hưởng đến uy tín những doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng thương hiệu trong nhiều năm.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Luyện, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam cho rằng, phân bón giả gây ra nhiều thiệt hại, trong đó có những tác động khó định lượng.

Theo ông Luyện, các cơ sở sản xuất phân bón giả không phải gánh chịu chi phí nguyên liệu đạt chuẩn, kiểm nghiệm và các nghĩa vụ thuế. Vì vậy, sản phẩm giả thường được bán với giá thấp hơn, kèm mức chiết khấu cao cho đại lý, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh.

Hệ quả là doanh nghiệp chân chính bị thu hẹp thị phần, ảnh hưởng sản lượng tiêu thụ và doanh thu. Đồng thời, doanh nghiệp phải tăng chi phí đầu tư công nghệ chống giả, truy xuất nguồn gốc, cải tiến bao bì để bảo vệ sản phẩm.

Đáng lo ngại hơn là thiệt hại về thương hiệu. Khi người nông dân mua phải sản phẩm giả mạo nhãn hiệu, không đạt hiệu quả sử dụng, niềm tin đối với thương hiệu thật cũng bị ảnh hưởng. Việc khôi phục niềm tin của khách hàng đòi hỏi nhiều thời gian và công sức.

“Điều này không chỉ làm người nông dân khó nhận biết khi mua, mà còn trực tiếp xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, làm tổn hại uy tín, thương hiệu của các doanh nghiệp sản xuất chân chính”, ông Luyện nhấn mạnh.

Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền.

Đồng quan điểm, ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền cho rằng, phân bón giả không chỉ gây thiệt hại cho một doanh nghiệp, mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh.

“Người nông dân có thể chỉ mất vài phút để mua một bao phân bón, nhưng hậu quả khi mua phải hàng giả có thể kéo dài cả vụ mùa. Không chỉ thiệt hại về chi phí, công sức và năng suất cây trồng, người nông dân còn mất niềm tin vào thị trường, thậm chí e ngại khi lựa chọn những thương hiệu nổi tiếng vì lo ngại mua phải sản phẩm giả mạo”, ông Tâm nói.

Đối với doanh nghiệp, ngoài thiệt hại về doanh thu và thương hiệu, phân bón giả còn ảnh hưởng đến động lực đầu tư nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới.

Ông Tâm cho biết các doanh nghiệp chân chính phải đầu tư công nghệ, nghiên cứu khoa học, khảo nghiệm sản phẩm nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón và bảo vệ sức khỏe đất. Trong khi đó, những cơ sở làm giả, làm nhái có thể sao chép sản phẩm hoặc công bố tính năng tương tự mà không phải đầu tư nghiên cứu tương xứng.

Thực trạng này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong bảo vệ thành quả nghiên cứu, ảnh hưởng đến động lực phát triển các sản phẩm phân bón chuyên biệt, phân bón vi sinh và sản phẩm có tính năng nâng cao hiệu quả sử dụng.

Thủ đoạn làm giả ngày càng tinh vi

Thông tin về tình hình vi phạm, ông Tạ Quang Hậu, kiểm soát viên chính thị trường, Phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, từ đầu năm đến nay, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra, xử lý 105 vụ vi phạm liên quan đến phân bón, với tổng số tiền xử phạt hành chính hơn 3,63 tỷ đồng; chuyển 4 vụ sang cơ quan điều tra.

Ông Tạ Quang Hậu, kiểm soát viên chính thị trường, Phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.

Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ; hàng nhập lậu; hàng giả mạo nhãn hiệu; hàng hóa xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu và vi phạm quy định về ghi nhãn.

Đáng chú ý, nhiều đối tượng tổ chức hoạt động khép kín từ phối trộn, đóng bao, dán tem nhãn đến phân phối. Hàng giả được luân chuyển qua nhiều tầng đại lý hoặc sử dụng doanh nghiệp trung gian để che giấu nguồn gốc, gây khó khăn cho việc truy xuất và xử lý.

