Thủ tướng Chính phủ: Lấy chuyển biến trong đời sống người dân làm thước đo hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu kết luận Hội nghị triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc miền núi giai đoạn 2026-2035. Ảnh: chinhphu.vn

Sáng ngày 15/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương, chủ trì Hội nghị triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Chuyển ngay từ công tác chuẩn bị sang tổ chức thực hiện

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thủ tướng đánh giá cao, biểu dương tinh thần làm việc nghiêm túc, khẩn trương, trách nhiệm của Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Chính phủ cùng các bộ, ngành liên quan trong việc chuẩn bị các điều kiện triển khai Chương trình.

Đặc biệt, chỉ trong hơn một tháng kể từ khi Quốc hội thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư, Bộ Tài chính đã phối hợp với các cơ quan hoàn thành khối lượng lớn công việc, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình.

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, Nghị định có quy mô lớn, tích hợp hầu hết những nội dung cần quy định, hướng dẫn, tạo cơ sở để triển khai Chương trình ngay. Về cơ bản, các bộ, ngành không cần ban hành thêm văn bản hướng dẫn như trước đây, trừ một số trường hợp đặc thù.

Đây là nỗ lực đáng ghi nhận, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao và là kết quả cụ thể của việc đổi mới cách làm, tập trung vào công tác tổ chức thực hiện. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu kỹ Nghị quyết của Quốc hội, Nghị định của Chính phủ và các phụ lục kèm theo để triển khai hiệu quả.

Đánh giá về những vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai, Thủ tướng cho biết, các báo cáo và ý kiến tại Hội nghị đã làm rõ kết quả bước đầu, những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trước đây, đồng thời đề xuất nhiều nhiệm vụ, giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách và mô hình tổ chức thực hiện sau khi hợp nhất.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, việc triển khai Chương trình thời gian tới đòi hỏi quyết tâm rất cao, nỗ lực rất lớn, nhất là khi Chương trình được tích hợp từ 4 chương trình trước đây, có phạm vi rộng, liên quan nhiều ngành, lĩnh vực, đối tượng và nguồn lực, với nhiều điểm mới về cơ chế quản lý, lồng ghép nguồn lực và phân cấp cho địa phương.

Bên cạnh đó, công tác kiện toàn Ban Chỉ đạo, cơ quan tham mưu và bộ phận giúp việc tại một số địa phương chưa hoàn thành, có nơi chưa thống nhất, tiềm ẩn ảnh hưởng đến hoạt động điều phối, phối hợp và tổ chức thực hiện.

Năng lực thực thi ở cấp cơ sở cũng chưa đồng đều. Một bộ phận công chức mới nhận nhiệm vụ, phải kiêm nhiệm nhiều công việc trong khi yêu cầu điều phối, lồng ghép nguồn lực của Chương trình ngày càng cao và phức tạp.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong theo dõi, tổng hợp, báo cáo và giám sát còn những hạn chế, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng núi. Khả năng cân đối vốn đối ứng, huy động nguồn lực xã hội, tín dụng chính sách và tín dụng thương mại của một số địa phương còn khó khăn.

Trước thực tế đó, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nhận diện sớm những khó khăn, chủ động xây dựng giải pháp xử lý; đồng thời xác định rõ phương thức tổ chức thực hiện, vai trò, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan trong quá trình triển khai Chương trình.

Thủ tướng nhấn mạnh, Chương trình sau tích hợp có ý nghĩa quan trọng, liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các nhóm yếu thế và đối tượng chính sách.

“Yêu cầu đặt ra là phải tổ chức thực hiện thống nhất, liên tục; không để việc chuyển sang Chương trình mới làm gián đoạn chính sách, nhiệm vụ và quyền lợi hợp pháp của người dân. Khối lượng công việc phía trước là rất lớn, thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, các Bộ, ngành, địa phương phải chuyển ngay từ công tác chuẩn bị sang tổ chức thực hiện Chương trình, đưa các chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Quốc hội, chỉ đạo Chính phủ sớm đi vào cuộc sống, mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân”, Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu.

Với phương châm “Đồng bộ chính sách - Thống nhất hành động”, lấy người dân làm chủ thể thay vì chỉ là đối tượng nhận hỗ trợ thụ động, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quán triệt, thực hiện nghiêm Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội và các quy định của Chính phủ.

Việc tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia phải tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, giảm đầu mối, giảm thủ tục, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Quá trình thực hiện không được làm thay đổi hoặc thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định; đồng thời không để gián đoạn nhiệm vụ, chính sách trong giai đoạn chuyển tiếp.

Thủ tướng yêu cầu xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều phối, quản lý và trực tiếp tổ chức thực hiện. Mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính.

Việc phân cấp, phân quyền phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực, điều kiện thực thi và tăng cường kiểm tra, giám sát. Địa phương được phát huy quyền chủ động, sáng tạo theo nguyên tắc địa phương quyết định, địa phương tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả.

