Bộ Tài chính tăng tốc xây dựng hệ sinh thái số dựa trên dữ liệu và AI

Bộ Tài chính đã hoàn thành nâng cấp, xây dựng bổ sung các chức năng của Hệ thống cấp mã số cho đơn vị có quan hệ với ngân sách. Ảnh: Quang Minh.

Để dữ liệu trở thành nguồn lực cho quản lý, điều hành

Trong tiến trình chuyển đổi số, giá trị của dữ liệu nằm ở khả năng được kết nối, khai thác, phục vụ trực tiếp cho quyết định quản lý. Theo hướng đó, Bộ Tài chính tiếp tục xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính giai đoạn 2, hướng tới đáp ứng nhu cầu thông tin phục vụ xây dựng chiến lược, hoạch định chính sách, quản lý, chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Bộ Tài chính.

Một bước đi đáng chú ý là mở rộng dòng chảy dữ liệu tài chính tới các địa phương. Bộ Tài chính đang cung cấp các dịch vụ chia sẻ dữ liệu của Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính cho Trung tâm điều hành thông minh (IOC) tại các tỉnh, thành phố, qua đó hỗ trợ chính quyền địa phương có thêm thông tin phục vụ theo dõi, phân tích, điều hành các lĩnh vực tài chính trên địa bàn.

Việc kết nối được thực hiện qua Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP) đối với những chỉ tiêu đã sẵn sàng. Các nhóm dữ liệu khác sẽ tiếp tục được cung cấp theo lộ trình. Cách triển khai này từng bước đưa dữ liệu tài chính ra khỏi phạm vi từng hệ thống riêng lẻ, tăng khả năng khai thác chung giữa Trung ương với địa phương trong hoạt động quản lý.

Cùng với dòng dữ liệu được mở rộng, những hệ thống nghiệp vụ lõi tiếp tục được hoàn thiện. Bộ Tài chính đã nâng cấp, bổ sung chức năng của Hệ thống cấp mã số cho đơn vị có quan hệ với ngân sách, đồng thời tổ chức đào tạo cán bộ Sở Tài chính các tỉnh, thành phố. Việc chuẩn hóa công cụ sử dụng tạo điều kiện để hệ thống vận hành thống nhất trên phạm vi rộng hơn.

Dữ liệu cũng đang tham gia trực tiếp vào quá trình giải quyết thủ tục hành chính. Cơ sở dữ liệu về đăng ký hợp tác xã đã được tích hợp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cho phép khai thác, tái sử dụng thông tin cá nhân, hỗ trợ tự động điền dữ liệu. Qua đó, người dân giảm việc kê khai lặp lại, cơ quan xử lý hồ sơ có thêm nguồn dữ liệu để đối chiếu.

Ở một mắt xích khác, Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tài chính đã tích hợp, chia sẻ dữ liệu, hoạt động chính thức trên Cổng Dịch vụ công quốc gia tại C12. Thông tin, trạng thái xử lý hồ sơ được đồng bộ để phục vụ theo dõi tiến độ, đánh giá việc cắt giảm, đơn giản hóa, tái cấu trúc thủ tục, hướng tới cung cấp dịch vụ công tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Chuyển đổi số cũng được hỗ trợ bằng chính sách tài chính cụ thể. Theo Thông tư số 29/2026/TT-BTC, giai đoạn 1/4 - 31/12/2026, 6 khoản phí, lệ phí được miễn khi thực hiện dịch vụ công trên VNeID, 6 khoản khác được giảm 50%. Chính sách dự kiến hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khoảng 56 tỷ đồng, đồng thời tạo thêm động lực sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Đưa AI vào nghiệp vụ, hình thành phương thức làm việc mới

Nếu dữ liệu tạo nền móng, AI đang được Bộ Tài chính thử nghiệm như một công cụ nâng hiệu suất xử lý công việc. Bộ đã triển khai thử nghiệm nền tảng với 4 nhóm giải pháp gồm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trên Cổng thông tin điện tử; hỗ trợ Tổng đài 24/7; tổng hợp văn bản, báo cáo; rà soát văn bản. Đây đều là những công việc có nhu cầu xử lý thông tin lớn.

