 |
| Ảnh minh họa: AI |
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 153/2026/TT-BTC ngày 12/10/2026 hướng dẫn về chế độ tài chính đối với chương trình, dự án tài chính vi mô của tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức phi chính phủ. Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/12/2026.
Thông tư hướng dẫn chế độ tài chính đối với chương trình, dự án tài chính vi mô đang hoạt động trước ngày 1/7/2024 theo Giấy chứng nhận đăng ký chương trình, dự án tài chính vi mô được cấp theo quy định tại Quyết định số 20/2017/QĐ-TTg ngày 12/6/2017 của Thủ tướng Chính phủ.
Đối tượng áp dụng gồm tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức phi chính phủ; các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, tổ chức, cá nhân có liên quan đến chương trình, dự án tài chính vi mô của tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức phi chính phủ.
Một trong những nội dung đáng chú ý tại Thông tư là quy định về phân phối chênh lệch thu chi tài chính hàng năm. Theo Điều 10, chênh lệch thu chi tài chính hàng năm của chương trình, dự án tài chính vi mô được xác định là tổng doanh thu trừ đi tổng chi phí trong năm.
Chênh lệch thu chi tài chính hàng năm sau khi thực hiện bù đắp lỗ lũy kế chưa xử lý (nếu có) và thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật do bộ phận quản lý của chương trình, dự án tài chính vi mô quyết định.
Tuy nhiên, việc phân phối phải bảo đảm nguyên tắc không được chia hoặc sử dụng cho các hoạt động không phải là hoạt động của chương trình, dự án tài chính vi mô dưới bất kỳ hình thức nào.
Cùng với quy định về phân phối chênh lệch thu chi, Thông tư hướng dẫn cụ thể việc quản lý và sử dụng vốn, tài sản của chương trình, dự án tài chính vi mô.
Theo đó, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức phi chính phủ và bộ phận quản lý của chương trình, dự án tài chính vi mô có trách nhiệm quản lý và sử dụng vốn, tài sản theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư.
Đáng chú ý, việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản của chương trình, dự án tài chính vi mô phải độc lập với quản lý, sử dụng vốn, tài sản khác của tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức phi chính phủ.
Việc hạch toán, theo dõi vốn, tài sản được thực hiện theo pháp luật về kế toán và pháp luật có liên quan; phản ánh đầy đủ, chính xác, kịp thời tình hình sử dụng, biến động của vốn và tài sản trong quá trình hoạt động.
Thông tư cũng yêu cầu quy định rõ trách nhiệm và hình thức xử lý đối với từng bộ phận, cá nhân trong trường hợp làm hư hỏng, mất mát tài sản, tiền vốn của chương trình, dự án tài chính vi mô.
Về nguồn vốn, Thông tư quy định vốn thực hiện chương trình, dự án tài chính vi mô bao gồm vốn do tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức phi chính phủ giao, cấp; vốn góp của các tổ chức, cá nhân (nếu có); vốn viện trợ, tài trợ không hoàn lại; quỹ được giao để chuẩn bị và thực hiện chương trình, dự án tài chính vi mô và các quỹ trích lập theo quy định.
Ngoài ra, vốn của chương trình, dự án còn bao gồm các khoản chênh lệch do đánh giá lại tài sản; chênh lệch thu chi tài chính để lại lũy kế; lỗ lũy kế chưa xử lý (nếu có) và vốn khác thuộc sở hữu hợp pháp theo quy định của pháp luật.
Đối với vốn huy động, Thông tư quy định các hình thức gồm vay tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, vay nước ngoài theo quy định của pháp luật; nhận tiền gửi bắt buộc; vốn nhận ủy thác cho vay của tổ chức, cá nhân để cho vay đối với khách hàng tài chính vi mô, không vì mục tiêu lợi nhuận; tiếp nhận vốn tài trợ, viện trợ không hoàn lại, có hoàn lại của chính phủ, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài.
Về nguyên tắc ghi nhận doanh thu, Thông tư quy định việc ghi nhận và hạch toán doanh thu được thực hiện theo pháp luật về kế toán, chuẩn mực kế toán Việt Nam và chế độ kế toán áp dụng.
Đối với thu lãi từ hoạt động cho vay vi mô, chương trình, dự án tài chính vi mô hạch toán số lãi phải thu phát sinh trong kỳ vào thu nhập đối với các khoản cho vay trong hạn.
Đối với số lãi phải thu của các khoản cho vay quá hạn, chương trình, dự án tài chính vi mô không phải hạch toán thu nhập mà theo dõi ngoại bảng để đôn đốc thu, khi thu được thì hạch toán vào thu nhập.
Đối với các khoản doanh thu phải thu đã hạch toán vào thu nhập nhưng được đánh giá không thu được hoặc đến kỳ hạn thu không thu được, chương trình, dự án tài chính vi mô hạch toán giảm doanh thu nếu cùng kỳ kế toán hoặc hạch toán vào chi phí nếu khác kỳ kế toán và theo dõi ngoại bảng để đôn đốc thu, khi thu được thì hạch toán vào thu nhập.
Đối với thu từ nhận tài trợ không hoàn lại để thực hiện các chương trình phát triển, các hoạt động của chương trình, dự án tài chính vi mô ngoài các khoản thu hộ, chi hộ (nếu có), doanh thu là số tiền thực tế thu được tại thời điểm nhận tài trợ.
Về chi phí, Thông tư quy định chi phí của chương trình, dự án tài chính vi mô gồm chi phí lãi và các chi phí tương tự; chi phí hoạt động dịch vụ; chi chênh lệch tỷ giá; chi đóng góp, trả phí hỗ trợ hoạt động, quản lý, đào tạo; chi tài trợ cho các chương trình, đề án, tổ chức, cá nhân hoạt động để hỗ trợ cộng đồng phù hợp với tôn chỉ, mục đích của chương trình, dự án tài chính vi mô cùng các khoản chi khác theo quy định.
Đặc biệt, Điều 8 quy định chi phí của chương trình, dự án tài chính vi mô là các khoản chi phí phải chi thực tế phát sinh trong kỳ liên quan đến hoạt động của chương trình, dự án tài chính vi mô.
Chi phí được ghi nhận phải có đủ hồ sơ, hóa đơn, chứng từ hợp pháp, hợp lệ và không được ghi nhận trùng với khoản chi đã được tài trợ, viện trợ, ủy thác hoặc nguồn kinh phí khác đài thọ.
Các chi phí được ghi nhận vào chi phí hoạt động phải tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí, có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của pháp luật. Chương trình, dự án tài chính vi mô không được hạch toán vào chi phí các khoản chi do nguồn kinh phí khác đài thọ.