Về sử dụng nguồn lực, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân như nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất và bảo đảm đời sống, nhất là tại các địa bàn khó khăn, đối tượng yếu thế.

Không đầu tư dàn trải, trùng lặp; tuyệt đối không để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực trong quá trình thực hiện.

Đặc biệt, hiệu quả Chương trình phải được đánh giá dựa trên kết quả thực hiện mục tiêu, chỉ tiêu, hiệu quả sử dụng nguồn lực và mức độ thụ hưởng thực tế của người dân. Việc tổ chức thực hiện phải tuân thủ nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả triển khai Chương trình.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị. Ảnh chinhphu.vn

Rõ trách nhiệm từng bộ, ngành, địa phương, không để người dân phải chờ đợi

Giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan và Chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả và kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao.

Nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó chủ động giải quyết, không chờ đợi, không đùn đẩy trách nhiệm, không để khoảng trống trong tổ chức thực hiện.

Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thủ tướng giao thực hiện trách nhiệm cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, đồng thời chịu trách nhiệm quản lý ngành đối với các mục tiêu, nhiệm vụ được phân công; chủ động hướng dẫn, hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Bộ chủ trì, phối hợp với các cơ quan xây dựng phần mềm hỏi đáp, giải đáp những vấn đề phát sinh; theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, đánh giá và tổng hợp tình hình thực hiện Chương trình, kịp thời báo cáo những nội dung cần Ban Chỉ đạo Trung ương xem xét, chỉ đạo.

Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện, trình Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương ban hành Quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ các thành viên Ban Chỉ đạo và Chương trình công tác năm 2026, hoàn thành trước ngày 20/10. Bộ cũng chịu trách nhiệm xây dựng, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu của Chương trình.

Đối với Bộ Tài chính, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao nhiệm vụ tổng hợp nhu cầu, cân đối nguồn lực; trình cấp có thẩm quyền phân bổ, giao và điều chỉnh kế hoạch, dự toán; kịp thời hướng dẫn, giải quyết các khó khăn, vướng mắc về quản lý, sử dụng, thanh toán, quyết toán ngân sách nhà nước và đầu tư công.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ quản lý ngành khẩn trương hoàn thiện việc phân bổ, giao kế hoạch, dự toán ngân sách trung ương năm 2026; xử lý kịp thời các vướng mắc về phân bổ, điều chỉnh, điều chuyển, thanh toán và quyết toán nguồn lực.

Việc phân bổ, sử dụng nguồn lực phải bảo đảm đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng nhiệm vụ; ưu tiên các địa bàn khó khăn, tránh dàn trải, trùng lặp. Đồng thời, Bộ Tài chính chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để lập, phân bổ và giao kế hoạch, dự toán năm 2027.

Đối với các Bộ: Dân tộc và Tôn giáo, Giáo dục và Đào tạo, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Y tế, Thủ tướng yêu cầu chịu trách nhiệm toàn diện về mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung và nhiệm vụ thuộc ngành, lĩnh vực được phân công.

Các bộ khẩn trương rà soát, cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu giai đoạn 5 năm và hằng năm; hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí, định mức kinh tế - kỹ thuật và các hướng dẫn chuyên môn cần thiết, hoàn thành chậm nhất trong tháng 10/2026.

Các bộ, cơ quan liên quan chủ động giải quyết các vấn đề thuộc chức năng, thẩm quyền, bảo đảm rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp và thẩm quyền xử lý. Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương kiện toàn Văn phòng điều phối Trung ương Chương trình; các bộ, cơ quan biệt phái cán bộ đủ năng lực tham gia Văn phòng điều phối.

Đối với các tỉnh, thành phố, Thủ tướng yêu cầu tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn ngân sách trung ương của các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 được chuyển sang thực hiện trong năm 2026.

Theo Thủ tướng, tỷ lệ thực hiện, giải ngân nguồn vốn này hiện còn rất thấp, mới đạt khoảng 39%, với khoảng 12.000 tỷ đồng chưa được giải ngân.

Các địa phương phải xây dựng, ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 5 năm và hằng năm; cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu được giao, xác định rõ nhiệm vụ, dự án ưu tiên, phân cấp và phân công phù hợp với năng lực cấp xã; bố trí đầy đủ nguồn lực và điều kiện thực hiện.

Đồng thời, khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh theo Quyết định số 1966/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hoàn thành trước ngày 25/10/2026.

Trong triển khai, các địa phương phải tập trung đầu tư vào những nhiệm vụ thiết yếu, tác động trực tiếp đến đời sống người dân; tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm sử dụng vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng, không để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Cùng với nguồn vốn ngân sách trung ương, các địa phương cần chủ động huy động vốn đối ứng, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực hợp pháp, phát huy vai trò của tín dụng chính sách, tín dụng thương mại, doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng dân cư.