Theo ông Vương Trường Nam, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, các đối tượng sản xuất phân bón giả sử dụng nhiều thủ đoạn như pha trộn nguyên liệu giá rẻ, kém chất lượng với muối công nghiệp, bột đá, đất sét hoặc cát nhằm tăng trọng lượng, giảm chi phí.

Để giả mạo thương hiệu, các đối tượng thu gom bao bì cũ của sản phẩm uy tín, đóng phân bón giả vào rồi may lại hoặc đặt in bao bì có thiết kế, màu sắc, logo gần giống hàng thật. Trong khâu phân phối, hàng giả được đưa vào các đại lý nhỏ lẻ thông qua mức chiết khấu cao, cho gối đầu công nợ dài hạn, thậm chí quảng cáo, bán hàng qua mạng xã hội.

Tăng chế tài, bảo vệ thành quả nghiên cứu của doanh nghiệp

Trước thực trạng trên, các đại biểu đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng, hiệp hội và doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Luyện kiến nghị rà soát, hoàn thiện quy định pháp luật về quản lý lưu hành phân bón; nghiên cứu nâng mức xử phạt đối với hành vi sản xuất, kinh doanh phân bón giả, kém chất lượng, bảo đảm tương xứng với tính chất, mức độ và hậu quả gây ra.

Đồng thời, cần tăng cường hậu kiểm đột xuất tại các cơ sở có dấu hiệu vi phạm, kiểm soát hoạt động kinh doanh phân bón trên thương mại điện tử và mạng xã hội, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng số trong ngăn chặn sản phẩm giả, không rõ nguồn gốc.

Đối với hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm, ông Phan Văn Tâm đề nghị xây dựng quy định khảo nghiệm phù hợp với từng nhóm phân bón. Theo đó, có thể xem xét không yêu cầu khảo nghiệm đối với các sản phẩm NPK thông thường, nhưng cần có cơ chế khảo nghiệm, chứng minh hiệu quả đối với phân bón vi sinh, phân bón chuyên biệt hoặc sản phẩm công bố tính năng nâng cao hiệu quả sử dụng.

Việc này nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp chứng minh tính năng sản phẩm, bảo vệ thành quả nghiên cứu và khuyến khích đầu tư khoa học, công nghệ.

Đại diện Công ty Bình Điền cũng kiến nghị chuẩn hóa cách trình bày thông tin trên bao bì, nhãn mác phân bón. Những thông tin quan trọng như tên sản phẩm, logo nhà sản xuất, thành phần dinh dưỡng, hàm lượng, mã số phân bón và thông tin truy xuất nguồn gốc cần được bố trí thống nhất để người dân dễ nhận diện, cơ quan chức năng thuận lợi kiểm tra.

Bên cạnh đó, Hiệp hội Phân bón Việt Nam cần phát huy vai trò đầu mối, tập hợp kiến nghị của doanh nghiệp, kết nối nhà khoa học và cơ quan quản lý, hình thành cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm.

Về phía lực lượng chức năng, ông Vương Trường Nam kiến nghị hoàn thiện quy định về truy xuất nguồn gốc, dữ liệu hàng hóa, tiêu chuẩn, quy chuẩn phân bón; xây dựng cơ chế cảnh báo nhanh để các địa phương kịp thời ngăn chặn việc lưu thông sản phẩm giả, kém chất lượng.

Trong khi đó, ông Tạ Quang Hậu đề nghị rà soát quy định về thẩm quyền, chế tài xử phạt, kiểm tra chất lượng và lấy mẫu thử nghiệm; xây dựng cơ sở dữ liệu về phân bón, vật tư nông nghiệp phục vụ chia sẻ thông tin, giám sát và xử lý vi phạm.

Theo TS. Nguyễn Trí Ngọc, công tác phòng, chống phân bón giả không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của riêng một cơ quan, lực lượng hay doanh nghiệp mà cần sự phối hợp đồng bộ, thường xuyên và thực chất, hướng tới xây dựng thị trường phân bón minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của người nông dân và doanh nghiệp chân chính.