 |
| Ông Lưu Nguyên Trí, Phó Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa, Cục Thuế (Bộ Tài chính). |
Thêm cơ sở đối chiếu doanh thu, nhận diện rủi ro
Phát biểu tại Hội thảo “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số” sáng 14/10 tại Hà Nội, ông Lưu Nguyên Trí, Phó Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa, Cục Thuế (Bộ Tài chính) đánh giá, thanh toán số là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy hiện đại hóa công tác quản lý thuế, nâng cao tính minh bạch và bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.
Hội thảo nằm trong chuỗi chương trình Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, do Báo Tiền Phong phối hợp cùng Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức, dưới sự chỉ đạo nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Từ góc độ quản lý thuế, ông Trí cho biết vai trò của thanh toán số thể hiện trên ba phương diện chủ yếu, từ hình thành dữ liệu phục vụ đối chiếu, đổi mới phương thức quản lý đến hỗ trợ người nộp thuế.
Trước hết, thanh toán số góp phần hình thành dữ liệu giao dịch có khả năng đối chiếu, kiểm chứng. Khi được kết nối phù hợp với dữ liệu hóa đơn điện tử, kê khai thuế và các thông tin liên quan, dữ liệu thanh toán giúp cơ quan thuế có thêm cơ sở đánh giá hoạt động kinh doanh. Qua đó, cơ quan thuế có thể nhận diện những chênh lệch cần làm rõ và phát hiện rủi ro kê khai thiếu doanh thu.
Tuy nhiên, việc sử dụng dữ liệu thanh toán cần gắn với xác định đúng tính chất của từng giao dịch. Nghĩa vụ thuế phải được xác định căn cứ vào bản chất giao dịch, hồ sơ liên quan và quy định pháp luật.
“Không phải mọi khoản tiền phát sinh trên tài khoản đều là doanh thu chịu thuế”, ông Trí nhấn mạnh.
Như vậy, dữ liệu thanh toán là cơ sở hỗ trợ đối chiếu, kiểm chứng, còn việc xác định nghĩa vụ thuế cần được xem xét cùng những thông tin, hồ sơ liên quan. Yêu cầu này giúp làm rõ doanh thu từ hoạt động kinh doanh, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Quản lý dựa trên dữ liệu, giảm yêu cầu giải trình không cần thiết
Cùng với việc bổ sung cơ sở đối chiếu doanh thu, thanh toán số tạo điều kiện chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro.
Theo ông Trí, trên cơ sở thông tin được thu thập, kết nối và đối chiếu theo đúng quy định, cơ quan thuế có thể nâng cao khả năng phát hiện rủi ro, tập trung nguồn lực vào những trường hợp cần kiểm tra, xác minh. Đồng thời, cách tiếp cận này giúp hạn chế các yêu cầu giải trình không cần thiết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt.
Việc phân bổ nguồn lực theo mức độ rủi ro góp phần chống thất thu ngân sách và nâng cao hiệu quả quản lý. Khi những chênh lệch trong kê khai được nhận diện và làm rõ, công tác quản lý thuế cũng có thêm điều kiện bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể kinh doanh.
Ở phía người nộp thuế, lợi ích của thanh toán số thể hiện qua việc đơn giản hóa giao dịch, hỗ trợ quản lý dòng tiền, đối soát doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế. Những tiện ích này có ý nghĩa thiết thực đối với người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong quá trình theo dõi hoạt động kinh doanh.
Ông Trí cho rằng thanh toán số còn là nền tảng quan trọng để tích hợp dịch vụ thuế điện tử vào hoạt động kinh doanh. Qua đó, quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế có thể trở nên thuận tiện và ít tốn kém hơn.
Về định hướng trong thời gian tới, đại diện Cục Thuế khẳng định quan điểm xuyên suốt là lấy người nộp thuế làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng, công nghệ làm công cụ và hiệu quả phục vụ làm thước đo.
“Quan điểm xuyên suốt của chúng tôi là lấy người nộp thuế làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ và lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo. Trong đó, tăng cường minh bạch phải đi đôi với đơn giản hóa thủ tục và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế”, ông Trí nhấn mạnh.