Việc thử nghiệm Trợ lý AI hướng tới đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ vào các hoạt động chuyên môn trước khi mở rộng phạm vi. Trong quá trình triển khai, ý kiến của các đơn vị sử dụng sẽ được tổng hợp để điều chỉnh, nâng cấp hệ thống. Kết quả thử nghiệm cũng là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện Nền tảng AI dùng chung của ngành Tài chính theo yêu cầu thực tế.

AI còn được tính toán đưa sâu hơn vào hệ thống quản lý văn bản, điều hành. Các tính năng dự kiến gồm tự động hóa một số tác vụ, tóm tắt nội dung văn bản, gợi ý phân công xử lý, hỏi đáp tự động, thông báo nhắc việc. Khi được tích hợp, công nghệ có thể hỗ trợ giảm khối lượng thao tác lặp lại, rút ngắn thời gian xử lý, tăng khả năng theo dõi tiến độ công việc.

Hệ thống quản lý văn bản hiện cũng được tích hợp với Hệ thống theo dõi nhiệm vụ của Văn phòng Chính phủ, tiến tới kết nối thêm các hệ thống theo dõi nhiệm vụ khác. Mục tiêu là tự động cập nhật tiến độ, tạo dòng thông tin xuyên suốt giữa nhiệm vụ được giao với quá trình tổ chức thực hiện, giúp công tác chỉ đạo, điều hành có thêm dữ liệu để giám sát tiến độ.

Trên nền tảng đó, phần mềm Văn phòng số được Bộ Tài chính xác định triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn 1 tập trung hoàn thiện các chức năng tương đương hệ thống quản lý văn bản, điều hành hiện hành, tích hợp các tiện ích AI, đồng thời bảo đảm kết nối với hệ thống theo dõi nhiệm vụ của Đảng, Chính phủ. Phạm vi triển khai gồm 34 đơn vị Vụ, Cục thuộc Bộ.

Đối với 7 Cục loại 1, giai đoạn đầu dự kiến hoàn thành, đưa vào sử dụng trước ngày 14/11/2026. Giai đoạn 2 sẽ tiếp tục cập nhật các chức năng theo yêu cầu, mở rộng triển khai tại 34 đơn vị Vụ, Cục với phạm vi trải dài từ Trung ương tới địa phương. Mốc hoàn thành, đưa vào sử dụng được đặt ra trước ngày 30/4/2027.

Điểm đáng chú ý trong lộ trình này nằm ở sự gắn kết giữa dữ liệu, nền tảng công nghệ với quy trình nghiệp vụ. Cơ sở dữ liệu cung cấp đầu vào; các hệ thống kết nối tạo dòng chảy thông tin; AI hỗ trợ khai thác, xử lý; Văn phòng số đưa những thành phần đó vào công việc hằng ngày. Khi các mắt xích vận hành đồng bộ, dữ liệu có điều kiện chuyển thành giá trị phục vụ quản lý.

Bức tranh chuyển đổi số của Bộ Tài chính qua đó đang được mở rộng trên nhiều lớp, từ cơ sở dữ liệu tài chính, kết nối địa phương, định danh điện tử tới AI, Văn phòng số, dịch vụ công. Đích đến là hình thành một hệ sinh thái trong đó dữ liệu được chia sẻ thuận lợi, nghiệp vụ được hỗ trợ bởi công nghệ, tiến độ công việc được theo dõi sát hơn, người dân giảm giấy tờ khi thực hiện thủ tục.

Với khoảng 1,5 triệu giao dịch đã được kết nối, đồng bộ cùng những mốc triển khai cụ thể trong năm 2026 và 2027, quá trình số hóa đang bước sâu hơn vào hoạt động nghiệp vụ của ngành Tài chính. Thước đo tiếp theo sẽ nằm ở khả năng biến kho dữ liệu ngày càng lớn, các nền tảng mới, công cụ AI thành hiệu quả quản lý thực chất, rút ngắn quy trình, nâng chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.